Hybride werken als het
nieuwe normaal
Een onderzoek naar de nieuwe rol van leiderschap en cultuur in relatie tot hybride
werken
Naam: xxx NCOI opleidingsgroep
Studentnummer: xxx Studie: Master Management Cultuur en
Datum: 25 december 2021 Verandering (MCC)
Scriptiebegeleider: A.C.J.M. Olsthoorn
Disclaimer: De informatie in dit document,
inclusief de bijlage(s) is vertrouwelijk en
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde.
Verstrekking en gebruik door anderen dan
de geadresseerde is zonder toestemming
niet toegestaan.
Aantal woorden: 13168
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
,Voorwoord
Mijn naam is xxx en ik ben werkzaam als Interim HR Lead bij X. Op basis van deze rol adviseer ik
directie en senior management over strategische HR-onderwerpen en zorg ik voor een lange termijn-
people-strategy en de juiste implementatie hiervan. In mei 2019 ben ik begonnen met de Master
Management Cultuur en verandering (MCC). Voor u ligt de eindscriptie die de afsluiting vormt van de
tweede en tevens laatste fase van mijn masteropleiding. Voor deze eindscriptie heb ik een actueel
onderwerp uit mijn werkpraktijk uitgewerkt aan de hand van de literatuur -relevante artikelen en
bronnen- en op basis van de kennis en alle inzichten uit eerdere masterclasses. Op het moment van
schrijven zitten we nog steeds in de coronapandemie. Deze pandemie zorgt ervoor dat organisaties in
een razend tempo worden geconfronteerd met zowel externe als interne veranderingen. Op basis
hiervan is in samenspraak met mijn opdrachtgever de keuze gemaakt voor een onderzoek naar
hybride werken als het nieuwe normaal. Dit onderzoek past in de onderzoekslijn Cultuur, leiderschap
en professional mindsets. Van mei tot en met december 2021 heb ik gewerkt aan deze eindscriptie.
Mijn dank gaat uit naar alle collega’s die een bijdrage aan deze eindscriptie hebben geleverd. Ook wil
ik graag mijn docenten en medestudenten uit eerdere modules nogmaals bedanken voor de tot nu toe
gedeelde kennis, kunde en inspiratie. Ik heb mij met veel plezier verdiept in het onderwerp
leiderschap en cultuur in de hybride organisatie en ik hoop dat u met evenveel plezier mijn scriptie
leest.
xxx
Ede, 25 december 2021
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
,Samenvatting
In dit onderzoek is getracht om in de context van de opdrachtgever een antwoord te vinden op de
vraag welke leiderschapsstijl en organisatiecultuur het best passend zijn bij hybride werken. Het
zorglandschap is de afgelopen jaren aan veel verandering onderhevig. Daarnaast is de
coronapandemie nog steeds gaande, wat dwingt tot andere manieren van werken en organiseren.
Hybride werken sluit hier volgens de directie goed op aan omdat hierbij de voordelen van werken op
een kantoor gecombineerd worden met de voordelen van locatieonafhankelijk werken. Sinds het begin
van de coronapandemie is binnen X geëxperimenteerd met de mogelijkheden van thuiswerken en al
snel werd duidelijk dat dit voordelen met zich meebracht. Zo bleek uit intern onderzoek dat een meer
digitale manier van werken geen enkel nadelig gevolg had op het gebied van productiviteit en juist
voor een betere balans tussen werk en privé zorgde.
Op basis van het literatuuronderzoek en het operationaliseren van de kernbegrippen ‘hybride werken’,
‘leiderschapsstijl’ en ‘organisatiecultuur’ is een conceptueel model opgesteld, dat heeft geleid tot een
exploratief onderzoek met kwalitatieve onderzoeksmethoden. In totaal hebben 13 respondenten
deelgenomen aan een semigestructureerd interview en 11 respondenten aan focusgroepen. De
onderzoekspopulatie bestond uit medewerkers van de afdeling HR, Finance, IT en Kwaliteit. Uit het
onderzoek is gebleken dat het type werk, het doel van de taken en activiteiten en de gewenste
interactie leidend zijn bij de keuze om op kantoor of locatieonafhankelijk te werken. Hybride werken
wordt door de respondenten als ‘het nieuwe normaal’ gezien en technologie die hybride werken
ondersteunt is essentieel, evenals investeren in digitale vaardigheden en een goede thuiswerkplek.
Door dit onderzoek is duidelijk geworden dat hybride werken vraagt om andere
leiderschapsvaardigheden. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat faciliterend leiderschap,
constructief leiderschap, transformationeel leiderschap en zelfleiderschap goed passen bij hybride
werken. Waarvan het merendeel van de onderzoekspopulatie van mening is dat transformationeel als
meest passend naar voren komt. Ten slotte is uit het onderzoek gebleken dat een flexibele cultuur met
een meer externe oriëntatie, oftewel een adhocratiecultuur, het beste past bij hybride werken.
De aanbevelingen richten zich op het implementeren van hybride werken met aandacht voor de juiste
leiderschapsstijl en organisatiecultuur. Op basis daarvan wordt aanbevolen om hybride werken als
strategisch speerpunt te beschouwen, een werkgroep ‘hybride werken’ op te richten en hybride
technologie en faciliteiten zo snel mogelijk te implementeren. Daarnaast wordt aanbevolen hybride
werken als manier van werken te zien en het transitieproces dat hiervoor nodig is regelmatig te
evalueren. Om te juiste leiderschapsstijl te implementeren, wordt aanbevolen om de benodigde
leiderschapsstijl(en) nader te definiëren. Dit kan verder ondersteund worden door een training ‘Hybride
leiderschap’ en intervisie voor leidinggevenden omtrent hybride leiderschap. Om hybride werken
verder te omarmen als nieuwe manier van werken, is een focus op het ondersteunen van
zelfleiderschap essentieel. Ten slotte wordt in het kader van organisatiecultuur aanbevolen om de
adhocratiecultuur als uitgangspunt te nemen en een organisatiecultuur die leren stimuleert verder te
concretiseren.
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
,Inhoudsopgave
Voorwoord...........................................................................................................................................................................2
Samenvatting.......................................................................................................................................................................3
Lijst van tabellen................................................................................................................................................................5
Lijst van figuren..................................................................................................................................................................5
1. Inleiding............................................................................................................................................................................5
1.1 De organisatie................................................................................................................................................................................... 6
1.3 Probleemdefinitie............................................................................................................................................................................. 8
1.4 Afbakening en relevantie........................................................................................................................................................... 10
1.5 Probleemstelling............................................................................................................................................................................ 10
1.6 Doelstellingen en onderzoeksvragen.................................................................................................................................... 10
1.6.1 Doelstelling.................................................................................................................................................................... 11
1.6.2 Onderzoeksvragen...................................................................................................................................................... 11
1.6.3 Voorlopig conceptueel model................................................................................................................................ 11
1.7 De scope............................................................................................................................................................................................. 11
1.8 Leeswijzer......................................................................................................................................................................................... 12
2. Literatuuronderzoek.................................................................................................................................................13
2.1 Hybride werken.............................................................................................................................................................................. 13
2.1.1 Randvoorwaarden hybride werken.................................................................................................................... 13
2.1.2 Wat levert hybride werken op?............................................................................................................................. 14
2.2 Leiderschap bij hybride werken.............................................................................................................................................. 15
2.3 De best passende organisatiecultuur voor hybride werken........................................................................................17
2.4 Conclusie............................................................................................................................................................................................ 18
2.4.1 Conclusies hybride werken..................................................................................................................................... 18
2.4.2 Conclusies leiderschapsstijl.................................................................................................................................... 19
2.4.3 Conclusies organisatiecultuur................................................................................................................................ 19
2.5 Operationalisatie........................................................................................................................................................................... 20
3. Onderzoeksontwerp..................................................................................................................................................22
3.1 Context en respondenten............................................................................................................................................................ 22
3.2 Meetinstrumenten......................................................................................................................................................................... 23
3.3 Procedure en analyse................................................................................................................................................................... 23
3.4 Kwaliteit van het onderzoek..................................................................................................................................................... 25
3.4.1 Validiteit en betrouwbaarheid............................................................................................................................... 25
4. Resultaten.....................................................................................................................................................................27
4.1 Inleiding............................................................................................................................................................................................. 27
4.2 Resultaten hybride werken........................................................................................................................................................ 27
4.3 Resultaten leiderschapsstijl...................................................................................................................................................... 28
4.4 Resultaten organisatiecultuur................................................................................................................................................. 29
5. Analyse...........................................................................................................................................................................31
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
, 5.1 Inleiding............................................................................................................................................................................................. 31
5.2 Analyse hybride werken.............................................................................................................................................................. 31
5.3 Analyse leiderschapsstijl............................................................................................................................................................. 33
5.4 Analyse organisatiecultuur....................................................................................................................................................... 34
6. Conclusies......................................................................................................................................................................36
7. Aanbevelingen.............................................................................................................................................................37
7.1 Aanbeveling hybride werken.................................................................................................................................................... 37
7.2 Aanbevelingen leiderschapsstijl.............................................................................................................................................. 38
7.3 Aanbevelingen organisatiecultuur........................................................................................................................................ 39
8. Discussie........................................................................................................................................................................40
Literatuurlijst...................................................................................................................................................................41
Bijlage 1..............................................................................................................................................................................48
Bijlage 2..............................................................................................................................................................................50
Lijst van tabellen
Tabel 1: Overzicht respondenten..............................................................................................48
Tabel 2: Kenmerken respondenten............................................................................................48
Tabel 3: Planning interviews.....................................................................................................49
Tabel 4: Planning focusgroepen................................................................................................49
Lijst van figuren
Figuur 1: Vastgesteld format voor het afnemen van de semigestructureerde interviews.........51
Figuur 2: Handout semigestructureerde interviews..................................................................52
Figuur 3: Handleiding focusgroepen.........................................................................................54
1. Inleiding
In dit hoofdstuk volgt een beschrijving van de organisatie en het onderwerp van dit
afstudeeronderzoek. Daarnaast worden het belang en de relevantie van het onderwerp nader
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
nieuwe normaal
Een onderzoek naar de nieuwe rol van leiderschap en cultuur in relatie tot hybride
werken
Naam: xxx NCOI opleidingsgroep
Studentnummer: xxx Studie: Master Management Cultuur en
Datum: 25 december 2021 Verandering (MCC)
Scriptiebegeleider: A.C.J.M. Olsthoorn
Disclaimer: De informatie in dit document,
inclusief de bijlage(s) is vertrouwelijk en
uitsluitend bestemd voor de geadresseerde.
Verstrekking en gebruik door anderen dan
de geadresseerde is zonder toestemming
niet toegestaan.
Aantal woorden: 13168
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
,Voorwoord
Mijn naam is xxx en ik ben werkzaam als Interim HR Lead bij X. Op basis van deze rol adviseer ik
directie en senior management over strategische HR-onderwerpen en zorg ik voor een lange termijn-
people-strategy en de juiste implementatie hiervan. In mei 2019 ben ik begonnen met de Master
Management Cultuur en verandering (MCC). Voor u ligt de eindscriptie die de afsluiting vormt van de
tweede en tevens laatste fase van mijn masteropleiding. Voor deze eindscriptie heb ik een actueel
onderwerp uit mijn werkpraktijk uitgewerkt aan de hand van de literatuur -relevante artikelen en
bronnen- en op basis van de kennis en alle inzichten uit eerdere masterclasses. Op het moment van
schrijven zitten we nog steeds in de coronapandemie. Deze pandemie zorgt ervoor dat organisaties in
een razend tempo worden geconfronteerd met zowel externe als interne veranderingen. Op basis
hiervan is in samenspraak met mijn opdrachtgever de keuze gemaakt voor een onderzoek naar
hybride werken als het nieuwe normaal. Dit onderzoek past in de onderzoekslijn Cultuur, leiderschap
en professional mindsets. Van mei tot en met december 2021 heb ik gewerkt aan deze eindscriptie.
Mijn dank gaat uit naar alle collega’s die een bijdrage aan deze eindscriptie hebben geleverd. Ook wil
ik graag mijn docenten en medestudenten uit eerdere modules nogmaals bedanken voor de tot nu toe
gedeelde kennis, kunde en inspiratie. Ik heb mij met veel plezier verdiept in het onderwerp
leiderschap en cultuur in de hybride organisatie en ik hoop dat u met evenveel plezier mijn scriptie
leest.
xxx
Ede, 25 december 2021
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
,Samenvatting
In dit onderzoek is getracht om in de context van de opdrachtgever een antwoord te vinden op de
vraag welke leiderschapsstijl en organisatiecultuur het best passend zijn bij hybride werken. Het
zorglandschap is de afgelopen jaren aan veel verandering onderhevig. Daarnaast is de
coronapandemie nog steeds gaande, wat dwingt tot andere manieren van werken en organiseren.
Hybride werken sluit hier volgens de directie goed op aan omdat hierbij de voordelen van werken op
een kantoor gecombineerd worden met de voordelen van locatieonafhankelijk werken. Sinds het begin
van de coronapandemie is binnen X geëxperimenteerd met de mogelijkheden van thuiswerken en al
snel werd duidelijk dat dit voordelen met zich meebracht. Zo bleek uit intern onderzoek dat een meer
digitale manier van werken geen enkel nadelig gevolg had op het gebied van productiviteit en juist
voor een betere balans tussen werk en privé zorgde.
Op basis van het literatuuronderzoek en het operationaliseren van de kernbegrippen ‘hybride werken’,
‘leiderschapsstijl’ en ‘organisatiecultuur’ is een conceptueel model opgesteld, dat heeft geleid tot een
exploratief onderzoek met kwalitatieve onderzoeksmethoden. In totaal hebben 13 respondenten
deelgenomen aan een semigestructureerd interview en 11 respondenten aan focusgroepen. De
onderzoekspopulatie bestond uit medewerkers van de afdeling HR, Finance, IT en Kwaliteit. Uit het
onderzoek is gebleken dat het type werk, het doel van de taken en activiteiten en de gewenste
interactie leidend zijn bij de keuze om op kantoor of locatieonafhankelijk te werken. Hybride werken
wordt door de respondenten als ‘het nieuwe normaal’ gezien en technologie die hybride werken
ondersteunt is essentieel, evenals investeren in digitale vaardigheden en een goede thuiswerkplek.
Door dit onderzoek is duidelijk geworden dat hybride werken vraagt om andere
leiderschapsvaardigheden. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat faciliterend leiderschap,
constructief leiderschap, transformationeel leiderschap en zelfleiderschap goed passen bij hybride
werken. Waarvan het merendeel van de onderzoekspopulatie van mening is dat transformationeel als
meest passend naar voren komt. Ten slotte is uit het onderzoek gebleken dat een flexibele cultuur met
een meer externe oriëntatie, oftewel een adhocratiecultuur, het beste past bij hybride werken.
De aanbevelingen richten zich op het implementeren van hybride werken met aandacht voor de juiste
leiderschapsstijl en organisatiecultuur. Op basis daarvan wordt aanbevolen om hybride werken als
strategisch speerpunt te beschouwen, een werkgroep ‘hybride werken’ op te richten en hybride
technologie en faciliteiten zo snel mogelijk te implementeren. Daarnaast wordt aanbevolen hybride
werken als manier van werken te zien en het transitieproces dat hiervoor nodig is regelmatig te
evalueren. Om te juiste leiderschapsstijl te implementeren, wordt aanbevolen om de benodigde
leiderschapsstijl(en) nader te definiëren. Dit kan verder ondersteund worden door een training ‘Hybride
leiderschap’ en intervisie voor leidinggevenden omtrent hybride leiderschap. Om hybride werken
verder te omarmen als nieuwe manier van werken, is een focus op het ondersteunen van
zelfleiderschap essentieel. Ten slotte wordt in het kader van organisatiecultuur aanbevolen om de
adhocratiecultuur als uitgangspunt te nemen en een organisatiecultuur die leren stimuleert verder te
concretiseren.
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
,Inhoudsopgave
Voorwoord...........................................................................................................................................................................2
Samenvatting.......................................................................................................................................................................3
Lijst van tabellen................................................................................................................................................................5
Lijst van figuren..................................................................................................................................................................5
1. Inleiding............................................................................................................................................................................5
1.1 De organisatie................................................................................................................................................................................... 6
1.3 Probleemdefinitie............................................................................................................................................................................. 8
1.4 Afbakening en relevantie........................................................................................................................................................... 10
1.5 Probleemstelling............................................................................................................................................................................ 10
1.6 Doelstellingen en onderzoeksvragen.................................................................................................................................... 10
1.6.1 Doelstelling.................................................................................................................................................................... 11
1.6.2 Onderzoeksvragen...................................................................................................................................................... 11
1.6.3 Voorlopig conceptueel model................................................................................................................................ 11
1.7 De scope............................................................................................................................................................................................. 11
1.8 Leeswijzer......................................................................................................................................................................................... 12
2. Literatuuronderzoek.................................................................................................................................................13
2.1 Hybride werken.............................................................................................................................................................................. 13
2.1.1 Randvoorwaarden hybride werken.................................................................................................................... 13
2.1.2 Wat levert hybride werken op?............................................................................................................................. 14
2.2 Leiderschap bij hybride werken.............................................................................................................................................. 15
2.3 De best passende organisatiecultuur voor hybride werken........................................................................................17
2.4 Conclusie............................................................................................................................................................................................ 18
2.4.1 Conclusies hybride werken..................................................................................................................................... 18
2.4.2 Conclusies leiderschapsstijl.................................................................................................................................... 19
2.4.3 Conclusies organisatiecultuur................................................................................................................................ 19
2.5 Operationalisatie........................................................................................................................................................................... 20
3. Onderzoeksontwerp..................................................................................................................................................22
3.1 Context en respondenten............................................................................................................................................................ 22
3.2 Meetinstrumenten......................................................................................................................................................................... 23
3.3 Procedure en analyse................................................................................................................................................................... 23
3.4 Kwaliteit van het onderzoek..................................................................................................................................................... 25
3.4.1 Validiteit en betrouwbaarheid............................................................................................................................... 25
4. Resultaten.....................................................................................................................................................................27
4.1 Inleiding............................................................................................................................................................................................. 27
4.2 Resultaten hybride werken........................................................................................................................................................ 27
4.3 Resultaten leiderschapsstijl...................................................................................................................................................... 28
4.4 Resultaten organisatiecultuur................................................................................................................................................. 29
5. Analyse...........................................................................................................................................................................31
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
, 5.1 Inleiding............................................................................................................................................................................................. 31
5.2 Analyse hybride werken.............................................................................................................................................................. 31
5.3 Analyse leiderschapsstijl............................................................................................................................................................. 33
5.4 Analyse organisatiecultuur....................................................................................................................................................... 34
6. Conclusies......................................................................................................................................................................36
7. Aanbevelingen.............................................................................................................................................................37
7.1 Aanbeveling hybride werken.................................................................................................................................................... 37
7.2 Aanbevelingen leiderschapsstijl.............................................................................................................................................. 38
7.3 Aanbevelingen organisatiecultuur........................................................................................................................................ 39
8. Discussie........................................................................................................................................................................40
Literatuurlijst...................................................................................................................................................................41
Bijlage 1..............................................................................................................................................................................48
Bijlage 2..............................................................................................................................................................................50
Lijst van tabellen
Tabel 1: Overzicht respondenten..............................................................................................48
Tabel 2: Kenmerken respondenten............................................................................................48
Tabel 3: Planning interviews.....................................................................................................49
Tabel 4: Planning focusgroepen................................................................................................49
Lijst van figuren
Figuur 1: Vastgesteld format voor het afnemen van de semigestructureerde interviews.........51
Figuur 2: Handout semigestructureerde interviews..................................................................52
Figuur 3: Handleiding focusgroepen.........................................................................................54
1. Inleiding
In dit hoofdstuk volgt een beschrijving van de organisatie en het onderwerp van dit
afstudeeronderzoek. Daarnaast worden het belang en de relevantie van het onderwerp nader
xxx _December 2021_MCC – Hybride werken als het nieuwe normaal
