KWALITATIEVE
1 Kwalitatief onderzoek
1.1 Overzicht van processen van kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek: gebruikt interpretatieve, systematische en
gecontextualiseerde onderzoekmethoden als een set van tools om individuen,
groepen en fenomenen te begrijpen op gecontextualiseerde manieren die
reflecteren hoe mensen betekenis geven aan en hoe ze hun eigen ervaringen,
zichzelf, elkaar en de sociale wereld interpreteren.
Formatief design: vanaf dat men data begint te verzamelen, analyseert men of
het onderzoeksproces wel goed/ valide verloopt.
Member checks: participanten validiteit; checken bij de participanten wat zij
vinden van jouw interpretatie en analyse als onderzoeker.
Recursief: alles binnen het onderzoek hangt samen, waardoor men kan
terugkeren naar vorige stappen om nog dingen aan te passen ( lineair).
Kwalitatief onderzoek is geen lineair proces, maar een cyclisch, recursief proces.:
1. vraag, interesse of probleem
2. dialogisch engagement en literatuur-
review: gebruik maken van
verschillende bronnen om je
interesse uit te diepen.
3. primaire onderzoeksvragen
4. theoretisch kader
5. onderzoekdesign en sampling plan:
❊ methode
❊ participanten
❊ setting/ site
❊ data-collectie
❊ data-analyse
6. validiteit: formatief design (bv.
members check)
7. datacollectie
8. data-analyse
9. representatie van keuzes en
schrijven
10. verspreidingsplan
1.2 Definitie en situering QR
Positivisme: idee dat wereld terug te leiden is naar universele wetten.
Ontologie: hoe men realiteit begrijpt.
Epistemologie: hoe men kennis ziet en verkrijgt + weten wat men weet.
Axiologie: wat men waardeert.
1
, Methodologie: je onderzoeksbenadering en de onderzoeksprocedures die je
gebruikt.
Er zijn 4 filosofische assumpties die QR beïnvloeden:
Ontologie QR beseft dat er meerdere realiteiten en waarheden zijn inclusief
die van de onderzoekers en participanten
Epistemologi Kennis wordt ontwikkeld door individuele, subjectieve ervaringen
e kennis is gesitueerd en gedeeld (i.p.v. dat het zit in ideeën van
teksten of experten): kennis < ervaring
Axiologie erkennen van waarden en bias van onderzoeker en participanten
en hoe deze het onderzoeksproces en -product beïnvloeden
Methodologie onderzoek is interpretatief en gestructureerd als naturalistisch
onderzoek inductief en erkennen van vormgeven als
onderzoeker in alle aspecten van een studie
Principes van QR zijn dus:
» interpretatieve assumpties
» context-specifieke en flexibele methoden
» analysemethoden dat bevindingen contextualiseren
QR gelooft dat de mensen de primaire instrumenten zijn in onderzoek en dat er geen
soort ‘algemene waarheid’ bestaat, maar dat er meerdere, gesitueerde waarheden
en perspectieven zijn.
1.3 Sleutelcomponenten van QR
Veldwerk en onderzoeker is fysiek aanwezig in de context om de
naturalistisch ervaringen en gedragingen binnen die naturalistische setting
engagement mee bezig te houden, te observeren en op te nemen.
Descriptief en onderzoekers zijn geïnteresseerd in begrijpen, beschrijven en
analytisch het analyseren van complexe processen, betekenissen en het
begrijpen dat mensen zelf hebben ontwikkeld binnen hun
context
Complexiteit en realiteit en lived experience zijn tijdelijk, contextueel en
contextualiserin geïndividualiseerd (context is zeer belangrijk!!)
g
Onderzoeker als onderzoeker wordt beschouwd als primair instrument doordat
instrument alle identiteitsmarkers een invloed hebben betrekken in
reflecties aangezien men invloed heeft als onderzoeker
processen en focussen op hoe het onderzoeksproces zelf betekenissen en
relaties kaders voor het begrijpen van de data genereert
trouw1 aan gebruik van emergent design approach om authenticiteit
2
, participanten van participanten te bewaren
betekenis en meaning and meaning making goed begrijpen van hoe
betekenis maken mensen betekenis maken van eigen leven en ervaringen en
hoe deze betekenissen geconstrueerd worden in relatie tot
sociale en institutionele structuren
inductief onderzoeker stelt concepten, hypotheses en theorieën op op
basis van de data die hij heeft verzameld
1.3.1Rol van onderzoeker
Positionaliteit: hoe de rol/ positie en sociale identiteit van onderzoeker mee wordt
genomen in relatie tot de context en de setting van het onderzoek.
Sociale identiteit: samenspel van gender, sociale klasse, ras, seksuele oriëntatie,
cultuur, religie, taal, gemeenschap, etniciteit en andere identiteitsmarkers van de
onderzoeker die relevant zijn voor het onderzoekstopic, participanten en/of setting.
Binaries: binaire toestanden.
Reflexiviteit: nadenken over de positionaliteit en sociale identiteit als een
complex, veelzijdig en systematisch proces.
De positionaliteit van een onderzoeker kan besproken worden in termen van
binaries zoals bv. insider outsider, binaire categorieën van gender, ras, cultuur …
We moeten onthouden dat de onderzoeker ook in relatie staat tot allerlei contexten
en dat deze kunnen veranderen. Men benadrukt het belang van reflexiviteit.
1.4 Horizontale waarden: criticality, reflexiviteit, samenwerking,
rigor
Iteratief: herhalend.
Emergent: QR heeft geen vaststaand design, maar kan worden aangepast
gedurende het hele onderzoeksproces.
Horizontale waarden: cruciale concepten voor alle fasen en processen van QR.
QR bestaat uit iteratieve, emergent processen van interpretatie, reflectie en sense-
making.
1.4.1 Criticality
Criticality: houdt in dat een onderzoeker kritisch moet:
» identificeren en ondervragen van hegemony, dominantie en
krachtassymetrieën
» denormaliseren van dominante narratieven, sociale normen, constructies en
assumpties
» verwijzen naar problemen rond intersectionele discriminatie en
1
fidelity
3
, onderdrukking met respect voor de identiteitsmarkers
» actief verzetten tegen het herschrijven van de heersende, ‘kapotte’ ideeën
» engageren in het kritisch nadenken over zichzelf als onderzoeker
Hegemony: sociaal, cultureel, ideologisch en economische invloed door
dominante groepen in de samenleving. Hierdoor worden de dominante ideeën,
waarden en geloven beschouwd als normaal en neutraal.
1.4.2Reflexiviteit
Reflexiviteit: systematische beoordeling van eigen identiteit, positionaliteit, bias,
assumpties, waarden en intersubjectiviteit. Men denkt na over de eigen rol en
invloed als onderzoeker.
Gedisciplineerde subjectiviteit: herkennen van onze subjectiviteit als
onderzoeker.
1.4.3Collaboratie
Collaboratie: elke soort collaboratie met participanten, collega’s, adviseurs, peers
en mentors die je helpen om een goed valide en ethisch QR neer te zetten.
Dialogisch engagement: collaboratieve, op dialoog gebaseerde processen
waarmee kwalitatieve onderzoekers gedurende een onderzoek bezig zijn. Men
focust op en daagt elkaar uit om na te denken vanuit verschillende perspectieven
over processen en producten van het onderzoek.
Het dialogisch engagement gebeurt intentioneel en gestructureerd met als doel
het vermijden van het opdringen van een ‘interpretatieve autoriteit’ en het creëren
van een ‘interpretatieve validiteit’.
1.4.4Rigor
Rigor: verwijst naar de kwaliteit en validiteit van onderzoek.
Intergroep variabiliteit: verschillen tussen culturele en sociale groepen.
Intragroep variabiliteit: verschillen in sociale groepen.
Om de rigor zo hoog mogelijk te krijgen, zijn volgende punten cruciaal:
» onderzoeksdesign dat complexiteit en contextualisering weergeeft via
omvang, structuur, keuze en methoden + overeenkomst tussen methoden en
onderzoeksvragen/ processen
» trouw blijven aan ervaringen van participanten door inductief te werk te gaan
» begrijpen en weergeven van een complex, gecontextualiseerd, gestructureerd
en respectvol plaatje van mensen, context, events en ervaringen
» processen, uitdagingen en limieten transparant weergeven
Door te zorgen voor een rigoureus onderzoek, hou je rekening met de intergroep en
intragroep variabiliteit.
4
1 Kwalitatief onderzoek
1.1 Overzicht van processen van kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek: gebruikt interpretatieve, systematische en
gecontextualiseerde onderzoekmethoden als een set van tools om individuen,
groepen en fenomenen te begrijpen op gecontextualiseerde manieren die
reflecteren hoe mensen betekenis geven aan en hoe ze hun eigen ervaringen,
zichzelf, elkaar en de sociale wereld interpreteren.
Formatief design: vanaf dat men data begint te verzamelen, analyseert men of
het onderzoeksproces wel goed/ valide verloopt.
Member checks: participanten validiteit; checken bij de participanten wat zij
vinden van jouw interpretatie en analyse als onderzoeker.
Recursief: alles binnen het onderzoek hangt samen, waardoor men kan
terugkeren naar vorige stappen om nog dingen aan te passen ( lineair).
Kwalitatief onderzoek is geen lineair proces, maar een cyclisch, recursief proces.:
1. vraag, interesse of probleem
2. dialogisch engagement en literatuur-
review: gebruik maken van
verschillende bronnen om je
interesse uit te diepen.
3. primaire onderzoeksvragen
4. theoretisch kader
5. onderzoekdesign en sampling plan:
❊ methode
❊ participanten
❊ setting/ site
❊ data-collectie
❊ data-analyse
6. validiteit: formatief design (bv.
members check)
7. datacollectie
8. data-analyse
9. representatie van keuzes en
schrijven
10. verspreidingsplan
1.2 Definitie en situering QR
Positivisme: idee dat wereld terug te leiden is naar universele wetten.
Ontologie: hoe men realiteit begrijpt.
Epistemologie: hoe men kennis ziet en verkrijgt + weten wat men weet.
Axiologie: wat men waardeert.
1
, Methodologie: je onderzoeksbenadering en de onderzoeksprocedures die je
gebruikt.
Er zijn 4 filosofische assumpties die QR beïnvloeden:
Ontologie QR beseft dat er meerdere realiteiten en waarheden zijn inclusief
die van de onderzoekers en participanten
Epistemologi Kennis wordt ontwikkeld door individuele, subjectieve ervaringen
e kennis is gesitueerd en gedeeld (i.p.v. dat het zit in ideeën van
teksten of experten): kennis < ervaring
Axiologie erkennen van waarden en bias van onderzoeker en participanten
en hoe deze het onderzoeksproces en -product beïnvloeden
Methodologie onderzoek is interpretatief en gestructureerd als naturalistisch
onderzoek inductief en erkennen van vormgeven als
onderzoeker in alle aspecten van een studie
Principes van QR zijn dus:
» interpretatieve assumpties
» context-specifieke en flexibele methoden
» analysemethoden dat bevindingen contextualiseren
QR gelooft dat de mensen de primaire instrumenten zijn in onderzoek en dat er geen
soort ‘algemene waarheid’ bestaat, maar dat er meerdere, gesitueerde waarheden
en perspectieven zijn.
1.3 Sleutelcomponenten van QR
Veldwerk en onderzoeker is fysiek aanwezig in de context om de
naturalistisch ervaringen en gedragingen binnen die naturalistische setting
engagement mee bezig te houden, te observeren en op te nemen.
Descriptief en onderzoekers zijn geïnteresseerd in begrijpen, beschrijven en
analytisch het analyseren van complexe processen, betekenissen en het
begrijpen dat mensen zelf hebben ontwikkeld binnen hun
context
Complexiteit en realiteit en lived experience zijn tijdelijk, contextueel en
contextualiserin geïndividualiseerd (context is zeer belangrijk!!)
g
Onderzoeker als onderzoeker wordt beschouwd als primair instrument doordat
instrument alle identiteitsmarkers een invloed hebben betrekken in
reflecties aangezien men invloed heeft als onderzoeker
processen en focussen op hoe het onderzoeksproces zelf betekenissen en
relaties kaders voor het begrijpen van de data genereert
trouw1 aan gebruik van emergent design approach om authenticiteit
2
, participanten van participanten te bewaren
betekenis en meaning and meaning making goed begrijpen van hoe
betekenis maken mensen betekenis maken van eigen leven en ervaringen en
hoe deze betekenissen geconstrueerd worden in relatie tot
sociale en institutionele structuren
inductief onderzoeker stelt concepten, hypotheses en theorieën op op
basis van de data die hij heeft verzameld
1.3.1Rol van onderzoeker
Positionaliteit: hoe de rol/ positie en sociale identiteit van onderzoeker mee wordt
genomen in relatie tot de context en de setting van het onderzoek.
Sociale identiteit: samenspel van gender, sociale klasse, ras, seksuele oriëntatie,
cultuur, religie, taal, gemeenschap, etniciteit en andere identiteitsmarkers van de
onderzoeker die relevant zijn voor het onderzoekstopic, participanten en/of setting.
Binaries: binaire toestanden.
Reflexiviteit: nadenken over de positionaliteit en sociale identiteit als een
complex, veelzijdig en systematisch proces.
De positionaliteit van een onderzoeker kan besproken worden in termen van
binaries zoals bv. insider outsider, binaire categorieën van gender, ras, cultuur …
We moeten onthouden dat de onderzoeker ook in relatie staat tot allerlei contexten
en dat deze kunnen veranderen. Men benadrukt het belang van reflexiviteit.
1.4 Horizontale waarden: criticality, reflexiviteit, samenwerking,
rigor
Iteratief: herhalend.
Emergent: QR heeft geen vaststaand design, maar kan worden aangepast
gedurende het hele onderzoeksproces.
Horizontale waarden: cruciale concepten voor alle fasen en processen van QR.
QR bestaat uit iteratieve, emergent processen van interpretatie, reflectie en sense-
making.
1.4.1 Criticality
Criticality: houdt in dat een onderzoeker kritisch moet:
» identificeren en ondervragen van hegemony, dominantie en
krachtassymetrieën
» denormaliseren van dominante narratieven, sociale normen, constructies en
assumpties
» verwijzen naar problemen rond intersectionele discriminatie en
1
fidelity
3
, onderdrukking met respect voor de identiteitsmarkers
» actief verzetten tegen het herschrijven van de heersende, ‘kapotte’ ideeën
» engageren in het kritisch nadenken over zichzelf als onderzoeker
Hegemony: sociaal, cultureel, ideologisch en economische invloed door
dominante groepen in de samenleving. Hierdoor worden de dominante ideeën,
waarden en geloven beschouwd als normaal en neutraal.
1.4.2Reflexiviteit
Reflexiviteit: systematische beoordeling van eigen identiteit, positionaliteit, bias,
assumpties, waarden en intersubjectiviteit. Men denkt na over de eigen rol en
invloed als onderzoeker.
Gedisciplineerde subjectiviteit: herkennen van onze subjectiviteit als
onderzoeker.
1.4.3Collaboratie
Collaboratie: elke soort collaboratie met participanten, collega’s, adviseurs, peers
en mentors die je helpen om een goed valide en ethisch QR neer te zetten.
Dialogisch engagement: collaboratieve, op dialoog gebaseerde processen
waarmee kwalitatieve onderzoekers gedurende een onderzoek bezig zijn. Men
focust op en daagt elkaar uit om na te denken vanuit verschillende perspectieven
over processen en producten van het onderzoek.
Het dialogisch engagement gebeurt intentioneel en gestructureerd met als doel
het vermijden van het opdringen van een ‘interpretatieve autoriteit’ en het creëren
van een ‘interpretatieve validiteit’.
1.4.4Rigor
Rigor: verwijst naar de kwaliteit en validiteit van onderzoek.
Intergroep variabiliteit: verschillen tussen culturele en sociale groepen.
Intragroep variabiliteit: verschillen in sociale groepen.
Om de rigor zo hoog mogelijk te krijgen, zijn volgende punten cruciaal:
» onderzoeksdesign dat complexiteit en contextualisering weergeeft via
omvang, structuur, keuze en methoden + overeenkomst tussen methoden en
onderzoeksvragen/ processen
» trouw blijven aan ervaringen van participanten door inductief te werk te gaan
» begrijpen en weergeven van een complex, gecontextualiseerd, gestructureerd
en respectvol plaatje van mensen, context, events en ervaringen
» processen, uitdagingen en limieten transparant weergeven
Door te zorgen voor een rigoureus onderzoek, hou je rekening met de intergroep en
intragroep variabiliteit.
4
