Samenvatting Biodiversiteit 2
Presentatie 1 – Chordaten en gewervelden
Tijdens de Cambrische explosie ontstonden er stammen van dieren die nu ook nog bestaan.
Waaronder één diertje met een soort van ruggengraat, dit is de chorda.
1. Ontwikkeling schedel (nog
geen onderkaak).
2. Vorming wervelkolom.
3. ontstaan kaken (en ook
haaien).
4. longen (en afgl.) Ontstaan
zwemblaasjes bij vissen
(hebben haaien dus niet).
5. Ontstaan gelobde vinnen
aanpassing richting poten.
(amfibieën & salamanders).
6. Ledematen met kootjes.
7. Amniotisch ei
8. Melk. Ei ‘komt uit’ in
lichaam.
Chordaten: bilaterale dieren die tot de deuterostomen (onbeperkte deling, blastopoor wordt de
anus) behoren. Hebben een wervelkolom (of vorm van) die zorgt voor de ondersteuning van het
lichaam. Hierdoor kunnen de dieren ook groter worden dan ongewervelden. Chordaten zijn altijd
warmbloedig.
Tijdens de ontwikkeling hebben alle chordaten dezelfde eigenschappen:
- Chorda/notochord: Stevige maar flexibele staaf die aan de rugkant steun geeft aan het
lichaam. Is een aanhechting voor de spieren. Sommige dieren hebben alleen een chorda in
het volwassen stadium, sommige hebben een skeletstelsel (bij de mens
tussenwervelschijven).
- Neurale buis: Dorsale holle zenuwstreng. Ligt naast het notochord en ontstaat zich vanuit
het ectoderm. Ontwikkelt zich in een zenuwstelsel.
- Kieuwspleten: Spleten die in verbinding staan met de buitenzijde van het lichaam. Worden
gebruikt bij suspensievoeders. Water hoeft hierdoor niet door het verteringstelsel, verlaat
het lichaam via de Artiale poris. In hogere organismen zijn ze geëvolueerd als kieuwen,
oren, gehoorbeentjes en kaken.
- Post-anale staart: Gespierde staart, die bijv. door vissen wordt gebruikt bij voortbeweging.
Bij veel soorten gereduceerd bij de
embryonale ontwikkeling.
Lancetvisjes: Leeft in het zand en filtert water.
Kan wel bewegen om een andere plek te vinden.
Zakpijpen: Lijken het meest op chordaten tijdens
het larvestadium. Volwassen stadium is heel
anders. Heet een urochordaat.
, Presentatie 2 – Craniaten
Craniaten: Chordaten met een kop, schedel, hersenen en ogen. De eersten hebben geen kaken.
Neurale lijst: Het ectoderm stulpt in, waardoor er een neurale buis ontstaat (ruggenmerg). Dit
gebeurt doormiddel van neurale lijst cellen, deze vormen een soort vierde kiemlaag.
Neurale lijst cellen: Deze cellen migreren uiteindelijk naar andere delen van het embryo
en vormen o.a. de schedel en de schildklier.
Ontstaan van Craniaten: Ontwikkeling begon tijdens de Cambrische Explosie (350 miljoen jaar).
- Begin was een Haikouella. Meest primitieve fossielen, hebben ogen en een ontwikkeld
brein, maar geen schedel.
- Haikouichtys: Had wel een schedel (ware craniaat).
- Slijmprikken: Hebben geen kaak of wervelkolom, wel onderontwikkelde wervels en een
kraakbenige schedel.
- Lampreien: oudste nog levende lijn vaan kaakloze gewervelden. Hebben kraakbeen
segmenten.
- Condonten: Eerste gewervelden met gemineraliseerde skeletelementen in de mond en
keel.
- Daarna: ontstaan van kaken bij Gnathostomen
Gnathostomen: Gewervelden met een kaak. Algemene kenmerken:
- Kaken: Ontwikkelde uit elementen van kieuwspleten. Deze waren eerder gebruikt voor
suspensievoeding, nu niet meer nodig. Ze kunnen op deze manier jagen en prooien
vangen.
- Gemineraliseerd skelet
- Gepaarde aanhangsels (vinnen).
- Enkelvoudige bloedsomloop.
- Zijlijn-orgaan: Een horizontaal lijntje (met neuromasten) aan de zijkant die gebruikt wordt
voor de waarneming van de omgeving. Maakt gebruik van bewegingen en trillingen in het
omringende water. Soms ook elektroreceptoren om elektrische pulsen waar te nemen.
Haaien zijn in staat om magnetische velden waar te nemen.
Neuromasten: receptoren in de zijlijn. Trilbewegingen worden omgezet van een geleiachtige
cupula naar haarcellen in de neuromasten. Vanuit hier wordt een elektrisch signaal geproduceerd.
Is vergelijkbaar met het middenoorbeentje (zelfde oorsprong!!)
Chondricyten (kraakbeenvissen): Haaien en roggen. Het kraakbeen is een secundaire
ontwikkeling en is geëvolueerd vanuit gemineraliseerde botten. Dit is te zien doordat delen van het
skelet wel nog gemineraliseerd zijn.
Tijdens het zwemmen zorgen kraakbeenvissen ervoor dat er een constante gaswisseling is in de
kieuwen. Wanneer ze op de bodem rusten gebruiken ze kaken om ervoor te zorgen dat er
constant nieuw water doorheen stroomt. Kraakbeenvissen zinken naar de bodem (geen
zwemblaas) en moeten dus constant blijven zwemmen om op dezelfde hoogte te blijven.
Ampullen van Lorenzini: Receptoren in de huid van haaien en roggen waarmee ze elektrische
velden en temperatuurgradiënten kunnen ontdekken. Bijvoorbeeld om niet zichtbare prooien te
vangen.
Straalvinnige en lobvinnige vissen (gnatostomen):
- Aangepast aan hun omgeving. De vinnen hebben verschillende functies (beweging,
verdediging).
- Vinnen zijn gespierd
- Endoskelet van been.
Presentatie 1 – Chordaten en gewervelden
Tijdens de Cambrische explosie ontstonden er stammen van dieren die nu ook nog bestaan.
Waaronder één diertje met een soort van ruggengraat, dit is de chorda.
1. Ontwikkeling schedel (nog
geen onderkaak).
2. Vorming wervelkolom.
3. ontstaan kaken (en ook
haaien).
4. longen (en afgl.) Ontstaan
zwemblaasjes bij vissen
(hebben haaien dus niet).
5. Ontstaan gelobde vinnen
aanpassing richting poten.
(amfibieën & salamanders).
6. Ledematen met kootjes.
7. Amniotisch ei
8. Melk. Ei ‘komt uit’ in
lichaam.
Chordaten: bilaterale dieren die tot de deuterostomen (onbeperkte deling, blastopoor wordt de
anus) behoren. Hebben een wervelkolom (of vorm van) die zorgt voor de ondersteuning van het
lichaam. Hierdoor kunnen de dieren ook groter worden dan ongewervelden. Chordaten zijn altijd
warmbloedig.
Tijdens de ontwikkeling hebben alle chordaten dezelfde eigenschappen:
- Chorda/notochord: Stevige maar flexibele staaf die aan de rugkant steun geeft aan het
lichaam. Is een aanhechting voor de spieren. Sommige dieren hebben alleen een chorda in
het volwassen stadium, sommige hebben een skeletstelsel (bij de mens
tussenwervelschijven).
- Neurale buis: Dorsale holle zenuwstreng. Ligt naast het notochord en ontstaat zich vanuit
het ectoderm. Ontwikkelt zich in een zenuwstelsel.
- Kieuwspleten: Spleten die in verbinding staan met de buitenzijde van het lichaam. Worden
gebruikt bij suspensievoeders. Water hoeft hierdoor niet door het verteringstelsel, verlaat
het lichaam via de Artiale poris. In hogere organismen zijn ze geëvolueerd als kieuwen,
oren, gehoorbeentjes en kaken.
- Post-anale staart: Gespierde staart, die bijv. door vissen wordt gebruikt bij voortbeweging.
Bij veel soorten gereduceerd bij de
embryonale ontwikkeling.
Lancetvisjes: Leeft in het zand en filtert water.
Kan wel bewegen om een andere plek te vinden.
Zakpijpen: Lijken het meest op chordaten tijdens
het larvestadium. Volwassen stadium is heel
anders. Heet een urochordaat.
, Presentatie 2 – Craniaten
Craniaten: Chordaten met een kop, schedel, hersenen en ogen. De eersten hebben geen kaken.
Neurale lijst: Het ectoderm stulpt in, waardoor er een neurale buis ontstaat (ruggenmerg). Dit
gebeurt doormiddel van neurale lijst cellen, deze vormen een soort vierde kiemlaag.
Neurale lijst cellen: Deze cellen migreren uiteindelijk naar andere delen van het embryo
en vormen o.a. de schedel en de schildklier.
Ontstaan van Craniaten: Ontwikkeling begon tijdens de Cambrische Explosie (350 miljoen jaar).
- Begin was een Haikouella. Meest primitieve fossielen, hebben ogen en een ontwikkeld
brein, maar geen schedel.
- Haikouichtys: Had wel een schedel (ware craniaat).
- Slijmprikken: Hebben geen kaak of wervelkolom, wel onderontwikkelde wervels en een
kraakbenige schedel.
- Lampreien: oudste nog levende lijn vaan kaakloze gewervelden. Hebben kraakbeen
segmenten.
- Condonten: Eerste gewervelden met gemineraliseerde skeletelementen in de mond en
keel.
- Daarna: ontstaan van kaken bij Gnathostomen
Gnathostomen: Gewervelden met een kaak. Algemene kenmerken:
- Kaken: Ontwikkelde uit elementen van kieuwspleten. Deze waren eerder gebruikt voor
suspensievoeding, nu niet meer nodig. Ze kunnen op deze manier jagen en prooien
vangen.
- Gemineraliseerd skelet
- Gepaarde aanhangsels (vinnen).
- Enkelvoudige bloedsomloop.
- Zijlijn-orgaan: Een horizontaal lijntje (met neuromasten) aan de zijkant die gebruikt wordt
voor de waarneming van de omgeving. Maakt gebruik van bewegingen en trillingen in het
omringende water. Soms ook elektroreceptoren om elektrische pulsen waar te nemen.
Haaien zijn in staat om magnetische velden waar te nemen.
Neuromasten: receptoren in de zijlijn. Trilbewegingen worden omgezet van een geleiachtige
cupula naar haarcellen in de neuromasten. Vanuit hier wordt een elektrisch signaal geproduceerd.
Is vergelijkbaar met het middenoorbeentje (zelfde oorsprong!!)
Chondricyten (kraakbeenvissen): Haaien en roggen. Het kraakbeen is een secundaire
ontwikkeling en is geëvolueerd vanuit gemineraliseerde botten. Dit is te zien doordat delen van het
skelet wel nog gemineraliseerd zijn.
Tijdens het zwemmen zorgen kraakbeenvissen ervoor dat er een constante gaswisseling is in de
kieuwen. Wanneer ze op de bodem rusten gebruiken ze kaken om ervoor te zorgen dat er
constant nieuw water doorheen stroomt. Kraakbeenvissen zinken naar de bodem (geen
zwemblaas) en moeten dus constant blijven zwemmen om op dezelfde hoogte te blijven.
Ampullen van Lorenzini: Receptoren in de huid van haaien en roggen waarmee ze elektrische
velden en temperatuurgradiënten kunnen ontdekken. Bijvoorbeeld om niet zichtbare prooien te
vangen.
Straalvinnige en lobvinnige vissen (gnatostomen):
- Aangepast aan hun omgeving. De vinnen hebben verschillende functies (beweging,
verdediging).
- Vinnen zijn gespierd
- Endoskelet van been.
