Aardrijkskunde arm & rijk
Hoofdstuk 2
Paragraaf 1
In Nederland is goed water altijd beschikbaar. Dat vinden wij vanzelfsprekend. In
veel gebieden is dat echter anders. In veel gebieden zijn er tekorten aan zoet water
en schoon drinkwater. Daarnaast zijn ze niet aangesloten op het waterleidingnet en
is er geen afgesloten rioleringssysteem. Door het tekort aan schoon water en het
gebruik van vervuild water worden mensen ziek.
Water verplaatst zich over de aarde in een kringloop. In deze waterkringloop vinden
vijf processen plaats: verdamping, condensatie, neerslag, infiltratie en afstroming. De
korte kringloop vindt alleen plaats boven grote wateroppervlakken. De lange
kringloop gaat ook via het land. Water dat thuis uit de kraan komt, is eerder verdampt
uit de zee, condenseerde vervolgens en viel als regen, sneeuw of hagel uit de lucht.
Slechts 2,5% van de watervoorraad op aarde is zoet water. Slechts 0,3% hiervan is
bruikbaar voor de mens. In theorie zou de gemiddelde wereldburger zich moeten
kunnen redden met 50 liter zuiver water per dag. De watervoetafdruk on de westerse
wereld is veel hoger.
Ons kraanwater komt vooral uit aquifers. Dit zijn ondergrondse watervoorraden.
Wanneer er te veel water wordt weggehaald, kunnen door de dalende
grondwaterspiegel de landerijen en de natuur veel last krijgen van verdroging. In
sommige landen zijn aquifers ontstaan in een periode waarin het klimaat natter was
dan tegenwoordig. De grondwatervoorraad wordt daar allang niet meer aangevuld
met vers regen- of smeltwater. Dan spreek je van fossiel grondwater. Deze aquifers
zijn uitputbaar en de exploitatie is niet duurzaam. Een deel van ons oppervlaktewater
wordt in de duinen gefilterd.
Niet de neerslag die valt is van belang, maar de neerslag die overblijft na
verdamping: de nuttige (of effectieve) neerslag. De zogenaamde droogte-index geeft
de verhouding aan tussen neerslag en verdamping. Die is 1 wanneer neerslag en
verdamping gelijk zijn. Hoeveel zoet water uiteindelijk in een land beschikbaar is,
wordt uitgedrukt met het begrip waterbalans. Dat is de optelsom van de aanvoer van
water en de watervoorraad in een gebied, waarvan de verliezen door verdamping en
afvoer worden afgetrokken.
Volgens het Wereld Water Forum zullen de watertekorten in de wereld toenemen. De
wereldbevolking groeit en het waterverbruik groeit nog sterker, vooral in de rijke
landen. Vooral de ongelijke verdeling van de beschikbaarheid van water is zorgelijk.
Bij absolute waterschaarste lukt het niet om water op zo’n manier te winnen dat er
voor de toekomst nog genoeg overblijft. Er dreigt dan uitputting en roofbouw op de
bestaande watervoorraden. Van economische schaarste is sprake als bepaalde
groepen mensen geen toegang tot water hebben, omdat ze geen geld of invloed
hebben.
De toenemende vraag naar water maakt de verbouw van voedselgewassen in droge
gebieden moeilijker. Daar is winst te behalen met zuiniger watergebruik, zoals
irrigatie. Veel water raakt vervuild met gif en meststoffen. Bijvoorbeeld de verplichting
Hoofdstuk 2
Paragraaf 1
In Nederland is goed water altijd beschikbaar. Dat vinden wij vanzelfsprekend. In
veel gebieden is dat echter anders. In veel gebieden zijn er tekorten aan zoet water
en schoon drinkwater. Daarnaast zijn ze niet aangesloten op het waterleidingnet en
is er geen afgesloten rioleringssysteem. Door het tekort aan schoon water en het
gebruik van vervuild water worden mensen ziek.
Water verplaatst zich over de aarde in een kringloop. In deze waterkringloop vinden
vijf processen plaats: verdamping, condensatie, neerslag, infiltratie en afstroming. De
korte kringloop vindt alleen plaats boven grote wateroppervlakken. De lange
kringloop gaat ook via het land. Water dat thuis uit de kraan komt, is eerder verdampt
uit de zee, condenseerde vervolgens en viel als regen, sneeuw of hagel uit de lucht.
Slechts 2,5% van de watervoorraad op aarde is zoet water. Slechts 0,3% hiervan is
bruikbaar voor de mens. In theorie zou de gemiddelde wereldburger zich moeten
kunnen redden met 50 liter zuiver water per dag. De watervoetafdruk on de westerse
wereld is veel hoger.
Ons kraanwater komt vooral uit aquifers. Dit zijn ondergrondse watervoorraden.
Wanneer er te veel water wordt weggehaald, kunnen door de dalende
grondwaterspiegel de landerijen en de natuur veel last krijgen van verdroging. In
sommige landen zijn aquifers ontstaan in een periode waarin het klimaat natter was
dan tegenwoordig. De grondwatervoorraad wordt daar allang niet meer aangevuld
met vers regen- of smeltwater. Dan spreek je van fossiel grondwater. Deze aquifers
zijn uitputbaar en de exploitatie is niet duurzaam. Een deel van ons oppervlaktewater
wordt in de duinen gefilterd.
Niet de neerslag die valt is van belang, maar de neerslag die overblijft na
verdamping: de nuttige (of effectieve) neerslag. De zogenaamde droogte-index geeft
de verhouding aan tussen neerslag en verdamping. Die is 1 wanneer neerslag en
verdamping gelijk zijn. Hoeveel zoet water uiteindelijk in een land beschikbaar is,
wordt uitgedrukt met het begrip waterbalans. Dat is de optelsom van de aanvoer van
water en de watervoorraad in een gebied, waarvan de verliezen door verdamping en
afvoer worden afgetrokken.
Volgens het Wereld Water Forum zullen de watertekorten in de wereld toenemen. De
wereldbevolking groeit en het waterverbruik groeit nog sterker, vooral in de rijke
landen. Vooral de ongelijke verdeling van de beschikbaarheid van water is zorgelijk.
Bij absolute waterschaarste lukt het niet om water op zo’n manier te winnen dat er
voor de toekomst nog genoeg overblijft. Er dreigt dan uitputting en roofbouw op de
bestaande watervoorraden. Van economische schaarste is sprake als bepaalde
groepen mensen geen toegang tot water hebben, omdat ze geen geld of invloed
hebben.
De toenemende vraag naar water maakt de verbouw van voedselgewassen in droge
gebieden moeilijker. Daar is winst te behalen met zuiniger watergebruik, zoals
irrigatie. Veel water raakt vervuild met gif en meststoffen. Bijvoorbeeld de verplichting
