RELAXATIE
HET BELANG VAN OMGAAN MET STRESS
Kinesitherapeuten spelen een belangrijke rol in de signalisatie en behandeling van stress
gerelateerde klachten. Het is belangrijk dat kinesitherapeuten kennis hebben van deze klachten.
1. Huisartsen/gespecialiseerde artsen verwijzen regelmatig patiënten naar kinesitherapie ter
(complementaire) behandeling van stressgebonden klachten à beroep doen op de
deskundigheid van de kinesitherapeut om relaxatietechnieken aan te leren
2. Het algemeen stressniveau van een patiënt kan een invloed uitoefenen op de effectiviteit van
een behandeling à overspannen patiënt gaat onvoldoende motivatie vinden of tijd maken
om de tips en adviezen toe te passen
3. Indien men een ernstige of chronische aandoening heeft, zal dit een invloed hebben op de
stress die iemand ervaart à patiënt binnen holistische visie benaderen en behandelen
* Niet alleen te maken met lichamelijke gezondheidsproblemen
* Ook zorgen maken over de toekomst, hun verantwoordelijkheden, hun herstel, …
* Secundair een stressgebonden problematiek ontstaan
Nauw contact tussen patiënt en kinesitherapeut à therapeut vervult een belangrijke rol in het
signaliseren van psychische/stress gerelateerde klachten aan de behandelende arts
WAT IS STRESS
Stress = datgene wat je ervaart wanneer er zich een situatie voordoet die verandering of aanpassing
vraagt
- Inherent verbonden aan het leven à nastreven van een ‘stressvrij’ leven is noch realistisch,
noch wenselijk
- Biologisch perspectief: stress is een noodzakelijke reactie van het lichaam in een situatie die
ons evenwicht dreigt te verstoren à stressoren aanpakken en evenwicht behouden/
herstellen
- Stress stelt ons in staat beter te presteren, uitdagingen aan te gaan en ons goed te voelen
- Stress wordt een probleem als onder draagkracht overschreden wordt door de draaglast (de
hoeveelheid stress of de intensiteit van stressoren)
Eustress = positieve vorm van stress à alert maken, geheugen en concentratievermogen neemt
toe, …
Distress = negatieve vorm van stress à intensiteit van stress is danig hoog dat het een nefaste
invloed uitoefent op ons functioneren
Relatie tussen prestatie en stressniveau:
- Stressniveau wordt gelijkgesteld als het arousal
niveau = niveau van fysiologische opwinding,
gereguleerd door het autonome zenuwstelsel en
hormonale stelsel
- Een te hoog en te laag arousal niveau zijn niet
bevorderend voor het prestatie niveau
- Een gezonde hoeveelheid stress zorgt ervoor dat
men optimaal kan presteren
,STRESSOREN - INTERPRETATIE - STRESSRESPONS
STRESSOREN
Stressor = externe gebeurtenis die een stressreactie of stressrespons uitlokt
- Fysiologische aard (VB: extreme koude, pijnprikkel, …)
- Emotionele aard (VB: verlies van dierbare, hoge werkbelasting, …)
à Een stressor kan beschouwd worden als de oorzaak van een stressreactie
INTERPRETATIE
Een stressrespons is individueel afhankelijk à een bepaalde stressor zal voor persoon A tot een
uitgesproken stressreactie leiden, terwijl eenzelfde stressor bij persoon B geen stressrespons
teweeg brengt.
De intensiteit van de stressrespons is in belangrijke mate afhankelijk van zowel interne als externe
factoren. Belangrijke factoren die een invloed uitoefenen zijn:
1) Coping
- Wijze waarop je omgaat met de moeilijkheden en uitdagingen die je tegenkomt
- Coping strategieën zijn erg variabel en de effectiviteit is ook afhankelijk van de situatie
* Probleemoplossende coping à stressor in belangrijke mate beïnvloedbaar à
problemen zien als een uitdaging, direct oplossing zoeken, …
* Emotiegerichte coping à stressor is niet beïnvloedbaar à afleiding zoeken, proberen
ontspannen, met iemand praten, …
2) Intensiteit van stressoren: ernst van de stressor gaat mee de stressrespons bepalen
3) Eerdere ervaringen
- De emotionele respons bij eerdere ervaringen worden opgeslagen
* Amygdala = betrokken bij de opslag van informatie omtrent emotionele situaties
* Eerdere ervaring werkt als een trigger à kans groot dat we de situatie gelijkaardig
beoordelen
- Gelijkaardige omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat je sneller eenzelfde stressrespons
vertoont
4) Aantal stressoren/frequentie
- Cumulatief effect: kleine dagelijkse beslommeringen en stressoren kunnen evenzeer een
intense stressrespons uitlokken
- Voortdurende blootgesteld worden aan stressoren met een lage intensiteit à hoge
stressrespons
, 5) Mindset ten aanzien van stress
- Positieve mindset: stress en stressor zijn een uitdaging, iets dat kan aangepakt worden en
waaruit je kan leren en groeien als persoon
* Betere prestaties op werk
* Minder psychologische druk
* Stress als middel om tot oplossingen te komen
- Negatieve mindset: stress is iets slechts, schadelijk, iets dat vermeden moet worden
* Combinatie van stress en een negatieve mindset ten aanzien van stress is nefast voor
de gezondheid
STRESSRESPONS
Stressrespons = datgene wat gebeurt als reactie op de stressor en de persoonlijke interpretatie
van deze stressor
Activatie van het autonome zenuwstelsel en de HPA-as à stressrespons is een fysiologische
reactie
- Autonome zenuwstelsel reageert snel op stress
* Adrenaline vrijzetting
* Lichaam klaar maken om te ‘vechten of te vluchten’ (VB: hartslag verhogen)
- HPA-as reageert langzamer op stress
* Cortisol vrijzetting
* Energiebalans van het lichaam herstellen
Allostase = aanpassing van het autonoom zenuwstelsel en de HPA-as tijdens stress
- Processen die optreden om van het ene interne evenwicht over te gaan naar een ander intern
evenwicht
- Allostatische lading = de moeite die het lichaam doet om tijdens stress terug in evenwicht te
komen
* Snelle in- en uitschakeling van de stressrespons
* Te grote lading à bereiken van het evenwicht kost te veel energie, het duurt te lang
of het is niet mogelijk om een nieuw evenwicht te bereiken
* Gedurende een beperkte periode een allostatische lading handhaven, maar dit heeft
negatieve gevolgen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid
Vormen van stress:
- Acute stress:
* Ontstaan reeks van fysiologische reacties à fight-flight-freeze
* In staat stellen om snel te reageren op de bedreiging die zich voordoet à lichaam in
ene staat van paraatheid brengen
* Bedreiging verdwenen à terug rust (parasympaticus
- Aanhoudende stress:
* Stressor biedt zich aan à stressrespons
* Respons wordt echter niet gevolgd door een rust- of herstelperiode
* Lichaam blijft in ene continue staat van paraatheid (allostatische lading)
HET BELANG VAN OMGAAN MET STRESS
Kinesitherapeuten spelen een belangrijke rol in de signalisatie en behandeling van stress
gerelateerde klachten. Het is belangrijk dat kinesitherapeuten kennis hebben van deze klachten.
1. Huisartsen/gespecialiseerde artsen verwijzen regelmatig patiënten naar kinesitherapie ter
(complementaire) behandeling van stressgebonden klachten à beroep doen op de
deskundigheid van de kinesitherapeut om relaxatietechnieken aan te leren
2. Het algemeen stressniveau van een patiënt kan een invloed uitoefenen op de effectiviteit van
een behandeling à overspannen patiënt gaat onvoldoende motivatie vinden of tijd maken
om de tips en adviezen toe te passen
3. Indien men een ernstige of chronische aandoening heeft, zal dit een invloed hebben op de
stress die iemand ervaart à patiënt binnen holistische visie benaderen en behandelen
* Niet alleen te maken met lichamelijke gezondheidsproblemen
* Ook zorgen maken over de toekomst, hun verantwoordelijkheden, hun herstel, …
* Secundair een stressgebonden problematiek ontstaan
Nauw contact tussen patiënt en kinesitherapeut à therapeut vervult een belangrijke rol in het
signaliseren van psychische/stress gerelateerde klachten aan de behandelende arts
WAT IS STRESS
Stress = datgene wat je ervaart wanneer er zich een situatie voordoet die verandering of aanpassing
vraagt
- Inherent verbonden aan het leven à nastreven van een ‘stressvrij’ leven is noch realistisch,
noch wenselijk
- Biologisch perspectief: stress is een noodzakelijke reactie van het lichaam in een situatie die
ons evenwicht dreigt te verstoren à stressoren aanpakken en evenwicht behouden/
herstellen
- Stress stelt ons in staat beter te presteren, uitdagingen aan te gaan en ons goed te voelen
- Stress wordt een probleem als onder draagkracht overschreden wordt door de draaglast (de
hoeveelheid stress of de intensiteit van stressoren)
Eustress = positieve vorm van stress à alert maken, geheugen en concentratievermogen neemt
toe, …
Distress = negatieve vorm van stress à intensiteit van stress is danig hoog dat het een nefaste
invloed uitoefent op ons functioneren
Relatie tussen prestatie en stressniveau:
- Stressniveau wordt gelijkgesteld als het arousal
niveau = niveau van fysiologische opwinding,
gereguleerd door het autonome zenuwstelsel en
hormonale stelsel
- Een te hoog en te laag arousal niveau zijn niet
bevorderend voor het prestatie niveau
- Een gezonde hoeveelheid stress zorgt ervoor dat
men optimaal kan presteren
,STRESSOREN - INTERPRETATIE - STRESSRESPONS
STRESSOREN
Stressor = externe gebeurtenis die een stressreactie of stressrespons uitlokt
- Fysiologische aard (VB: extreme koude, pijnprikkel, …)
- Emotionele aard (VB: verlies van dierbare, hoge werkbelasting, …)
à Een stressor kan beschouwd worden als de oorzaak van een stressreactie
INTERPRETATIE
Een stressrespons is individueel afhankelijk à een bepaalde stressor zal voor persoon A tot een
uitgesproken stressreactie leiden, terwijl eenzelfde stressor bij persoon B geen stressrespons
teweeg brengt.
De intensiteit van de stressrespons is in belangrijke mate afhankelijk van zowel interne als externe
factoren. Belangrijke factoren die een invloed uitoefenen zijn:
1) Coping
- Wijze waarop je omgaat met de moeilijkheden en uitdagingen die je tegenkomt
- Coping strategieën zijn erg variabel en de effectiviteit is ook afhankelijk van de situatie
* Probleemoplossende coping à stressor in belangrijke mate beïnvloedbaar à
problemen zien als een uitdaging, direct oplossing zoeken, …
* Emotiegerichte coping à stressor is niet beïnvloedbaar à afleiding zoeken, proberen
ontspannen, met iemand praten, …
2) Intensiteit van stressoren: ernst van de stressor gaat mee de stressrespons bepalen
3) Eerdere ervaringen
- De emotionele respons bij eerdere ervaringen worden opgeslagen
* Amygdala = betrokken bij de opslag van informatie omtrent emotionele situaties
* Eerdere ervaring werkt als een trigger à kans groot dat we de situatie gelijkaardig
beoordelen
- Gelijkaardige omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat je sneller eenzelfde stressrespons
vertoont
4) Aantal stressoren/frequentie
- Cumulatief effect: kleine dagelijkse beslommeringen en stressoren kunnen evenzeer een
intense stressrespons uitlokken
- Voortdurende blootgesteld worden aan stressoren met een lage intensiteit à hoge
stressrespons
, 5) Mindset ten aanzien van stress
- Positieve mindset: stress en stressor zijn een uitdaging, iets dat kan aangepakt worden en
waaruit je kan leren en groeien als persoon
* Betere prestaties op werk
* Minder psychologische druk
* Stress als middel om tot oplossingen te komen
- Negatieve mindset: stress is iets slechts, schadelijk, iets dat vermeden moet worden
* Combinatie van stress en een negatieve mindset ten aanzien van stress is nefast voor
de gezondheid
STRESSRESPONS
Stressrespons = datgene wat gebeurt als reactie op de stressor en de persoonlijke interpretatie
van deze stressor
Activatie van het autonome zenuwstelsel en de HPA-as à stressrespons is een fysiologische
reactie
- Autonome zenuwstelsel reageert snel op stress
* Adrenaline vrijzetting
* Lichaam klaar maken om te ‘vechten of te vluchten’ (VB: hartslag verhogen)
- HPA-as reageert langzamer op stress
* Cortisol vrijzetting
* Energiebalans van het lichaam herstellen
Allostase = aanpassing van het autonoom zenuwstelsel en de HPA-as tijdens stress
- Processen die optreden om van het ene interne evenwicht over te gaan naar een ander intern
evenwicht
- Allostatische lading = de moeite die het lichaam doet om tijdens stress terug in evenwicht te
komen
* Snelle in- en uitschakeling van de stressrespons
* Te grote lading à bereiken van het evenwicht kost te veel energie, het duurt te lang
of het is niet mogelijk om een nieuw evenwicht te bereiken
* Gedurende een beperkte periode een allostatische lading handhaven, maar dit heeft
negatieve gevolgen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid
Vormen van stress:
- Acute stress:
* Ontstaan reeks van fysiologische reacties à fight-flight-freeze
* In staat stellen om snel te reageren op de bedreiging die zich voordoet à lichaam in
ene staat van paraatheid brengen
* Bedreiging verdwenen à terug rust (parasympaticus
- Aanhoudende stress:
* Stressor biedt zich aan à stressrespons
* Respons wordt echter niet gevolgd door een rust- of herstelperiode
* Lichaam blijft in ene continue staat van paraatheid (allostatische lading)
