Ecology l Lecture 1
Wat is ecologie en het belang van ecologische kennis?
Ecologie
Oĩkos= woning/ huis
logíā= leer, wetenschap
“the scientific study of the distribution and abundance of organisms, the interactions
that determine that distribution and abundance, and the relationship between
organisms and the transformation and flux of energy and matter.”
Speerpunten voor een duurzame planeet
Ecologie:
Op zoek naar begrip van de processen (= interacties) die deze patronen verklaren
Centrale variabele:
Distributie
- Verspreiding (waar?)
- Dichtheid (hoeveel?)
en
- Kenmerken van organsimen (traits) die distributie beinvloeden (hoe aangepast
aan omgeving)
Ecologie begint bij:
- Observeren
- Patronen ontdekken
- Vragen stellen
- Onderliggende processen ontrafelen
Diverse banderingen:
- Veld observaties
- Gecontroleerde veld of lab experimenten
- Mathematische modellen
- Moleculaire en chemische analyse
- Statistiek: betrouwbaarheid van bevindingen
,Soorten verklaringen
Proximate verklaring: oorzaak-gevolg (causal-analytisch) (waardoor)
Ultimate verklaring: functie (evolutionaire processen) (waartoe)
De belangrijkste gebeurtenissen:
Komst van anaerobe bacteriën
Fotosynthese
Vrijezuurstof
Ozon als schild tegen UV
Geslachtelijke voortplanting(recombinatie)
Landleven
Relatie ecologie en evolutie
Evolutie door natuurlijke selectie
1) Individuen binnen een populatie zijn niet identiek
2) Een deel van de variatie tussen individuen heeft een genetische basis en is
overerfbaar (heritable)
3) Niet alle individuen komen tot reproductie en populaties bevatten dus een
subset van de mogelijke afstammelingen van de vorige generatie
4) Individuen verschillen in het aantal afstammelingen en dragen dus
verschillend bij aan de overerfbare eigenschappen van een volgende
generatie
,Fitness: relatieve bijdrage van een individu aan volgende generatie
Genotype: Alle genetische eigenschappen van een individu die tezamen de
kenmerken van het individu bepalen
Fenotype: De daadwerkelijk tot uiting gekomen kenmerken van het individu
Fenotypische plasticiteit: de mate waarin variatie in fenotypen van een individu tot
uiting komen afhankelijk van de omgeving
Evolutie binnen een soort
Uitgangssituatie: milieu – gradient en individuen met verschillende genetische
eigenschappen
Links selectie van erfelijke eigenschap 1, rechts ten gunste van erfelijke eigenschap
2
Geringe uitwisseling en sterke selectie leidt tot ecotypen
Ecotypen: (vergelijkbaar met ondersoort) populaties van een soort met een
verschillend fenotype aangepast aan lokale omstandigheden
Soortvorming
Isolatie kan op den duur leiden tot soortvorming, waarbij tussen de soorten geen
kruisingen meer optreden met vruchtbare nakomelingen.
, Complexe patronen in allopatrische soortvorming aan het werk:
Ondersoorten: populaties van een soort die verschillen in kenmerken, maar bij
hybridisatie nakomelingen krijgen die tot voortplanting komen
Ecotypen: (vergelijkbaar met ondersoort) populaties van een soort met een
verschillend fenotype aangepast aan locale omstandigheden
Soortenring: Complex van ondersoorten die genetische uitwisseling hebben, maar
waarbij de uiteinden van de ring uit verschillende soorten kan bestaan
Soortvorming
Allopatrische soortvorming: Soorten ontstaan in isolatie (bijvoorbeeld op een
eiland)
Sympatrische soortvorming: Soorten ontstaan wanneer ze naast elkaar leven
Florarijken
Indeling naar het voorkomen van orden van hogere planten (taxonomische
kenmerken)
Wat is ecologie en het belang van ecologische kennis?
Ecologie
Oĩkos= woning/ huis
logíā= leer, wetenschap
“the scientific study of the distribution and abundance of organisms, the interactions
that determine that distribution and abundance, and the relationship between
organisms and the transformation and flux of energy and matter.”
Speerpunten voor een duurzame planeet
Ecologie:
Op zoek naar begrip van de processen (= interacties) die deze patronen verklaren
Centrale variabele:
Distributie
- Verspreiding (waar?)
- Dichtheid (hoeveel?)
en
- Kenmerken van organsimen (traits) die distributie beinvloeden (hoe aangepast
aan omgeving)
Ecologie begint bij:
- Observeren
- Patronen ontdekken
- Vragen stellen
- Onderliggende processen ontrafelen
Diverse banderingen:
- Veld observaties
- Gecontroleerde veld of lab experimenten
- Mathematische modellen
- Moleculaire en chemische analyse
- Statistiek: betrouwbaarheid van bevindingen
,Soorten verklaringen
Proximate verklaring: oorzaak-gevolg (causal-analytisch) (waardoor)
Ultimate verklaring: functie (evolutionaire processen) (waartoe)
De belangrijkste gebeurtenissen:
Komst van anaerobe bacteriën
Fotosynthese
Vrijezuurstof
Ozon als schild tegen UV
Geslachtelijke voortplanting(recombinatie)
Landleven
Relatie ecologie en evolutie
Evolutie door natuurlijke selectie
1) Individuen binnen een populatie zijn niet identiek
2) Een deel van de variatie tussen individuen heeft een genetische basis en is
overerfbaar (heritable)
3) Niet alle individuen komen tot reproductie en populaties bevatten dus een
subset van de mogelijke afstammelingen van de vorige generatie
4) Individuen verschillen in het aantal afstammelingen en dragen dus
verschillend bij aan de overerfbare eigenschappen van een volgende
generatie
,Fitness: relatieve bijdrage van een individu aan volgende generatie
Genotype: Alle genetische eigenschappen van een individu die tezamen de
kenmerken van het individu bepalen
Fenotype: De daadwerkelijk tot uiting gekomen kenmerken van het individu
Fenotypische plasticiteit: de mate waarin variatie in fenotypen van een individu tot
uiting komen afhankelijk van de omgeving
Evolutie binnen een soort
Uitgangssituatie: milieu – gradient en individuen met verschillende genetische
eigenschappen
Links selectie van erfelijke eigenschap 1, rechts ten gunste van erfelijke eigenschap
2
Geringe uitwisseling en sterke selectie leidt tot ecotypen
Ecotypen: (vergelijkbaar met ondersoort) populaties van een soort met een
verschillend fenotype aangepast aan lokale omstandigheden
Soortvorming
Isolatie kan op den duur leiden tot soortvorming, waarbij tussen de soorten geen
kruisingen meer optreden met vruchtbare nakomelingen.
, Complexe patronen in allopatrische soortvorming aan het werk:
Ondersoorten: populaties van een soort die verschillen in kenmerken, maar bij
hybridisatie nakomelingen krijgen die tot voortplanting komen
Ecotypen: (vergelijkbaar met ondersoort) populaties van een soort met een
verschillend fenotype aangepast aan locale omstandigheden
Soortenring: Complex van ondersoorten die genetische uitwisseling hebben, maar
waarbij de uiteinden van de ring uit verschillende soorten kan bestaan
Soortvorming
Allopatrische soortvorming: Soorten ontstaan in isolatie (bijvoorbeeld op een
eiland)
Sympatrische soortvorming: Soorten ontstaan wanneer ze naast elkaar leven
Florarijken
Indeling naar het voorkomen van orden van hogere planten (taxonomische
kenmerken)
