Samenvatting Media & Maatschappij: Theorie
Table of Contents
Samenvatting Media & Maatschappij: Theorie..................................................................1
Hoofdstuk 12 Honderd jaar communicatieonderzoek.........................................................3
12.2 Fundamenteel en toegepast communicatieonderzoek.........................................................3
12.3 De richting en inrichting van het onderzoek..........................................................................4
12.5 Vijf fasen in de theorievorming.............................................................................................4
Hoofdstuk 13 Almachtige media (fase 1)............................................................................5
13.1 Massamedia als injectienaald...............................................................................................5
13.2 Bedenkingen tegen de one-step-flow-theory........................................................................5
13.3 Injectienaalddenken in de reclame.......................................................................................6
13.4 Injectienaalddenken in de politiek........................................................................................6
13.5 Ten slotte..............................................................................................................................6
Hoofdstuk 14 Opinieleiders als schakel tussen media en publiek (fase 2)............................6
14.1 De opkomst van opinieleider: de two-step-flow-theory.......................................................7
14.2 Opinieleiders in soorten en maten........................................................................................7
14.3 Herziening van het tweetrapsmodel: multi-step-flow-theory...............................................8
14.4 Beïnvloeders in het informatietijdperk.................................................................................8
14.5 Toepassing en onderzoek in het informatietijdperk..............................................................8
Hoofdstuk 15 De ontvangers komen in beeld (fase 3).........................................................9
15.1 De aandacht voor het publiek...............................................................................................9
15.2 Een netwerkbenadering: het zwamvlokmodel....................................................................10
15.3 Het zwamvlokmodel in het informatietijdperk...................................................................10
15.4 Users and gratifications: nut en beloning............................................................................10
15.5 Kanttekeningen bij de uses and gratifications-benadering (en 15.6)...................................11
15.7 Big data en micro-targeting.................................................................................................11
Hoofdstuk 16 Media sturen en kennisverwerking: agenda-setting en kenniskloof (fase 4) 11
16.1 De sturende macht van de media.......................................................................................12
16.2 Agenda-setting....................................................................................................................12
16.3 Commentaar op agenda-setting..........................................................................................13
16.4 Herziening van theorie: priming en framing........................................................................13
16.5 Agendavorming...................................................................................................................14
16.6 Agenda-setting in het informatietijdperk............................................................................14
PDF Propagandatechnieken.............................................................................................15
,Hoofdstuk 17 Media sturen gedrag: cultivatie, zwijgspiraal en filterbubbel......................17
17.1 Culturele indicatoren..........................................................................................................17
17.2 Uitkomsten van het televisieonderzoek..............................................................................17
17.3 Kanttekeningen bij het onderzoek cultivatie.......................................................................18
17.4 Vervolgonderzoek naar cultivatie.......................................................................................18
17.5 Culturele indicatoren in de informatiemaatschappij...........................................................19
Hoofdstuk 18 Op zoek naar de betekenis: verhalen, vertogen en frames..........................19
18.6 Frames sturen de waarneming............................................................................................19
Hoofdstuk 19 De macht van de media onder de loep: kritische benaderingen (fase 4)......20
19.1 Kritische mediatheorie........................................................................................................21
19.8 Specifieke mediawerking: ‘the medium is the message’.....................................................22
19.9 Media-innovatie en remediatie...........................................................................................24
19.10 Tot slot: het actuele belang van mediakritiek...................................................................24
Hoofdstuk 20 Theorievorming over de media-explosie interactie en participatie (fase 5)..25
20.1 Honderd jaar theorie en onderzoek...................................................................................26
20.2 Kijken naar de werking van massamedia............................................................................26
20.3 Spelen met de bestaande theorie.......................................................................................26
20.4 Van klassieke massacommunicatie naar interactief gerichte mediacommunicatie.............27
20.5 Mediatisering en globalisering............................................................................................27
, Fase 1: almacht van de media
Fase 2: beperkte macht van de media
Fase 3: aandacht voor de ontvanger
Fase 4: sturende macht van de media
Hoofdstuk 12 Honderd jaar communicatieonderzoek
12.2 Fundamenteel en toegepast communicatieonderzoek
Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Je wilt weten om te weten Je vergroot de
algemene kennis van de werkelijke groten. Je stelt je hypothetisch op die je bevestigt of
onderuithaalt. Je vraagt je af of de theorie nog wel haalbaar is.
Praktijkgericht onderzoek (toegepast onderzoek) Je wilt weten om te doen Je doet
het om praktische problemen op te lossen. Je wilt je kennis toepassen en een praktisch
advies geven om iets op te lossen.
Welke manier je gebruikt hangt af van je onderzoeksdoel en onderzoeksvraag.
, 12.3 De richting en inrichting van het onderzoek
Vooronderstelling Relatie wetenschappelijk beschrijven.
Metavragen Zijn vragen die je vooronderstellingen en invalshoeken verwoorden.
Concreet empirisch onderzoek Je brengt je onderwerp eerst in kaart en je geeft aan wat
je te weten wilt komen. Je formuleert op basis van je vooronderstelling je onderzoeksdoel
en een centrale vraag. De centrale vraag ga je beantwoorden met je onderzoek.
Analyse-eenheden die worden gebruikt bij communicatieonderzoek zijn:
- Kenmerken van zenders
- Specifieke eigenschappen van media
- Vormgeving van boodschappen
- Karakteristieken van ontvangers
12.5 Vijf fasen in de theorievorming
Theorieën Systematisch geordende uitspraken en regels die de werkelijkheid beschrijven
en verklaren.
Bij mediacommunicatie pas je de theorievorming aan de ontwikkeling van een bepaald
medium aan (vandaar de fasering). We onderscheiden vijf fasen in de theorievorming:
- Fase 1: De almacht van de media
o One-step-flow-theory (reuzeninjectienaaldtheorie)
- Fase 2: Beperkte macht van de media: de invloed van de opinieleider
o Two-step-flow-theory Stap 1: van zender naar opinieleider. Stap 2: van
opinieleider naar leden van publiek in omgeving van opinieleider
o Multi-step-flow-theory meerdere stappen mogelijk met opinieleider als
schakel.
- Fase 3: Aandacht voor de ontvanger
o Zwamvlokmodel
o Use and gratifications (nut en beloningen)
- Fase 4: Stuurde macht van de media
o Agenda-setting, framing en discoursanalyse, kenniskloof, culturele
indicatoren, zwijgspriaal, cultuurindustrie, media-imperialisme, specifieke
mediawerking.
- Fase 5: Media in het informatietijdperk: de media-explosie
o Wederzijdse betrekking tussen zender en ontvangen staan in het middelpunt
(interactie, participatie, convergentie, cocreatie, user-generated content,
platformwerking).
o Onderzoek naar de zes dimensies van de media-explosie:
Groei van aantal en diversiteit van mediamiddelen
Digitalisering van mediatechnologie
Convergentie
Uitbreiding van zintuigelijke ervaring
Massa-zelf-communicatie
Professionalisering van communicatie- en mediaberoepen
Table of Contents
Samenvatting Media & Maatschappij: Theorie..................................................................1
Hoofdstuk 12 Honderd jaar communicatieonderzoek.........................................................3
12.2 Fundamenteel en toegepast communicatieonderzoek.........................................................3
12.3 De richting en inrichting van het onderzoek..........................................................................4
12.5 Vijf fasen in de theorievorming.............................................................................................4
Hoofdstuk 13 Almachtige media (fase 1)............................................................................5
13.1 Massamedia als injectienaald...............................................................................................5
13.2 Bedenkingen tegen de one-step-flow-theory........................................................................5
13.3 Injectienaalddenken in de reclame.......................................................................................6
13.4 Injectienaalddenken in de politiek........................................................................................6
13.5 Ten slotte..............................................................................................................................6
Hoofdstuk 14 Opinieleiders als schakel tussen media en publiek (fase 2)............................6
14.1 De opkomst van opinieleider: de two-step-flow-theory.......................................................7
14.2 Opinieleiders in soorten en maten........................................................................................7
14.3 Herziening van het tweetrapsmodel: multi-step-flow-theory...............................................8
14.4 Beïnvloeders in het informatietijdperk.................................................................................8
14.5 Toepassing en onderzoek in het informatietijdperk..............................................................8
Hoofdstuk 15 De ontvangers komen in beeld (fase 3).........................................................9
15.1 De aandacht voor het publiek...............................................................................................9
15.2 Een netwerkbenadering: het zwamvlokmodel....................................................................10
15.3 Het zwamvlokmodel in het informatietijdperk...................................................................10
15.4 Users and gratifications: nut en beloning............................................................................10
15.5 Kanttekeningen bij de uses and gratifications-benadering (en 15.6)...................................11
15.7 Big data en micro-targeting.................................................................................................11
Hoofdstuk 16 Media sturen en kennisverwerking: agenda-setting en kenniskloof (fase 4) 11
16.1 De sturende macht van de media.......................................................................................12
16.2 Agenda-setting....................................................................................................................12
16.3 Commentaar op agenda-setting..........................................................................................13
16.4 Herziening van theorie: priming en framing........................................................................13
16.5 Agendavorming...................................................................................................................14
16.6 Agenda-setting in het informatietijdperk............................................................................14
PDF Propagandatechnieken.............................................................................................15
,Hoofdstuk 17 Media sturen gedrag: cultivatie, zwijgspiraal en filterbubbel......................17
17.1 Culturele indicatoren..........................................................................................................17
17.2 Uitkomsten van het televisieonderzoek..............................................................................17
17.3 Kanttekeningen bij het onderzoek cultivatie.......................................................................18
17.4 Vervolgonderzoek naar cultivatie.......................................................................................18
17.5 Culturele indicatoren in de informatiemaatschappij...........................................................19
Hoofdstuk 18 Op zoek naar de betekenis: verhalen, vertogen en frames..........................19
18.6 Frames sturen de waarneming............................................................................................19
Hoofdstuk 19 De macht van de media onder de loep: kritische benaderingen (fase 4)......20
19.1 Kritische mediatheorie........................................................................................................21
19.8 Specifieke mediawerking: ‘the medium is the message’.....................................................22
19.9 Media-innovatie en remediatie...........................................................................................24
19.10 Tot slot: het actuele belang van mediakritiek...................................................................24
Hoofdstuk 20 Theorievorming over de media-explosie interactie en participatie (fase 5)..25
20.1 Honderd jaar theorie en onderzoek...................................................................................26
20.2 Kijken naar de werking van massamedia............................................................................26
20.3 Spelen met de bestaande theorie.......................................................................................26
20.4 Van klassieke massacommunicatie naar interactief gerichte mediacommunicatie.............27
20.5 Mediatisering en globalisering............................................................................................27
, Fase 1: almacht van de media
Fase 2: beperkte macht van de media
Fase 3: aandacht voor de ontvanger
Fase 4: sturende macht van de media
Hoofdstuk 12 Honderd jaar communicatieonderzoek
12.2 Fundamenteel en toegepast communicatieonderzoek
Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Je wilt weten om te weten Je vergroot de
algemene kennis van de werkelijke groten. Je stelt je hypothetisch op die je bevestigt of
onderuithaalt. Je vraagt je af of de theorie nog wel haalbaar is.
Praktijkgericht onderzoek (toegepast onderzoek) Je wilt weten om te doen Je doet
het om praktische problemen op te lossen. Je wilt je kennis toepassen en een praktisch
advies geven om iets op te lossen.
Welke manier je gebruikt hangt af van je onderzoeksdoel en onderzoeksvraag.
, 12.3 De richting en inrichting van het onderzoek
Vooronderstelling Relatie wetenschappelijk beschrijven.
Metavragen Zijn vragen die je vooronderstellingen en invalshoeken verwoorden.
Concreet empirisch onderzoek Je brengt je onderwerp eerst in kaart en je geeft aan wat
je te weten wilt komen. Je formuleert op basis van je vooronderstelling je onderzoeksdoel
en een centrale vraag. De centrale vraag ga je beantwoorden met je onderzoek.
Analyse-eenheden die worden gebruikt bij communicatieonderzoek zijn:
- Kenmerken van zenders
- Specifieke eigenschappen van media
- Vormgeving van boodschappen
- Karakteristieken van ontvangers
12.5 Vijf fasen in de theorievorming
Theorieën Systematisch geordende uitspraken en regels die de werkelijkheid beschrijven
en verklaren.
Bij mediacommunicatie pas je de theorievorming aan de ontwikkeling van een bepaald
medium aan (vandaar de fasering). We onderscheiden vijf fasen in de theorievorming:
- Fase 1: De almacht van de media
o One-step-flow-theory (reuzeninjectienaaldtheorie)
- Fase 2: Beperkte macht van de media: de invloed van de opinieleider
o Two-step-flow-theory Stap 1: van zender naar opinieleider. Stap 2: van
opinieleider naar leden van publiek in omgeving van opinieleider
o Multi-step-flow-theory meerdere stappen mogelijk met opinieleider als
schakel.
- Fase 3: Aandacht voor de ontvanger
o Zwamvlokmodel
o Use and gratifications (nut en beloningen)
- Fase 4: Stuurde macht van de media
o Agenda-setting, framing en discoursanalyse, kenniskloof, culturele
indicatoren, zwijgspriaal, cultuurindustrie, media-imperialisme, specifieke
mediawerking.
- Fase 5: Media in het informatietijdperk: de media-explosie
o Wederzijdse betrekking tussen zender en ontvangen staan in het middelpunt
(interactie, participatie, convergentie, cocreatie, user-generated content,
platformwerking).
o Onderzoek naar de zes dimensies van de media-explosie:
Groei van aantal en diversiteit van mediamiddelen
Digitalisering van mediatechnologie
Convergentie
Uitbreiding van zintuigelijke ervaring
Massa-zelf-communicatie
Professionalisering van communicatie- en mediaberoepen
