Samenvatting celbiologie 1, leraar biologie, HvA

Samenvatting celbiologie 1
Presentatie 1 – macromoleculen
Alvleesklier: Zorgt voor de exocriene uitscheiding van spijsverteringssappen en de endocriene
uitscheiding van glucagon en insuline.

Hormonen worden vervoerd via het bloed. Twee belangrijke hormonen voor de regulatie van de
suikerspiegel worden gemaakt in de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier:
- α-cellen: Productie van glucagon (zet glycogeen om in glucose).
- β-cellen: Productie van insuline (zet glucose om in glycogeen).
Glycogeen wordt opgeslagen in lever en spiercellen, glucose wordt vervoerd door het bloed.

Koolwaterstoffen: (Belangrijk) onderdeel van organische chemie. Een skelet van C-atomen,
aangevuld met H-atomen, bestaat uit koolhydraten, vetten en eiwitten. Binnen het molecuul
kunnen vertakkingen en dubbele bindingen voorkomen.
- C: willen 8 elektronen in de buitenste schil, heeft er 4. Kan 4 bindingen aangaan.
- H: willen 2 elektronen in de buitenste schil, heeft er 1. Kan 1 binding aangaan.

Condensatie/dehydratiereactie: Water komt vrij bij de polymerisatie van monomeren. Er ontstaat
een covalente binding. (monomeren  polymeer).
Hydrolysereactie: Water (hydro) wordt gebruikt bij de splitsing (lyse) van een molecuul.
(polymeer  monomeren).

Koolhydraten: Monomeren zijn suikers (glucose, fructose), polymeren zijn polysachariden
(glycogeen, cellulose). Er bestaan ook veel disachariden (tweevoudige suikers). Algemeen:
- Hebben een molecuulformule in de eenheid van CH 2O.
- Hebben een carbonylgroep: Dubbel gebonden zuurstof -C=O
- Hebben 5, 6 of 7 koolstofatomen.
- Zijn ringvormig, met hiertussen een zuurstofatoom.




De koppelgroep zijn de alcoholgroepen aan het suikermolecuul. De hele alcoholgroep van het ene
molecuul (in dit geval de linker) bindt met alleen het waterstof (H-) atoom van de alcoholgroep van
het andere molecuul (in dit geval de rechter). Het zuurstofatoom wat dan overblijft, gaat een
covalente binding aan met het C-atoom van de linker suiker. (Hier zat eerst dus een alcoholgroep
aan).

De hydrolysereactie gaat op dezelfde manier, maar dan andersom.

, Vetten: koolwaterstoffen met een hydrofiele kop en een hydrofobe
staart. Het monomeer is glycerol/vetzuren, polymeer heet een
triglyceride.

Een triglyceride (voedingsvet) bestaat uit één glycerolmolecuul
(groen, hydrofiel) en 3 vetzuurmoleculen (geel, hydrofoob).




De koppelgroepen zijn de alcoholgroepen aan het glycerol en de alcoholgroep aan het einde van
het vetzuur. Het H-atoom van de glycerol reageert et de OH-groep van de vetzuurstaart. Hierbij
ontstaat een watermolecuul. Deze reactie gebeurt bij alle OH-groepen van het glycerol, hierdoor
ontstaat er een triglyceride.
Verzadigde vetten: De koolstofatomen in de vetzuren zijn allemaal verbonden met een enkele
binding. De staarten zijn allemaal recht en passen goed in elkaar. Vetten hebben een vaste vorm
bij kamertemperatuur (zijn star). Dit zijn vaak ongezonde vetten.
Onverzadigde vetten: Een aantal koolstofatomen in de vetzuren zijn verbonden met een dubbele
binding. Hierdoor ontstaat er een ‘knik in de kabel’. Vetten hebben een vloeibare vorm bij
kamertemperatuur. Vaak gezonde vetten.
Het splitsen van vet (hydrolyse) in de darmen gebeurt doormiddel van lipase.
Fosfolipiden (celmembraan) en steroïden (hormonen) zijn ook vetten, maar hebben een andere
vorm dan triglyceriden (voedingsvetten).


Eiwitten
Monomeren zijn aminozuren, polymeren zijn eiwitten.
Eiwitten hebben 3 reactieve groepen:
- Carboxylgroep -COOH (zuur)
- Aminogroep -NH2 (basisch)
- Restgroep

Polypeptiden (eiwitten) variëren in lengte. Er zijn twintig
verschillende restgroepen bij aminozuren, er kunnen dus
vele verschillende combinaties ontstaan.