Hoofdstuk 2 Indelingen in het recht
Codificatie van het recht: is een poging alle rechtsregels op een rechtsgebied op systematische wijze
in een wetboek (codex) op te nemen.
Par. 2 Doel van codificeren:
- Einde maken aan bestaande lokale en regionale verschillen in rechtsregels en juridische
praktijk zodat heersende rechtsonzekerheid en willekeur in de toepassing van het recht kon
worden bestreden.
- Heldere vastlegging met grote rechtszekerheid.
- Burgers konden hun gedrag op de rechtsregels afstemmen.
Paragraaf 3 rechtsgebieden
Klassieke indeling van het nationaal recht:
- Staat en bestuursrecht (publiekrecht)
- Strafrecht (publiekrecht)
- Privaatrecht (privaatrecht)
Rechtsgebieden kunnen verdeeld worden in kleinere rechtsgebieden.
Bv Strafrecht omvat naast commune strafrecht economische strafrecht en verkeersstrafrecht
Staatsrecht: omvat het continuele recht dat de grondslagen van de staat regelt. Daarnaast zijn er
staatsrechtelijke regels voor andere gemeenschappen en organen van de staat: Provincierecht,
gemeenterecht en waterschapsrecht.
Functionele rechtsgebieden: heeft betrekking op een bepaald (maatschappelijke belangrijke) thema
en regelt de relaties tussen betrokkenen. Het kan privaat- en publiekrechtelijke regels bevatten.
Vb: sociaal recht(arbeidsrecht) milieurecht gezondheidsrecht en huurrecht.
Verschil publiek- en privaatrecht?
- Privaatrecht: regelt de juridische relaties tussen burgers onderling.
- Publiekrecht: heeft betrekking op de verhoudingen tussen overheidsorganen onderling en
overheidsorganen en burgers.
Rechtsverhoudingen:
Privaatrecht=
- Eigenbelang
- Gelijkwaardig
Publiekrecht=
- Algemeen belang.
- De overheid stelt eenzijdige rechtsgevolgen vast
- De burger is ondergeschikt aan de overheid (gezagsrelatie)
Paragraaf 4
Rechtsverhouding overheidsorganen:
- Er is een hiërarchie maar tegelijk hebben de provincies en gemeenten eigen bevoegdheden
op hun eigen terrein.
, Nederlandse staatstype: gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Rol vd rechter:
Privaatrechtelijke geschillen: Burgerlijke rechter
Geschillen bij overheidsbeslissingen die de burger raken: bestuursrecht
Strafrecht: Om heeft vervolgingsmonopolie bij de strafrechter
Art 12 e.v. Sv: burgers kunnen naar het gerechtshof om strafvervolging te eisen.
Burgers kunnen geen einde maken aan een procedure als het slachtoffer vindt dat de dader niet
hoeft te worden gestraft.
Staatsrecht: regels het opbouw vn de staat.
- Staatsrechtelijke regels geven aan welke overheidsinstanties er zijn en welke taken en
bevoegdheden deze instanties hebben.
- Stelt regels vast voor het bestuurlijke optreden.
Staatsrecht:
- Primair gaat het om de wetgevende bevoegdheden van de nationale wetgever.
Nationale wetgever: (regering en parlement)
- Stelt rechtsregels vast die voor heel Nederland gelden.
Provinciale en gemeentelijke wetgever:
- Stelt regels vast voor hun gebied.
Het Publiekrecht: bevat rechtsregels die de rechtsverhoudingen tussen een bestuursorgaan en
burger regelen. De voorschriften staan in Staatsrecht.
Bestuursrechtelijke regels: geven aan welke bevoegdheden een bestuursorgaan heeft en wat de
rechten van de burger tegenover die bestuursorgaan zijn.
Bestuursorgaan: die direct met de burgers te maken heeft en zorgt voor de uitvoering en handhaving
van rechtsregels.
Organieke wetten: zijn de wetten die de opbouw en inrichting van het staatsbestel betreffen.
3 hoofdfuncties: wetgeving bestuur en rechtspraak
Belangrijke staatsrechtelijke regelingen zijn:
- Statuut: inrichting van Koninkrijk der Nederlanden; omvat de Nederland, Aruba, curaçao en
Sint Maarten; De Caribische eilanden Bonaire, St Eustatius en Saba zijn 3 afzonderlijke
openbare lichamen. Overzeese gemeenten.
- Grondwet; regelt de staatsinrichting
2 soorten Grondrechten:
- Klassieke grondrechten: vrijheden waarbij de overheid zich onthoudt van bemoeienis. De
rechten die de burger een sfeer garanderen waarbinnen de overheid niet zonder
overtuigende en wettelijke omschreven rechtvaardiging kan en mag optreden. Bv vrijheid
van meningsuiting, godsdienst, onderwijs enz.
- Sociale grondrechten; zijn grondrechten die geen staatsonthouding eisen maar juist de
overheid vragen om op te treden. Bv werkgelegenheid bevorderen, gezondheid en
volksgezondheid. Deze rechten zijn niet afdwingbaar, een slachtoffer kan niet naar de rechter
om dit te eisen.
Codificatie van het recht: is een poging alle rechtsregels op een rechtsgebied op systematische wijze
in een wetboek (codex) op te nemen.
Par. 2 Doel van codificeren:
- Einde maken aan bestaande lokale en regionale verschillen in rechtsregels en juridische
praktijk zodat heersende rechtsonzekerheid en willekeur in de toepassing van het recht kon
worden bestreden.
- Heldere vastlegging met grote rechtszekerheid.
- Burgers konden hun gedrag op de rechtsregels afstemmen.
Paragraaf 3 rechtsgebieden
Klassieke indeling van het nationaal recht:
- Staat en bestuursrecht (publiekrecht)
- Strafrecht (publiekrecht)
- Privaatrecht (privaatrecht)
Rechtsgebieden kunnen verdeeld worden in kleinere rechtsgebieden.
Bv Strafrecht omvat naast commune strafrecht economische strafrecht en verkeersstrafrecht
Staatsrecht: omvat het continuele recht dat de grondslagen van de staat regelt. Daarnaast zijn er
staatsrechtelijke regels voor andere gemeenschappen en organen van de staat: Provincierecht,
gemeenterecht en waterschapsrecht.
Functionele rechtsgebieden: heeft betrekking op een bepaald (maatschappelijke belangrijke) thema
en regelt de relaties tussen betrokkenen. Het kan privaat- en publiekrechtelijke regels bevatten.
Vb: sociaal recht(arbeidsrecht) milieurecht gezondheidsrecht en huurrecht.
Verschil publiek- en privaatrecht?
- Privaatrecht: regelt de juridische relaties tussen burgers onderling.
- Publiekrecht: heeft betrekking op de verhoudingen tussen overheidsorganen onderling en
overheidsorganen en burgers.
Rechtsverhoudingen:
Privaatrecht=
- Eigenbelang
- Gelijkwaardig
Publiekrecht=
- Algemeen belang.
- De overheid stelt eenzijdige rechtsgevolgen vast
- De burger is ondergeschikt aan de overheid (gezagsrelatie)
Paragraaf 4
Rechtsverhouding overheidsorganen:
- Er is een hiërarchie maar tegelijk hebben de provincies en gemeenten eigen bevoegdheden
op hun eigen terrein.
, Nederlandse staatstype: gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Rol vd rechter:
Privaatrechtelijke geschillen: Burgerlijke rechter
Geschillen bij overheidsbeslissingen die de burger raken: bestuursrecht
Strafrecht: Om heeft vervolgingsmonopolie bij de strafrechter
Art 12 e.v. Sv: burgers kunnen naar het gerechtshof om strafvervolging te eisen.
Burgers kunnen geen einde maken aan een procedure als het slachtoffer vindt dat de dader niet
hoeft te worden gestraft.
Staatsrecht: regels het opbouw vn de staat.
- Staatsrechtelijke regels geven aan welke overheidsinstanties er zijn en welke taken en
bevoegdheden deze instanties hebben.
- Stelt regels vast voor het bestuurlijke optreden.
Staatsrecht:
- Primair gaat het om de wetgevende bevoegdheden van de nationale wetgever.
Nationale wetgever: (regering en parlement)
- Stelt rechtsregels vast die voor heel Nederland gelden.
Provinciale en gemeentelijke wetgever:
- Stelt regels vast voor hun gebied.
Het Publiekrecht: bevat rechtsregels die de rechtsverhoudingen tussen een bestuursorgaan en
burger regelen. De voorschriften staan in Staatsrecht.
Bestuursrechtelijke regels: geven aan welke bevoegdheden een bestuursorgaan heeft en wat de
rechten van de burger tegenover die bestuursorgaan zijn.
Bestuursorgaan: die direct met de burgers te maken heeft en zorgt voor de uitvoering en handhaving
van rechtsregels.
Organieke wetten: zijn de wetten die de opbouw en inrichting van het staatsbestel betreffen.
3 hoofdfuncties: wetgeving bestuur en rechtspraak
Belangrijke staatsrechtelijke regelingen zijn:
- Statuut: inrichting van Koninkrijk der Nederlanden; omvat de Nederland, Aruba, curaçao en
Sint Maarten; De Caribische eilanden Bonaire, St Eustatius en Saba zijn 3 afzonderlijke
openbare lichamen. Overzeese gemeenten.
- Grondwet; regelt de staatsinrichting
2 soorten Grondrechten:
- Klassieke grondrechten: vrijheden waarbij de overheid zich onthoudt van bemoeienis. De
rechten die de burger een sfeer garanderen waarbinnen de overheid niet zonder
overtuigende en wettelijke omschreven rechtvaardiging kan en mag optreden. Bv vrijheid
van meningsuiting, godsdienst, onderwijs enz.
- Sociale grondrechten; zijn grondrechten die geen staatsonthouding eisen maar juist de
overheid vragen om op te treden. Bv werkgelegenheid bevorderen, gezondheid en
volksgezondheid. Deze rechten zijn niet afdwingbaar, een slachtoffer kan niet naar de rechter
om dit te eisen.
