Arbeidsrecht.................................................................................................................................................. 2
Hoofdstuk I: Individueel arbeidsrecht............................................................................................................. 2
Intro.......................................................................................................................................................................2
Sociaal recht, arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht.....................................................................................3
Arbeidsrecht......................................................................................................................................................3
De arbeidsovereenkomst......................................................................................................................................4
Het arbeidscontract...........................................................................................................................................4
Herkwalificatie in 2 gevallen.............................................................................................................................6
Aanwerving en sollicitatie: juridisch kader.......................................................................................................8
Contract en taal.................................................................................................................................................8
De arbeidsovereenkomst..................................................................................................................................8
Soorten arbeidsovereenkomsten......................................................................................................................9
Soorten........................................................................................................................................................10
Bepaalde vs. onbepaalde tijd......................................................................................................................10
Bepaalde tijd................................................................................................................................................11
Proefbeding.....................................................................................................................................................11
Bijzondere arbeidsovereenkomsten...............................................................................................................11
Wederzijdse verplichtingen.................................................................................................................................13
Loon.................................................................................................................................................................13
Verdere verplichtingen....................................................................................................................................15
Arbeidsreglement........................................................................................................................................15
Arbeidstijd...................................................................................................................................................15
Non-discriminatie........................................................................................................................................17
Positieve actie.............................................................................................................................................17
Privacy op het werk.....................................................................................................................................18
Schorsing = pauze van de arbeidsovereenkomst............................................................................................19
Het einde van de arbeidsovereenkomst..............................................................................................................20
Ontslag: opzegging van de arbeidsovereenkomst..........................................................................................21
Ontslagvrijheid............................................................................................................................................21
Met opzeggingstermijn...............................................................................................................................22
Arbeider vs bediende, voor de wet Eenheidsstatuut..................................................................................24
De opzegvergoeding: het ‘alternatief’........................................................................................................25
Ontslag wegens dringende reden...................................................................................................................25
Begrip dringende reden..............................................................................................................................26
Vorm en procedures....................................................................................................................................26
Gevolgen......................................................................................................................................................26
Ontslagbescherming....................................................................................................................................26
Hoofdstuk II: Collectief arbeidsrecht............................................................................................................ 27
De vakbondsvrijheid............................................................................................................................................27
Vakverenigingsvrijheid....................................................................................................................................27
Zekerheidsclausules....................................................................................................................................28
Vrijheid van de vakorganisatie........................................................................................................................28
Representativiteit........................................................................................................................................28
, Rechtspositie van vakorganisaties..............................................................................................................29
Werkgeversorganisaties..................................................................................................................................29
Informeel overleg........................................................................................................................................29
Structuur......................................................................................................................................................30
Overlegorganen – federaal..............................................................................................................................30
Overlegorganen – regionaal............................................................................................................................30
Overlegorganen – sectoraal – Paritair Comité (PC)........................................................................................31
Contact- en overlegorganen in onderneming, bedrijfstak en land.....................................................................31
In de onderneming..........................................................................................................................................31
De vakbondsafvaardiging............................................................................................................................31
De ondernemingsraad.................................................................................................................................34
De Europese ondernemingsraad.................................................................................................................37
Collectief overleg in België: Nationaal & sectorieel niveau................................................................................37
Collectieve arbeidsverhoudingen in België (private sector)...........................................................................37
Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW)...................................................................37
Nationale Arbeidsraad.................................................................................................................................38
Paritair Comité............................................................................................................................................39
De Collectieve Arbeidsovereenkomst.............................................................................................................39
Modaliteiten................................................................................................................................................40
Binding.........................................................................................................................................................40
Normatieve vs. Obligatoire bepalingen..........................................................................................................41
Binding.........................................................................................................................................................41
Staking en collectieve actie.........................................................................................................................41
Juridische erkenning....................................................................................................................................42
Rechtmatige uitoefening.............................................................................................................................42
Beperkingen................................................................................................................................................42
Invloed staking op individuele arbeidsovereenkomst................................................................................43
Uitsluiting of lock-out..................................................................................................................................43
EU en interationaal arbeidsrecht........................................................................................................................43
Arbeidsrecht
Hoofdstuk I: Individueel arbeidsrecht
Intro
• Beschermende component—> individu staat zwak t.o.v. Werkgever (arbeids) en maatschappij (sociaal)
• Is contract winstautonomie, je kan erin zetten wat je wil maar moet je moet overeenkomen (wn
geeft arbeid en wg geeft loon), niveau loon en volume arbeid moet ‘afgesproken’ worden
• Arbeidsrecht gaat beschermend/ dwingend kader rond contract trekken, wn is ‘zwakkere’ hierin
• Nietig verklaren is letterlijk uitwissen
• Arbeidsrecht = voor werknemers (niet ambtenaren (administratief recht), zelfstandigen)
RELATIEVE NIETIGHEID ABSOLUTE NIETIGHEID
• beschermende partij kan erin • erga omnes, iedereen die er belang bij heeft kan
, • afstand beschermende partij kan afstand erin
doen van diens bescherming op het moment dat • geen afstand
de bescherming niet meer geld • nietigheid
• nietigheid (ex munc = nu en voor in de toekomst
voor de beschermende partij, wordt omgezet)
beschermende partij zelf moet bescherming
inroepen, gaat niet automatisch
• sanctie is nietigheid
Sociaal recht, arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht
Bronnen:
• toenemend belang Internationale en Europese normen
• formele wetgeving, KB’s, MB’s …
• eigen rechtvorming in
o Arbeidsrecht: AO, CAO/ arbeidsreglement / …
o Sociale zekerheids: normen van zelfstandige overheidslichamen
(GW) – WET – KB
Wet –> KB (koninklijk besluit) MB (ministerieel besluit)
Als contract in Engels is opgesteld taaldecreet zegt dat Nederlands moet absoluut nietig
Arbeidsrecht
Waarom arbeidsrecht
• Gezag
• Stakingen
Bronnen
• Grondwet
• Wetten
• CAO’s en arbeidsreglementen
• Internationale verdragen
• Richtlijnen
Levende materie
Arbeidsrecht
• Definite: “het recht dat van toepassing is op de arbeidsprestaties geleverd in ondergeschikt verband”
Berschermend recht + Ordenend recht
• Dwingend recht (soms openbare orde, bijna geen aanvullend recht)
• Ter bescherming van de werkgever
• Cf. Art. 51 CAO wet
• Cf. ?
Vergelijk met socialezekerheidsrecht
, Art.51
De lagere norm moet altijd in overeenstemming zijn met hogere normen (anders lagere norm nietig)
Arbeidsrecht is minimumnorm – als lagere norm beter is als hogere norm
De arbeidsovereenkomst
Bij arbeidsovereenkomst gaat werknemer arbeid verrichten voor loon te verkrijgen tussen werkgever en
werknemer is er een gezag relatie, als dit er niet is gaat de werknemer waarschijnlijk met een
zelfstandigencontract te maken hebben, als iemand prestaties verricht maar er geen loon voor krijgt =
vrijwilligerscontract
Het arbeidscontract
• Loon
• Vs. vrijwilliger
• Bescherming van het loon is niet beperkt tot levensonderhoud, kan verder gaan
• Arbeid
• Slapen is ook werken personen die in nachtdienst ter beschikking moeten staan bv
brandweer
• Wat is arbeid? Bepaalde handelingen en prestaties, maar in praktijk niet even makkelijk
• Platformarbeid: wanneer kunnen we spreken over arbeidsprestaties? Bv influencer,
bedrijven die geld geven voor reclame te maken is dat arbeid?
• Gezag
• Belangrijkste criterium, het feit dat de uitvoerder onder het gezag staat van de opdrachtgever
gezag aanwezig is werknemer, niet aanwezig is zelfstandige
• ≠ zelfstandige
• Arbeidsovereenkomstenwet 3 juli 1978: rechten en plichten, kader errond = dwingend recht van
arbeidsrecht bepalingen in wet wat er in moet staan
• Bijzonder geval: ambtenaren arbeid, verloning, gezag, werknemers? In sommige landen wel, hier
niet in administratief recht zit bescherming en niet in arbeidsrecht, bescherming sociale
zekerheidsrecht ook in andere stelsels
• Op basis van een akte van benoeming, overheid heeft u formeel in dienst genomen
Belang
• Toepassing arbeidsrecht
• Probleem van ‘schijnzelfstandigen’, als je kijkt naar feiten zijn het werknemers onder
arbeiderscontract
• Risico: vordering van de werknemer (bv. opzeggingsvergoeding) en de RSZ bijdragen
(achterstallige bijdragen) zie voorbeeld
• Toepassing socialezekerheidsrecht werknemers
• Probleem van ‘schijnwerknemers’, arbeidsrechtelijk zelfstandigen maar voor sociale
zekerheid als arbeiders beschouwd, kan voor persoon te ‘beschermen’ of om vals te spelen
om hogere uitkering te krijgen etc. bv familie
Berekening bruto netto, het kost meer aan werkgever
Als opdrachtgever kost het ‘niks’ om zelfstandige te betalen want zelfstandige moet zelf bijdragen regelen,
soms neem druk dus toe in bepaalde sectoren om mensen aan te nemen met zelfstandigenstatuut
Hoofdstuk I: Individueel arbeidsrecht............................................................................................................. 2
Intro.......................................................................................................................................................................2
Sociaal recht, arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht.....................................................................................3
Arbeidsrecht......................................................................................................................................................3
De arbeidsovereenkomst......................................................................................................................................4
Het arbeidscontract...........................................................................................................................................4
Herkwalificatie in 2 gevallen.............................................................................................................................6
Aanwerving en sollicitatie: juridisch kader.......................................................................................................8
Contract en taal.................................................................................................................................................8
De arbeidsovereenkomst..................................................................................................................................8
Soorten arbeidsovereenkomsten......................................................................................................................9
Soorten........................................................................................................................................................10
Bepaalde vs. onbepaalde tijd......................................................................................................................10
Bepaalde tijd................................................................................................................................................11
Proefbeding.....................................................................................................................................................11
Bijzondere arbeidsovereenkomsten...............................................................................................................11
Wederzijdse verplichtingen.................................................................................................................................13
Loon.................................................................................................................................................................13
Verdere verplichtingen....................................................................................................................................15
Arbeidsreglement........................................................................................................................................15
Arbeidstijd...................................................................................................................................................15
Non-discriminatie........................................................................................................................................17
Positieve actie.............................................................................................................................................17
Privacy op het werk.....................................................................................................................................18
Schorsing = pauze van de arbeidsovereenkomst............................................................................................19
Het einde van de arbeidsovereenkomst..............................................................................................................20
Ontslag: opzegging van de arbeidsovereenkomst..........................................................................................21
Ontslagvrijheid............................................................................................................................................21
Met opzeggingstermijn...............................................................................................................................22
Arbeider vs bediende, voor de wet Eenheidsstatuut..................................................................................24
De opzegvergoeding: het ‘alternatief’........................................................................................................25
Ontslag wegens dringende reden...................................................................................................................25
Begrip dringende reden..............................................................................................................................26
Vorm en procedures....................................................................................................................................26
Gevolgen......................................................................................................................................................26
Ontslagbescherming....................................................................................................................................26
Hoofdstuk II: Collectief arbeidsrecht............................................................................................................ 27
De vakbondsvrijheid............................................................................................................................................27
Vakverenigingsvrijheid....................................................................................................................................27
Zekerheidsclausules....................................................................................................................................28
Vrijheid van de vakorganisatie........................................................................................................................28
Representativiteit........................................................................................................................................28
, Rechtspositie van vakorganisaties..............................................................................................................29
Werkgeversorganisaties..................................................................................................................................29
Informeel overleg........................................................................................................................................29
Structuur......................................................................................................................................................30
Overlegorganen – federaal..............................................................................................................................30
Overlegorganen – regionaal............................................................................................................................30
Overlegorganen – sectoraal – Paritair Comité (PC)........................................................................................31
Contact- en overlegorganen in onderneming, bedrijfstak en land.....................................................................31
In de onderneming..........................................................................................................................................31
De vakbondsafvaardiging............................................................................................................................31
De ondernemingsraad.................................................................................................................................34
De Europese ondernemingsraad.................................................................................................................37
Collectief overleg in België: Nationaal & sectorieel niveau................................................................................37
Collectieve arbeidsverhoudingen in België (private sector)...........................................................................37
Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW)...................................................................37
Nationale Arbeidsraad.................................................................................................................................38
Paritair Comité............................................................................................................................................39
De Collectieve Arbeidsovereenkomst.............................................................................................................39
Modaliteiten................................................................................................................................................40
Binding.........................................................................................................................................................40
Normatieve vs. Obligatoire bepalingen..........................................................................................................41
Binding.........................................................................................................................................................41
Staking en collectieve actie.........................................................................................................................41
Juridische erkenning....................................................................................................................................42
Rechtmatige uitoefening.............................................................................................................................42
Beperkingen................................................................................................................................................42
Invloed staking op individuele arbeidsovereenkomst................................................................................43
Uitsluiting of lock-out..................................................................................................................................43
EU en interationaal arbeidsrecht........................................................................................................................43
Arbeidsrecht
Hoofdstuk I: Individueel arbeidsrecht
Intro
• Beschermende component—> individu staat zwak t.o.v. Werkgever (arbeids) en maatschappij (sociaal)
• Is contract winstautonomie, je kan erin zetten wat je wil maar moet je moet overeenkomen (wn
geeft arbeid en wg geeft loon), niveau loon en volume arbeid moet ‘afgesproken’ worden
• Arbeidsrecht gaat beschermend/ dwingend kader rond contract trekken, wn is ‘zwakkere’ hierin
• Nietig verklaren is letterlijk uitwissen
• Arbeidsrecht = voor werknemers (niet ambtenaren (administratief recht), zelfstandigen)
RELATIEVE NIETIGHEID ABSOLUTE NIETIGHEID
• beschermende partij kan erin • erga omnes, iedereen die er belang bij heeft kan
, • afstand beschermende partij kan afstand erin
doen van diens bescherming op het moment dat • geen afstand
de bescherming niet meer geld • nietigheid
• nietigheid (ex munc = nu en voor in de toekomst
voor de beschermende partij, wordt omgezet)
beschermende partij zelf moet bescherming
inroepen, gaat niet automatisch
• sanctie is nietigheid
Sociaal recht, arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht
Bronnen:
• toenemend belang Internationale en Europese normen
• formele wetgeving, KB’s, MB’s …
• eigen rechtvorming in
o Arbeidsrecht: AO, CAO/ arbeidsreglement / …
o Sociale zekerheids: normen van zelfstandige overheidslichamen
(GW) – WET – KB
Wet –> KB (koninklijk besluit) MB (ministerieel besluit)
Als contract in Engels is opgesteld taaldecreet zegt dat Nederlands moet absoluut nietig
Arbeidsrecht
Waarom arbeidsrecht
• Gezag
• Stakingen
Bronnen
• Grondwet
• Wetten
• CAO’s en arbeidsreglementen
• Internationale verdragen
• Richtlijnen
Levende materie
Arbeidsrecht
• Definite: “het recht dat van toepassing is op de arbeidsprestaties geleverd in ondergeschikt verband”
Berschermend recht + Ordenend recht
• Dwingend recht (soms openbare orde, bijna geen aanvullend recht)
• Ter bescherming van de werkgever
• Cf. Art. 51 CAO wet
• Cf. ?
Vergelijk met socialezekerheidsrecht
, Art.51
De lagere norm moet altijd in overeenstemming zijn met hogere normen (anders lagere norm nietig)
Arbeidsrecht is minimumnorm – als lagere norm beter is als hogere norm
De arbeidsovereenkomst
Bij arbeidsovereenkomst gaat werknemer arbeid verrichten voor loon te verkrijgen tussen werkgever en
werknemer is er een gezag relatie, als dit er niet is gaat de werknemer waarschijnlijk met een
zelfstandigencontract te maken hebben, als iemand prestaties verricht maar er geen loon voor krijgt =
vrijwilligerscontract
Het arbeidscontract
• Loon
• Vs. vrijwilliger
• Bescherming van het loon is niet beperkt tot levensonderhoud, kan verder gaan
• Arbeid
• Slapen is ook werken personen die in nachtdienst ter beschikking moeten staan bv
brandweer
• Wat is arbeid? Bepaalde handelingen en prestaties, maar in praktijk niet even makkelijk
• Platformarbeid: wanneer kunnen we spreken over arbeidsprestaties? Bv influencer,
bedrijven die geld geven voor reclame te maken is dat arbeid?
• Gezag
• Belangrijkste criterium, het feit dat de uitvoerder onder het gezag staat van de opdrachtgever
gezag aanwezig is werknemer, niet aanwezig is zelfstandige
• ≠ zelfstandige
• Arbeidsovereenkomstenwet 3 juli 1978: rechten en plichten, kader errond = dwingend recht van
arbeidsrecht bepalingen in wet wat er in moet staan
• Bijzonder geval: ambtenaren arbeid, verloning, gezag, werknemers? In sommige landen wel, hier
niet in administratief recht zit bescherming en niet in arbeidsrecht, bescherming sociale
zekerheidsrecht ook in andere stelsels
• Op basis van een akte van benoeming, overheid heeft u formeel in dienst genomen
Belang
• Toepassing arbeidsrecht
• Probleem van ‘schijnzelfstandigen’, als je kijkt naar feiten zijn het werknemers onder
arbeiderscontract
• Risico: vordering van de werknemer (bv. opzeggingsvergoeding) en de RSZ bijdragen
(achterstallige bijdragen) zie voorbeeld
• Toepassing socialezekerheidsrecht werknemers
• Probleem van ‘schijnwerknemers’, arbeidsrechtelijk zelfstandigen maar voor sociale
zekerheid als arbeiders beschouwd, kan voor persoon te ‘beschermen’ of om vals te spelen
om hogere uitkering te krijgen etc. bv familie
Berekening bruto netto, het kost meer aan werkgever
Als opdrachtgever kost het ‘niks’ om zelfstandige te betalen want zelfstandige moet zelf bijdragen regelen,
soms neem druk dus toe in bepaalde sectoren om mensen aan te nemen met zelfstandigenstatuut
