Aantekeningen stromingen orthopedagogiek
College 2 betrekkingen
Hoe staan mensen ten opzichte van elkaar?
Context: alle relaties die een persoon of een systeem heeft. Gedrag is betekenisloos zonder context,
want de context/de relatie bepaalt de betekenis. Op koningsdag vinden we het niet gek dat iemand
oranje verkleed door de stad loopt, maar op een random dag in december wel. Dat komt doordat de
context het gedrag verklaart. Hetzelfde gedrag kan in een andere context totaal anders begrepen
worden. Ook de kwaliteit van de relatie bepaalt hoe je gedrag interpreteert.
- Noggy over de context: de dynamische verbondenheid van een mens met zijn of haar
betekenisvolle relaties. Voelen, denken en doen worden gevormd in het gezin waarin een
mens is opgegroeid. Dit ‘erfgoed’ kan zowel constructieve als minder constructieve gevolgen
hebben. Veel problemen ontstaan door onrecht in belangrijke relaties. Balans in geven en
nemen door confrontatie systeemtherapie.
- Als systeemtherapeut de contexten van elk gezinslid duiden. Denk hierbij aan drie dingen bij
het duiden van de context als hulpverlener. Denk daarbij aan de context-hiërarchie, wat zijn
per gezinslid de belangrijkste contexten. Context-conservatisme, dat mensen denken dat ze
het al eens hebben meegemaakt en precies weten hoe het gaat en zich op een bepaalde
manier opstellen die misschien niet gerechtvaardigd is. Kan ook bij gezinnen die
verwachtingen hebben door eerdere ervaringen met hulpverlening wat de blik kan
verkleinen. Daarnaast context-ongevoeligheid, in hoeverre ben je gevoelig voor de context
en ben je je hiervan bewust.
Posities: welke posities nemen gezinsleden in ten opzichte van elkaar en in een systeem. Zijn ze
ondergeschikt/bovengeschikt, belangrijk/onbelangrijk etc. Een levend persoon kan bv heel afwezig
zijn en een dood persoon kan heel aanwezig zijn. Gevaren is dat de hulpverlener er te
vriendschappelijk in staat met het gezin en zijn werk niet kan doen. En daarnaast is dat gezinnen te
afhankelijk worden van de hulpverlener omdat je zorgt voor een nieuw functioneel evenwicht wat in
elkaar stort als je het gezin weer verlaat. Belangrijke taak is dus je eigen positie bewaken en ouders
belangrijke positie te geven.
Invisible loyalty: het lijkt een probleem maar is een vorm van parentificatie. Kind is loyaal aan de
ouders en zorgt voor de ouder.
Regels: wanneer posities zijn ingenomen ontstaan rituelen en gewoontes, een intern wetboek van
een gezin. Taboe: sterkste impliciete regel die er binnen een systeem kan ontstaan, een absolute no
go. Zorg als hulpverleneer voor zicht op regels die er toe doen en zorgen voor ongezonde patronen.
Grenzen: tussen subsystemen en naar buiten toe. Loszandgezinnen en kluwen gezinnen.
, Rollen: resultaat van het hele betrekkingsproces. Je neemt je rol in/ wordt gedwongen in een rol na
het hele betrekkingsproces. Je rol kan de zondebok of de bemiddelaar zijn, de clown of de bindende
factor.
Alliantie is wel gezond, coalitie niet. Want een alliantie is niet actief tegen de derde gericht.
Coalitie: twee of meer spannen samen tegen één, dit is een terugkerend patroon en vormt een
probleem. De perverse triade: een van de ouders en een kind keren zich tegen de andere ouder.
Omgekeerde machts-triade: beide ouders willen vriendjes zijn met het kind en keren zich tegen
elkaar. Kind heeft dan veel macht. Kind kan de ouders tegen elkaar uitspelen, maar wordt
verantwoordelijk gemaakt voor het tevreden houden van de ouders (parentificatie, kind wordt in een
rol gedrukt door ouders). Vaak bij vechtscheidingen.
Triangulatie: 2 opties partij kiezen of symptoomgedrag vertonen( probleemgedrag als
bliksemafleider zodat ouders wel weer met elkaar moeten gaan praten).
College 2 betrekkingen
Hoe staan mensen ten opzichte van elkaar?
Context: alle relaties die een persoon of een systeem heeft. Gedrag is betekenisloos zonder context,
want de context/de relatie bepaalt de betekenis. Op koningsdag vinden we het niet gek dat iemand
oranje verkleed door de stad loopt, maar op een random dag in december wel. Dat komt doordat de
context het gedrag verklaart. Hetzelfde gedrag kan in een andere context totaal anders begrepen
worden. Ook de kwaliteit van de relatie bepaalt hoe je gedrag interpreteert.
- Noggy over de context: de dynamische verbondenheid van een mens met zijn of haar
betekenisvolle relaties. Voelen, denken en doen worden gevormd in het gezin waarin een
mens is opgegroeid. Dit ‘erfgoed’ kan zowel constructieve als minder constructieve gevolgen
hebben. Veel problemen ontstaan door onrecht in belangrijke relaties. Balans in geven en
nemen door confrontatie systeemtherapie.
- Als systeemtherapeut de contexten van elk gezinslid duiden. Denk hierbij aan drie dingen bij
het duiden van de context als hulpverlener. Denk daarbij aan de context-hiërarchie, wat zijn
per gezinslid de belangrijkste contexten. Context-conservatisme, dat mensen denken dat ze
het al eens hebben meegemaakt en precies weten hoe het gaat en zich op een bepaalde
manier opstellen die misschien niet gerechtvaardigd is. Kan ook bij gezinnen die
verwachtingen hebben door eerdere ervaringen met hulpverlening wat de blik kan
verkleinen. Daarnaast context-ongevoeligheid, in hoeverre ben je gevoelig voor de context
en ben je je hiervan bewust.
Posities: welke posities nemen gezinsleden in ten opzichte van elkaar en in een systeem. Zijn ze
ondergeschikt/bovengeschikt, belangrijk/onbelangrijk etc. Een levend persoon kan bv heel afwezig
zijn en een dood persoon kan heel aanwezig zijn. Gevaren is dat de hulpverlener er te
vriendschappelijk in staat met het gezin en zijn werk niet kan doen. En daarnaast is dat gezinnen te
afhankelijk worden van de hulpverlener omdat je zorgt voor een nieuw functioneel evenwicht wat in
elkaar stort als je het gezin weer verlaat. Belangrijke taak is dus je eigen positie bewaken en ouders
belangrijke positie te geven.
Invisible loyalty: het lijkt een probleem maar is een vorm van parentificatie. Kind is loyaal aan de
ouders en zorgt voor de ouder.
Regels: wanneer posities zijn ingenomen ontstaan rituelen en gewoontes, een intern wetboek van
een gezin. Taboe: sterkste impliciete regel die er binnen een systeem kan ontstaan, een absolute no
go. Zorg als hulpverleneer voor zicht op regels die er toe doen en zorgen voor ongezonde patronen.
Grenzen: tussen subsystemen en naar buiten toe. Loszandgezinnen en kluwen gezinnen.
, Rollen: resultaat van het hele betrekkingsproces. Je neemt je rol in/ wordt gedwongen in een rol na
het hele betrekkingsproces. Je rol kan de zondebok of de bemiddelaar zijn, de clown of de bindende
factor.
Alliantie is wel gezond, coalitie niet. Want een alliantie is niet actief tegen de derde gericht.
Coalitie: twee of meer spannen samen tegen één, dit is een terugkerend patroon en vormt een
probleem. De perverse triade: een van de ouders en een kind keren zich tegen de andere ouder.
Omgekeerde machts-triade: beide ouders willen vriendjes zijn met het kind en keren zich tegen
elkaar. Kind heeft dan veel macht. Kind kan de ouders tegen elkaar uitspelen, maar wordt
verantwoordelijk gemaakt voor het tevreden houden van de ouders (parentificatie, kind wordt in een
rol gedrukt door ouders). Vaak bij vechtscheidingen.
Triangulatie: 2 opties partij kiezen of symptoomgedrag vertonen( probleemgedrag als
bliksemafleider zodat ouders wel weer met elkaar moeten gaan praten).
