Samenvatting Sociologie
Ik zal dit tentamen naar mijn beste vermogen uitvoeren, zonder de hulp
van een bron te vragen of te aanvaarden die niet expliciet is toegestaan
volgens de voorwaarden van het tentamen.
Probleem 1
Symbolisch interactionisme
Ziet mensen als actieve vertegenwoordigers, die gedeelde betekenissen van
symbolen en gebeurtenissen creëren en vervolgens op basis van die betekenissen
communiceren. Wordt gekeken naar de actieve rol van het individu bij het creëren
van de sociale omgeving: human agency. Samenleving als product van interacties
tussen mensen.
Kijkt vooral naar micro-/ meso-niveau.
Niet 1 waarheid. Verschillen ontstaan door hoe men in verschillende gebieden naar
de werled kijkt.
, We leren wie we zijn (ons zelfgevoel) en onze plaats i.d. samenleving door met
anderen te interacteren.
Hier is er binnen de samenleving een consensus van de waarden en normen.
Grondlegger: George Herbert
Social construction of reality = proces waarbij individuen en groepen realiteit scheppen dmv
interactie. Constructie is wat we zien (realiteit), wordt beïnvloed door sociale relaties en
heeft diepgaand effect op ons dagelijks leven.
2 scholen die het symbolisch interactionisme benaderen: Herbert Mead
Chicago school: We construeren onze eigen sociale wereld en hebben enige controle
hierover.
- Onderzocht het mentale proces die geassocieerd is met hoe mensen een situatie
definiëren.
- Hij legde nadruk op de menselijke interpretaties van gebaren en symbolen (inclusief
taal). En de mening die wij geven aan onze acties.
- Hoe wij onze rol in de samenleving leren kennen door:
Verwacht gedrag
Rechten
Verplichtingen
Verantwoordelijkheden
Privileges per sociale status
En hoe we deze rollen spelen.
- Hij drong aan dat wie wij zijn komt door onze sociale ervaringen met anderen.
Hier is taal heel erg belangrijk.
Iowa school: Er is een duidelijke connectie tussen iemands individuele identiteit en zijn
positie binnen organisaties. Dit verbindt de micro en mesolevels van het sociale systeem
met elkaar.
Wanneer je een bepaalde positie bekleed heeft dit invloed op hoe je kijkt naar de wereld.
De Iowa school van symbolisch interactionisme legt minder nadruk op individuele keuzes
maar meer op de link herkennen tussen micro, meso en macrolevels van de samenleving.
Kritiek: verwaarlozen het macroniveau, door het focussen op individuele schaal, kan men
soms het grotere geheel missen. Lastig om zoiets abstract, als ontwikkeling van persoon/
self, te onderzoeken.
Rationele keuzebenadering
- Mensen zijn fundamenteel bezig met eigenbelang en heb nemen van rationele
beslissingen (afweging van kosten en baten).
- Social exchange theory = men zoekt pas sociaal contact als er iets voor hunzelf in zit
(exchange activity).
- Mensen zijn gefocust op economische groei (kapitalisme), ook al gaat dit op lange
termijn ten koste van de aarde.
,Kritiek: Geen rekening gehouden met interne mentale processen op microniveau zoals
zelfreflectie
Geen aandacht voor dingen als liefdadigheid.
Reactie vanuit rationele keuze: Je goed voelen door een ander te helpen is een
compensatie voor de kosten, dus wordt gerekend onder baten.
Functionalisme
- Verklarende visie
- Alle delen van de sociale structuur, cultuur en sociale processen werken samen om
de hele samenleving soepel en harmonieus te verlopen. Vb: de opvoeding van
kinderen, ouders voeden hun kinderen op waardoor de samenleving beter wordt.
- Kijkt naar wat samenlevingen bij elkaar houdt. Het richt zich op de manier waarop de
structuur, de cultuur en sociale processen samenwerken om een samenleving soepel
te laten functioneren. Solidariteit en stabiliteit komt tot stand door morele
consensus
- Nadruk op macroniveau (sociale processen en cultuur) en mesoniveau (processen
tussen organisaties, instituten en subculturen).
- Functie van volgens de regels handelen:
o Geeft een goed gevoel.
o Overeenstemming van normen en waarden en sociale cohesie is de kern van
de maatschappij.
Theorie van functies: Merton
Manifeste functies = geplande/ verwachtte uitkomsten, komen voort uit een patroon.
Bijv.: magnetron maaltijden zijn makkelijk als je een druk leven hebt.
Latende functies = onzichtbaar/ onbedoeld gevolg.
Bijv.: meer werk door gebruik magnetron
Disfunctie: ongewenst gevolg, ondermijnen de stabiliteit van de samenleving.
Bijv.: leidt tot een ongezonde levensstijl.
Werk: manifest = geld verdienen, latente = vrienden maken, disfunctie = stress
Darwinist thinking: Spencer
Het menselijk lichaam en de samenleving hebben veel gemeen. Het lichaam heeft
verschillende delen die er samen voor zorgen dat het totaal kan overleven, net als de
samenleving.
Kritiek: abstracte, niet testbare ideeën.
Het gaat ervanuit dat een samenleving soepel, ordelijk en stabiel is en er geen conflicten en
veranderingen plaatsvinden.
Te veel focus op macroniveau.
Conflictbenadering
- In elke samenleving is conflict onvermijdelijk.
- De oorzaak van een conflict is eigenbelang.
- De benadering is op zoek naar sociale verandering van de ongelijkheden (niet alleen
het analyseren van samenlevingen, zoals de andere benaderingen), vooral op
macroniveau. Hier zouden de conflicten voor moeten zorgen.
, - Idee komt van Karl Marx, Dahrendorf gaat hierop door.
Actoren:
Have en have-nots
Marx: Bourgeoisie vs. Proletariaat
Rules en ruled
Wrijving tussen dominante en gedomineerde groep (dominant en disadvantaged)
Darhendorf -> drie groepen van lagere en hogere staat posities:
1. Conflict groups zijn organisaties om belangen te realiseren.
2. Interest groups zoeken naar de macht om problemen op te lossen en zich te
organiseren.
3. Quasi groups zijn individuen op gelijke positie in de maatschappij en niet echt horen
bij een organisatie.
Als lagere positie iets wil bereiken -> interest group (hierin kan conflict group ontstaan).
Kritiek: onderzoek is moeilijk, omdat het gebaseerd is op meningen en de interpretatie van
de geschiedenis wetenschappelijke objectiviteit is moeilijk te bereiken.
Te veel gefocust op macro-niveau, waardoor individuele aspecten kunnen missen.
Mens wordt gezien als een som: familie + sociale klasse + etc.
De focus ligt te veel op de negatieve kant van de samenleving, niet op bv. sociale cohesie.
Feminisme is een cominatie van de conflicttheorie en symbolisch interactionalisme.
Ik zal dit tentamen naar mijn beste vermogen uitvoeren, zonder de hulp
van een bron te vragen of te aanvaarden die niet expliciet is toegestaan
volgens de voorwaarden van het tentamen.
Probleem 1
Symbolisch interactionisme
Ziet mensen als actieve vertegenwoordigers, die gedeelde betekenissen van
symbolen en gebeurtenissen creëren en vervolgens op basis van die betekenissen
communiceren. Wordt gekeken naar de actieve rol van het individu bij het creëren
van de sociale omgeving: human agency. Samenleving als product van interacties
tussen mensen.
Kijkt vooral naar micro-/ meso-niveau.
Niet 1 waarheid. Verschillen ontstaan door hoe men in verschillende gebieden naar
de werled kijkt.
, We leren wie we zijn (ons zelfgevoel) en onze plaats i.d. samenleving door met
anderen te interacteren.
Hier is er binnen de samenleving een consensus van de waarden en normen.
Grondlegger: George Herbert
Social construction of reality = proces waarbij individuen en groepen realiteit scheppen dmv
interactie. Constructie is wat we zien (realiteit), wordt beïnvloed door sociale relaties en
heeft diepgaand effect op ons dagelijks leven.
2 scholen die het symbolisch interactionisme benaderen: Herbert Mead
Chicago school: We construeren onze eigen sociale wereld en hebben enige controle
hierover.
- Onderzocht het mentale proces die geassocieerd is met hoe mensen een situatie
definiëren.
- Hij legde nadruk op de menselijke interpretaties van gebaren en symbolen (inclusief
taal). En de mening die wij geven aan onze acties.
- Hoe wij onze rol in de samenleving leren kennen door:
Verwacht gedrag
Rechten
Verplichtingen
Verantwoordelijkheden
Privileges per sociale status
En hoe we deze rollen spelen.
- Hij drong aan dat wie wij zijn komt door onze sociale ervaringen met anderen.
Hier is taal heel erg belangrijk.
Iowa school: Er is een duidelijke connectie tussen iemands individuele identiteit en zijn
positie binnen organisaties. Dit verbindt de micro en mesolevels van het sociale systeem
met elkaar.
Wanneer je een bepaalde positie bekleed heeft dit invloed op hoe je kijkt naar de wereld.
De Iowa school van symbolisch interactionisme legt minder nadruk op individuele keuzes
maar meer op de link herkennen tussen micro, meso en macrolevels van de samenleving.
Kritiek: verwaarlozen het macroniveau, door het focussen op individuele schaal, kan men
soms het grotere geheel missen. Lastig om zoiets abstract, als ontwikkeling van persoon/
self, te onderzoeken.
Rationele keuzebenadering
- Mensen zijn fundamenteel bezig met eigenbelang en heb nemen van rationele
beslissingen (afweging van kosten en baten).
- Social exchange theory = men zoekt pas sociaal contact als er iets voor hunzelf in zit
(exchange activity).
- Mensen zijn gefocust op economische groei (kapitalisme), ook al gaat dit op lange
termijn ten koste van de aarde.
,Kritiek: Geen rekening gehouden met interne mentale processen op microniveau zoals
zelfreflectie
Geen aandacht voor dingen als liefdadigheid.
Reactie vanuit rationele keuze: Je goed voelen door een ander te helpen is een
compensatie voor de kosten, dus wordt gerekend onder baten.
Functionalisme
- Verklarende visie
- Alle delen van de sociale structuur, cultuur en sociale processen werken samen om
de hele samenleving soepel en harmonieus te verlopen. Vb: de opvoeding van
kinderen, ouders voeden hun kinderen op waardoor de samenleving beter wordt.
- Kijkt naar wat samenlevingen bij elkaar houdt. Het richt zich op de manier waarop de
structuur, de cultuur en sociale processen samenwerken om een samenleving soepel
te laten functioneren. Solidariteit en stabiliteit komt tot stand door morele
consensus
- Nadruk op macroniveau (sociale processen en cultuur) en mesoniveau (processen
tussen organisaties, instituten en subculturen).
- Functie van volgens de regels handelen:
o Geeft een goed gevoel.
o Overeenstemming van normen en waarden en sociale cohesie is de kern van
de maatschappij.
Theorie van functies: Merton
Manifeste functies = geplande/ verwachtte uitkomsten, komen voort uit een patroon.
Bijv.: magnetron maaltijden zijn makkelijk als je een druk leven hebt.
Latende functies = onzichtbaar/ onbedoeld gevolg.
Bijv.: meer werk door gebruik magnetron
Disfunctie: ongewenst gevolg, ondermijnen de stabiliteit van de samenleving.
Bijv.: leidt tot een ongezonde levensstijl.
Werk: manifest = geld verdienen, latente = vrienden maken, disfunctie = stress
Darwinist thinking: Spencer
Het menselijk lichaam en de samenleving hebben veel gemeen. Het lichaam heeft
verschillende delen die er samen voor zorgen dat het totaal kan overleven, net als de
samenleving.
Kritiek: abstracte, niet testbare ideeën.
Het gaat ervanuit dat een samenleving soepel, ordelijk en stabiel is en er geen conflicten en
veranderingen plaatsvinden.
Te veel focus op macroniveau.
Conflictbenadering
- In elke samenleving is conflict onvermijdelijk.
- De oorzaak van een conflict is eigenbelang.
- De benadering is op zoek naar sociale verandering van de ongelijkheden (niet alleen
het analyseren van samenlevingen, zoals de andere benaderingen), vooral op
macroniveau. Hier zouden de conflicten voor moeten zorgen.
, - Idee komt van Karl Marx, Dahrendorf gaat hierop door.
Actoren:
Have en have-nots
Marx: Bourgeoisie vs. Proletariaat
Rules en ruled
Wrijving tussen dominante en gedomineerde groep (dominant en disadvantaged)
Darhendorf -> drie groepen van lagere en hogere staat posities:
1. Conflict groups zijn organisaties om belangen te realiseren.
2. Interest groups zoeken naar de macht om problemen op te lossen en zich te
organiseren.
3. Quasi groups zijn individuen op gelijke positie in de maatschappij en niet echt horen
bij een organisatie.
Als lagere positie iets wil bereiken -> interest group (hierin kan conflict group ontstaan).
Kritiek: onderzoek is moeilijk, omdat het gebaseerd is op meningen en de interpretatie van
de geschiedenis wetenschappelijke objectiviteit is moeilijk te bereiken.
Te veel gefocust op macro-niveau, waardoor individuele aspecten kunnen missen.
Mens wordt gezien als een som: familie + sociale klasse + etc.
De focus ligt te veel op de negatieve kant van de samenleving, niet op bv. sociale cohesie.
Feminisme is een cominatie van de conflicttheorie en symbolisch interactionalisme.
