Aantekeningen hoorcolleges Overzicht van Psychotherapie (PSB3M-M12)

Colleges Overzicht van de psychotherapie
College 1: Wat is psychotherapie
Leerdoelen:

- Kennismaken met algemene en specifieke aspecten van psychotherapie en met huidige
discussies.
- Inzicht in de verhouding tussen psychotherapie en wetenschappelijk onderzoek.
- Inzicht krijgen in de toepassing van de belangrijkste therapievormen.
- Een glimp opvangen van het beoefenen van psychotherapie.

Wat is psychotherapie

Onderscheid tussen;

- Psychotherapie= activiteit
- Psychotherapeut= beroep met titelbescherming
- Professionals beoefenen psychotherapie, maar niet allen zijn psychotherapeut

Psychotherapie Een vorm van hulpverlening die, via het methodisch toepassen van
psychologische middelen door gekwalificeerde personen, beoogt mensen
te helpen hun gezondheid te verbeteren. Omvat dus alle vormen van
psychotherapie (psychodynamisch, client-centered, systematisch, gezin,
cognitief-gedragsmatig).
Relatie in psychotherapie;

- Asymmetrie; hulpvrager – hulpverlener
- De therapeutische relatie is een middel (werkalliantie)
- Het contact is van tijdelijke aard
- Soms minder nadruk op relatie: e-Health

Verschillende partijen;

- Therapeutische context; therapeutische relatie.
Formele aspecten (duur, frequentie, setting).
- Behandelovereenkomst (zie ook Wet op de
geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO);
wederzijdse inspanningsverbintenis.
- Financiële aspecten van de relatie;
 Zie betaalt en hoeveel (zorgverzekeringswet
Zvw, ziekte kostenverzekering, eigen
bijdrage).
 Zorginstituut Nederland; lijst met verzekerde
zorg (ZN-circulaire GGZ therapieën).

Kenmerken van psychotherapie;

- Professionele hulpverlening (relatie)
- Methodisch handelen (procedure)
- Wetenschappelijke achtergrond (verklaring)

Effectief als;

, - Therapeut en client verschillen in opvattingen over het thema
- Therapeut geloofwaardig is
- Client sterk betrokken is bij het thema

Soorten psychotherapie

Verschillen tussen psychotherapieën;

- Therapeutisch doel
 Klachtgericht versus persoonsgericht
 Klachtenreductie versus betere
levenskwaliteit
- Therapeutische werkwijze
 Ervaren (emotioneel)
 Begrijpen, inzicht hebben (cognitief)
 Oefenen (gedragsmatig)
- Therapeutische stijl
 Op de dimensie; meegaand – sturend

Traditionele hoofdrichtingen van psychotherapie;

- Psychoanalytische therapieën
- Experiëntiële therapieën
- Systemische therapieën
- Cognitieve gedragstherapieën

Er is echter steeds meer integratie en overlap tussen
richtingen van de psychotherapie.

Psychotherapie en wetenschap

Uiteenlopende verklaringsmodellen;

- Magisch-religieus (bovennatuurlijke krachten)
- Lichamelijk (lichaamssappen; lichamelijke
processen)
- Medisch (ziekten; hersenafwijkingen)
- Intrapsychisch (onbewuste conflicten; informatieverwerking)
- Interpersoonlijk (relaties en systemen; maatschappelijk)
- Bio-psychosociaal (interacterende systemen)

De rol van de wetenschap= onderdeel van veel definities van psychotherapie

- Informeert de praktijk over de geaccumuleerde kennis omtrent
 De effectiviteit van behandelingen
 De werkzame ingrediënten van behandelingen
 Psychopathologische mechanismen en stoornissen
- Zie bijvoorbeeld de stand van zaken in;
 Overzichtsartikelen over de effectiviteit van (verschillende) behandelvormen bij
specifieke stoornissen
 Zorgstandaarden en multidisciplinaire richtlijnen

Maar vindt iedereen die rol van wetenschap wel zo belangrijk?

, - Sommige therapievormen ontstaan in de praktijk, anderen in het laboratorium.
- Sommige therapeuten zien hun werk als kunst, anderen zien het als kunde.
- Sommige therapeuten beschouwen zichzelf als instrument, anderen leggen de nadruk op
technieken.

Science-to-practice gap; enkele observaties

- De toepassing van wetenschappelijke kennis in de praktijk loopt vele jaren achter bij de
beschikbare kennis (wel 10-15 jaar).
- Wetenschappelijke kennis is niet of onvoldoende beschikbaar voor behandelingen die
toegepast worden in de praktijk.
- De praktijk is te gevoelig voor hypes.
- De wetenschap is te traag in (of niet gericht op) het onderzoeken van praktijkvraagstukken.
- Vanuit de praktijk komt men onvoldoende met onverzekerbare vragen.

Onderzoek naar psychotherapie;

- Onderzoek naar een specifieke behandelvorm wordt meestal gedaan door onderzoekers die
in die behandeling geloven (researcher allegiance).
- Leidt tot confirmatiebias en cognitieve dissonantie reductie.
- Direct vergelijkend onderzoek van de effectiviteit van behandelingen vanuit verschillende
referentiekaders komt heel weinig voor.

Researcher allegiance Trouw aan je onderwerp. A researcher’s belief in the superiority of a
(RA) treatment (and) the superior validity of the theory of change that is
associated with the treatment. RA is a very strong determinant of
outcome in clinical trials.
RA sterker;

- Als treatment integrity niet wordt gemeten
- Als onderzoeker ook de ontwerper van de behandeling is

RA verklaart gemiddeld 7% van het therapie-effect.

Remedies voor researcher allegiance;

- Vergelijkende studies gezamenlijk uitvoeren door onderzoekers met verschillende allegiances
- Therapeuten moeten alle behandelingen in de onderzochte onderzoek condities kunnen
uitvoeren

Verdere afstemming; ontwikkeling van multidisciplinaire richtlijnen en zorgstandaarden.

Bevorderen van;

- Kwaliteit van behandeling
- Integreren van het patiënt perspectief
- Implementatie en organisatie van zorg

Wie beoefent psychotherapie

Rechten en plichten;

- De overheid (ministerie van VWS) beheert het BIG
registers
- Tuchtrecht en titelbescherming zijn van toepassing