Hoorcolleges
Burgerlijk recht II
2019-2020
Week 1: college a
, Burgerlijkrecht II
Vertegenwoordiging
Wat zijn de verschillen tussen goederenrecht en verbintenissenrecht:
› relatie persoon goed › relatie persoon persoon
› absolute rechten › relatieve rechten
› rechtszekerheid › autonomie, vertrouwen
› dwingend recht › regelend recht
› vormvoorschriften › consensualisme (3:37)
› gesloten systeem (3:81) › (half)open systeem (6:1)
› gedetailleerde normen › open normen (6:2, 162, 248)
Voordelen en terminologie vertegenwoordiging:
Vertegenwoordiging zorgt ervoor dat je op meerdere plekken tegelijk kunt zijn.
Terminologie:
• vertegenwoordigde = principaal, achterman (A)
• vertegenwoordiger = tussenpersoon (T)
• derde = wederpartij (D)
- Rechtshandelingen door de vertegenwoordiger verricht treden in werking voor de
vertegenwoordigde
- T(ussenpersoon) sluit als vertegenwoordiger van A(chterman) een koopovereenkomst met
- D(erde). A en D zijn dan partij bij de koopovereenkomst, T is geen partij.
Voordelen: efficiënt + geen risico als vertegenwoordiger failliet gaat
Essentie: de tussenpersoon is geen partij bij de overeenkomst de achterman is gebonden
Is dit vertegenwoordiging?
› T is vrachtwagenchauffeur bij bedrijf A
› T rijdt te hard en veroorzaakt ongeluk waarbij D schade lijdt
› D spreekt A aan
Nee het gaat niet om een rechtshandeling.
Directe vertegenwoordiging: in naam van de achterman
Indirecte vertegenwoordiging: de tussenpersoon koopt in eigen naam maar voor rekening
van de achterman
Directe en indirecte vertegenwoordiging
, Stel jezelf de vraag in wiens naam de tussenpersoon handelt.
› Directe vertegenwoordiging › Indirecte vertegenwoordiging
› T koopt in naam van A (en dus voor rekening van A) › T koopt in eigen naam, maar voor rekening van A e
een fiets van D. fiets van D.
• A en D zijn dan partij bij de koopovereenkomst. • T en D zijn dan partij bij de koopovereenko
• D levert de fiets aan A. • D levert de fiets aan T.
› BW verstaat dit onder vertegenwoordiging • Na levering houdt T de fiets direct voor A
(3:110).
• De fiets komt niet in het vermogen van T
terecht.
Geen algemene regel van vertegenwoordiging, maar via schakelbepaling (einde titel 3)
volmacht toepassen.
Volmacht, art. 3:60 lid 1 BW
Het is een bevoegdheid
1. bevoegdheid
2. om in naam van een ander Vertegenwoordiging
3. rechtshandelingen te verrichten
Schakelbepalingen: art. 3:78 en 79
Lastgeving, art. 7:414 BW
Is een overeenkomst van opdracht.
Lid 1:
› overeenkomst van opdracht
› waarbij lasthebber zich verbindt
› om rechtshandelingen te verrichten
› voor rekening van de lastgever
Lid 2:
› òf lasthebber handelt in naam van lastgever = directe vertegenwoordiging
› òf lasthebber handelt in eigen naam = indirecte vertegenwoordiging
Eigen naam/in naam van een ander
De Wilsvertrouwensleer 3:33-35 BW van belang:
Is er een rechtshandeling tot stand gekomen?
Heeft iemand voor zichzelf (in eigen naam) of als vertegenwoordiger van een ander (in
naam van een ander) gehandeld?
Volmacht: ontstaan en einde
› Ontstaan: uitdrukkelijke of stilzwijgende verlening (3:61 lid 1)
› Einde: onder meer overlijden volmachtgever (3:72)
• Derdenbescherming (3:76 lid 1)
Ja of nee?
1. Moet de gevolmachtigde de volmacht accepteren?
, Nee, dat hoeft niet het is een bevoegdheid. Een eenzijdige rechtshandeling maar de
gevolmachtigde hoeft dat niet te accepteren.
2. Kan de volmachtgever de rechtshandeling(en) waarvoor hij een volmacht heeft verstrekt
nog zelf verrichten?
Ja, dat kan zeker je vergroot je acti radius.
3. Is de gevolmachtigde verplicht van zijn volmacht te gebruiken?
Nee, het is een bevoegdheid, het is geen overeenkomst de gevolmachtigde is niet verplicht
om van de volmacht gebruik te maken.
4. Kan een minderjarige optreden als gevolmachtigde?
Ja, autonomiebeginsel je bent vrij in beginsel wie je wil kiezen als gevolmachtigde.
Bijvoorbeeld als winkelmedewerker. Art. 3:63 lid 1 BW
5. Kan de gevolmachtigde zijn volmacht ‘doorgeven’?
Nee, dat is in strijd met het autonomiebeginsel. Art. 3:64 BW
6. Moet gevolmachtigde de identiteit van de achterman onthullen?
Ja anders schending autonomie derde, na een redelijke termijn. Art. 3:67 BW.
Onbevoegde vertegenwoordiging
› Werknemer T sluit op naam van bedrijf A een ICT koop- en onderhoudscontract ter
waarde van €75.000/jaar met D
› T was slechts gevolmachtigd om contracten af te sluiten tot een bedrag van €
50.000/jaar
› T is dus onbevoegd, hij is een zogenaamde pseudo-gevolmachtigde
› Is A gebonden aan de overeenkomst die T namens haar sloot en zo nee, kan zij
daaraan toch gebonden raken?
Geen/ontoereikende volmacht, dan is de achterman niet gebonden ex art. 3:66 lid 1 BW
maar:
- bekrachtiging ex art. 3:69 BW;
- vertrouwensbeginsel ex art. 3:61 lid 2 BW;
In deze gevallen is de achterman wel gebonden aan de rechtshandeling
Bekrachtiging ex art. 3:69 BW:
Heeft terugwerkende kracht (ex tunc)
Heeft geen werking in geval 3:69 lid 3
Kan bekrachtiging stilzwijgend plaatsvinden? Ja op grond van art. 6:37 lid 1 BW.
Vertrouwensbescherming ex art. 3:61 lid 2 BW
1. D (=Derde) heeft gerechtvaardigd vertrouwd dat er een (toereikende) volmacht was. Vgl.
3:35 en 3:11.
2. Dit vertrouwen berust op ‘een verklaring of gedraging van’ A (=Achterman)
› ‘Toedoen’- beginsel (de achterman moet iets hebben gedaan). Tegenwoordig risico
benadering: de achterman heeft een situatie in het leven geroepen waardoor de indruk
kon ontstaan dat de tussenpersoon de toereikende volmacht had -> Felix Aruba
› Ratio: bescherming A tegen ongewilde binding
Arrest Kuijpers/Wijnveen
Burgerlijk recht II
2019-2020
Week 1: college a
, Burgerlijkrecht II
Vertegenwoordiging
Wat zijn de verschillen tussen goederenrecht en verbintenissenrecht:
› relatie persoon goed › relatie persoon persoon
› absolute rechten › relatieve rechten
› rechtszekerheid › autonomie, vertrouwen
› dwingend recht › regelend recht
› vormvoorschriften › consensualisme (3:37)
› gesloten systeem (3:81) › (half)open systeem (6:1)
› gedetailleerde normen › open normen (6:2, 162, 248)
Voordelen en terminologie vertegenwoordiging:
Vertegenwoordiging zorgt ervoor dat je op meerdere plekken tegelijk kunt zijn.
Terminologie:
• vertegenwoordigde = principaal, achterman (A)
• vertegenwoordiger = tussenpersoon (T)
• derde = wederpartij (D)
- Rechtshandelingen door de vertegenwoordiger verricht treden in werking voor de
vertegenwoordigde
- T(ussenpersoon) sluit als vertegenwoordiger van A(chterman) een koopovereenkomst met
- D(erde). A en D zijn dan partij bij de koopovereenkomst, T is geen partij.
Voordelen: efficiënt + geen risico als vertegenwoordiger failliet gaat
Essentie: de tussenpersoon is geen partij bij de overeenkomst de achterman is gebonden
Is dit vertegenwoordiging?
› T is vrachtwagenchauffeur bij bedrijf A
› T rijdt te hard en veroorzaakt ongeluk waarbij D schade lijdt
› D spreekt A aan
Nee het gaat niet om een rechtshandeling.
Directe vertegenwoordiging: in naam van de achterman
Indirecte vertegenwoordiging: de tussenpersoon koopt in eigen naam maar voor rekening
van de achterman
Directe en indirecte vertegenwoordiging
, Stel jezelf de vraag in wiens naam de tussenpersoon handelt.
› Directe vertegenwoordiging › Indirecte vertegenwoordiging
› T koopt in naam van A (en dus voor rekening van A) › T koopt in eigen naam, maar voor rekening van A e
een fiets van D. fiets van D.
• A en D zijn dan partij bij de koopovereenkomst. • T en D zijn dan partij bij de koopovereenko
• D levert de fiets aan A. • D levert de fiets aan T.
› BW verstaat dit onder vertegenwoordiging • Na levering houdt T de fiets direct voor A
(3:110).
• De fiets komt niet in het vermogen van T
terecht.
Geen algemene regel van vertegenwoordiging, maar via schakelbepaling (einde titel 3)
volmacht toepassen.
Volmacht, art. 3:60 lid 1 BW
Het is een bevoegdheid
1. bevoegdheid
2. om in naam van een ander Vertegenwoordiging
3. rechtshandelingen te verrichten
Schakelbepalingen: art. 3:78 en 79
Lastgeving, art. 7:414 BW
Is een overeenkomst van opdracht.
Lid 1:
› overeenkomst van opdracht
› waarbij lasthebber zich verbindt
› om rechtshandelingen te verrichten
› voor rekening van de lastgever
Lid 2:
› òf lasthebber handelt in naam van lastgever = directe vertegenwoordiging
› òf lasthebber handelt in eigen naam = indirecte vertegenwoordiging
Eigen naam/in naam van een ander
De Wilsvertrouwensleer 3:33-35 BW van belang:
Is er een rechtshandeling tot stand gekomen?
Heeft iemand voor zichzelf (in eigen naam) of als vertegenwoordiger van een ander (in
naam van een ander) gehandeld?
Volmacht: ontstaan en einde
› Ontstaan: uitdrukkelijke of stilzwijgende verlening (3:61 lid 1)
› Einde: onder meer overlijden volmachtgever (3:72)
• Derdenbescherming (3:76 lid 1)
Ja of nee?
1. Moet de gevolmachtigde de volmacht accepteren?
, Nee, dat hoeft niet het is een bevoegdheid. Een eenzijdige rechtshandeling maar de
gevolmachtigde hoeft dat niet te accepteren.
2. Kan de volmachtgever de rechtshandeling(en) waarvoor hij een volmacht heeft verstrekt
nog zelf verrichten?
Ja, dat kan zeker je vergroot je acti radius.
3. Is de gevolmachtigde verplicht van zijn volmacht te gebruiken?
Nee, het is een bevoegdheid, het is geen overeenkomst de gevolmachtigde is niet verplicht
om van de volmacht gebruik te maken.
4. Kan een minderjarige optreden als gevolmachtigde?
Ja, autonomiebeginsel je bent vrij in beginsel wie je wil kiezen als gevolmachtigde.
Bijvoorbeeld als winkelmedewerker. Art. 3:63 lid 1 BW
5. Kan de gevolmachtigde zijn volmacht ‘doorgeven’?
Nee, dat is in strijd met het autonomiebeginsel. Art. 3:64 BW
6. Moet gevolmachtigde de identiteit van de achterman onthullen?
Ja anders schending autonomie derde, na een redelijke termijn. Art. 3:67 BW.
Onbevoegde vertegenwoordiging
› Werknemer T sluit op naam van bedrijf A een ICT koop- en onderhoudscontract ter
waarde van €75.000/jaar met D
› T was slechts gevolmachtigd om contracten af te sluiten tot een bedrag van €
50.000/jaar
› T is dus onbevoegd, hij is een zogenaamde pseudo-gevolmachtigde
› Is A gebonden aan de overeenkomst die T namens haar sloot en zo nee, kan zij
daaraan toch gebonden raken?
Geen/ontoereikende volmacht, dan is de achterman niet gebonden ex art. 3:66 lid 1 BW
maar:
- bekrachtiging ex art. 3:69 BW;
- vertrouwensbeginsel ex art. 3:61 lid 2 BW;
In deze gevallen is de achterman wel gebonden aan de rechtshandeling
Bekrachtiging ex art. 3:69 BW:
Heeft terugwerkende kracht (ex tunc)
Heeft geen werking in geval 3:69 lid 3
Kan bekrachtiging stilzwijgend plaatsvinden? Ja op grond van art. 6:37 lid 1 BW.
Vertrouwensbescherming ex art. 3:61 lid 2 BW
1. D (=Derde) heeft gerechtvaardigd vertrouwd dat er een (toereikende) volmacht was. Vgl.
3:35 en 3:11.
2. Dit vertrouwen berust op ‘een verklaring of gedraging van’ A (=Achterman)
› ‘Toedoen’- beginsel (de achterman moet iets hebben gedaan). Tegenwoordig risico
benadering: de achterman heeft een situatie in het leven geroepen waardoor de indruk
kon ontstaan dat de tussenpersoon de toereikende volmacht had -> Felix Aruba
› Ratio: bescherming A tegen ongewilde binding
Arrest Kuijpers/Wijnveen
