Hoofdstuk 11: Regeling intern milieu
11.1 Het interne milieu
Een regelkring voorkomt grote afwijken: de waarde blijft tussen een boven- en ondergrens. Er is dan sprake
van homeostase. Regelkringen bestaan uit receptoren en effectoren die samen een waarde rond de
ingestelde norm proberen te houden. Als er een afwijking is, stuurt het regelcentrum informatie naar
effectoren die dit corrigeren.
Terugkoppeling = een afwijking van de norm zet een proces in gang dat invloed heeft op die afwijking.
Hypothalamus bevat receptoren die a.d.h.v. bloedtemperatuur kerntemperatuur registreren (Binas 87B,
88C1). Een hogere lichaamstemperatuur stimuleert productie en afgifte van afweerstoffen. Verhoging van de
norm voor kerntemperatuur vindt plaats onder invloed van cytokine, geproduceerd door witte bloedcellen
bij ontstekingen (Binas 84L). Regelcentrum voor samenstelling van interne milieu bevindt zich ook in
hypothalamus.
11.2 Processen in de lever
Lever is belangrijkste verwarmingsbron. Je lever is ook goed doorbloed. Het bloed komt binnen vanuit
leverslagader en poortader. Poortader voert bloed aan uit alvleesklier, milt, maag en darmkanaal. Deze
bevat verteringsproducten. Leverslagader brengt zuurstofrijk bloed vanuit aorta.
Lever is verdeeld in groepen cellen met elk een eigen aftakking van leverslagader en poortader. Leverlobjes
bevinden zich in speciale bloedruimten, sinusoïden, waaron bloed uit leverslagader en poortader
samenkomt. Rode bloedcellen blijven in haarvaten (Binas 82D). Bloedplasma in haarvaten komt direct in
contact met levercellen, die hierdoor efficiënt stoffen uit bloed kunnen opnemen en omzetten.
Bewerkte bloed verlaat leverlobje door centraal adertje de leverader in en daarna naar onderste holle ader.
Galkanalen voeren de door levercellen geproduceerde gal uit leverlobjes via galgang naar galbuis. Die mondt
uit in twaalfvingerige darm en galblaas.
Na maaltijd stijgt glucoseconcentratie in bloed vaak tot boven normwaarde. Spiercellen, vetcellen en meeste
andere weefsels nemen onder invloed van insuline glucose op. Daardoor daalt glucoseconcentratie. Insuline
stimuleert ook aanmaak van omzetting van glucose in polysacharide glycogeen: glycogenese.
Als glucosegehalte onder normwaarde komt, zal alvleesklier glucagon gaan maken en lever zet glycogeen om
in glucose en geeft dat af aan bloed. Bloedsuikerspiegel stijgt weer. Raken glucosevoorraden in bloed en
glycogeenvoorraden in lever (en spieren) uitgeput, dan maken levercellen ook glucose uit aminozuren en
vetten: gluconeogenese.
Vetzuren kunnen dienen als brandstof (Binas 68E) en bouwstof voor bijv. celmembranen. Lever kan
ongeschikte vetzuren ombouwen tot geschikte. Essentiële vetzuren kan lever niet maken en kun je alleen
met voedsel binnenkrijgt. Belangrijke vetachtige stof is cholesterol, nodig voor stabiliteit van celmembranen
en als grondstof voor hormonen als oestrogeen en testosteron.
Vetten zijn hydrofoob en niet oplosbaar in bloedplasma. Lever voorziet vetachtige stoffen als cholesterol van
hydrofiele buitenlaag van eiwitten en vormt zo lipoproteïnen die bloedplasma kan vervoeren. Ombouwen
van aminozuren gebeurt door transaminering. Aminozuur ruilt zijn aminogroep uit tegen ketogroep van
ander molecuul (Binas 67H).
Als er aminozuren overblijven. Worden ze afgebroken. Uit aminogroep vormt lever ammoniak. Daarna
koppelt lever ammoniak aan CO2 waarbij ureum ontstaat. Deze afvalstof gaat via bloed en nieren naar urine.
11.1 Het interne milieu
Een regelkring voorkomt grote afwijken: de waarde blijft tussen een boven- en ondergrens. Er is dan sprake
van homeostase. Regelkringen bestaan uit receptoren en effectoren die samen een waarde rond de
ingestelde norm proberen te houden. Als er een afwijking is, stuurt het regelcentrum informatie naar
effectoren die dit corrigeren.
Terugkoppeling = een afwijking van de norm zet een proces in gang dat invloed heeft op die afwijking.
Hypothalamus bevat receptoren die a.d.h.v. bloedtemperatuur kerntemperatuur registreren (Binas 87B,
88C1). Een hogere lichaamstemperatuur stimuleert productie en afgifte van afweerstoffen. Verhoging van de
norm voor kerntemperatuur vindt plaats onder invloed van cytokine, geproduceerd door witte bloedcellen
bij ontstekingen (Binas 84L). Regelcentrum voor samenstelling van interne milieu bevindt zich ook in
hypothalamus.
11.2 Processen in de lever
Lever is belangrijkste verwarmingsbron. Je lever is ook goed doorbloed. Het bloed komt binnen vanuit
leverslagader en poortader. Poortader voert bloed aan uit alvleesklier, milt, maag en darmkanaal. Deze
bevat verteringsproducten. Leverslagader brengt zuurstofrijk bloed vanuit aorta.
Lever is verdeeld in groepen cellen met elk een eigen aftakking van leverslagader en poortader. Leverlobjes
bevinden zich in speciale bloedruimten, sinusoïden, waaron bloed uit leverslagader en poortader
samenkomt. Rode bloedcellen blijven in haarvaten (Binas 82D). Bloedplasma in haarvaten komt direct in
contact met levercellen, die hierdoor efficiënt stoffen uit bloed kunnen opnemen en omzetten.
Bewerkte bloed verlaat leverlobje door centraal adertje de leverader in en daarna naar onderste holle ader.
Galkanalen voeren de door levercellen geproduceerde gal uit leverlobjes via galgang naar galbuis. Die mondt
uit in twaalfvingerige darm en galblaas.
Na maaltijd stijgt glucoseconcentratie in bloed vaak tot boven normwaarde. Spiercellen, vetcellen en meeste
andere weefsels nemen onder invloed van insuline glucose op. Daardoor daalt glucoseconcentratie. Insuline
stimuleert ook aanmaak van omzetting van glucose in polysacharide glycogeen: glycogenese.
Als glucosegehalte onder normwaarde komt, zal alvleesklier glucagon gaan maken en lever zet glycogeen om
in glucose en geeft dat af aan bloed. Bloedsuikerspiegel stijgt weer. Raken glucosevoorraden in bloed en
glycogeenvoorraden in lever (en spieren) uitgeput, dan maken levercellen ook glucose uit aminozuren en
vetten: gluconeogenese.
Vetzuren kunnen dienen als brandstof (Binas 68E) en bouwstof voor bijv. celmembranen. Lever kan
ongeschikte vetzuren ombouwen tot geschikte. Essentiële vetzuren kan lever niet maken en kun je alleen
met voedsel binnenkrijgt. Belangrijke vetachtige stof is cholesterol, nodig voor stabiliteit van celmembranen
en als grondstof voor hormonen als oestrogeen en testosteron.
Vetten zijn hydrofoob en niet oplosbaar in bloedplasma. Lever voorziet vetachtige stoffen als cholesterol van
hydrofiele buitenlaag van eiwitten en vormt zo lipoproteïnen die bloedplasma kan vervoeren. Ombouwen
van aminozuren gebeurt door transaminering. Aminozuur ruilt zijn aminogroep uit tegen ketogroep van
ander molecuul (Binas 67H).
Als er aminozuren overblijven. Worden ze afgebroken. Uit aminogroep vormt lever ammoniak. Daarna
koppelt lever ammoniak aan CO2 waarbij ureum ontstaat. Deze afvalstof gaat via bloed en nieren naar urine.
