Psychiatrie voor de Sociaal Werker
Toets: 3Z.1.2 Complexe Kwetsbaarheid
LET OP: Deze hoofdstukken zijn niet in deze samenvatting: H5, H10,
H11, H12, H13, H14, H16.
Voor de toets op 20/1/2022 moesten we ook H5, H10, H11, H13 en H16
weten. Leer deze nog zelfstandig.
Personen
Begrippen
Betekenis
,Inhoudsopgave
Inhoud
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1: Het biopsychosociale model...........................................................................................13
1.1 Historisch perspectief.................................................................................................................13
Middeleeuwen..............................................................................................................................13
Eind 14e eeuw...............................................................................................................................13
18e eeuw.......................................................................................................................................13
19e en begin 20e eeuw..................................................................................................................13
1.1.2 Opkomst van de psychologische benadering...........................................................................14
Twee nieuwe benaderingen.........................................................................................................14
Kraepelin.......................................................................................................................................14
Freud............................................................................................................................................14
Psychotherapeutische benadering...............................................................................................14
Experimentele therapie voor de Tweede Wereldoorlog..............................................................14
1.1.3 Opkomst van de sociale psychiatrie.........................................................................................15
Meyer...........................................................................................................................................15
1.1.4 Na de Tweede Wereldoorlog: drie invalshoeken.....................................................................15
Biologische invalshoek..................................................................................................................15
Psychologische invalshoek............................................................................................................15
Sociologische invalshoek..............................................................................................................16
Combinatie van benadering..........................................................................................................16
1.2 Het biopsychosociaal model: herkomst en betekenis.................................................................17
1.2.1 Typering van het biopsychosociaal model...............................................................................17
1.2.2 Het biopsychosociale model als vorm van systeemtheorie.....................................................17
Systeemhiërarchie........................................................................................................................18
Persoon centraal...........................................................................................................................18
1.2.3 Praktische betekenis van het model van Engel........................................................................18
Praktijk..........................................................................................................................................18
Wetenschapsbeoefening..............................................................................................................18
1.3 Het biopsychosociale model in de praktijk: diagnostiek.............................................................18
1.3.1 Informatieverzameling.............................................................................................................18
1.3.2 Classificatie..............................................................................................................................19
Erkend classificatiesysteem..........................................................................................................19
Twee invloedrijke systemen.........................................................................................................19
2
, Achtergrond DSM.........................................................................................................................19
Kracht van DSM-systeem..............................................................................................................19
Wat kan met de DSM wel en wat niet?........................................................................................19
Voorlopig karakter van criteria.....................................................................................................20
De DSM-5: veranderingen of vernieuwingen?..............................................................................20
1.3.3 Structuurdiagnose...................................................................................................................20
Systematische formulering...........................................................................................................20
Multiconditioneel denken............................................................................................................20
Stress-kwetsbaarheidsmodel........................................................................................................20
Hypothese....................................................................................................................................21
1.3.4 Stress-kwetsbaarheidsmodel in de praktijk.............................................................................21
Stressoren.....................................................................................................................................21
Kwetsbaarheid..............................................................................................................................21
Sociologisch niveau.......................................................................................................................22
1.4 Het biopsychosociale model in de praktijk: behandeling en begeleiding...................................22
Goede behandelrelatie.................................................................................................................22
Aandacht voor sociale systemen..................................................................................................22
Hoofdstuk 2: Autismespectrumstoornis...............................................................................................22
2.1 Autismespectrumstoornis (ASS).................................................................................................22
2.2 Historische achtergrond.............................................................................................................23
2.3 Diagnostiek.................................................................................................................................23
2.3.1 Classificatie van autismespectrumstoornissen....................................................................23
2.3.2 Criteria van een autismespectrumstoornis: van DSM-4 naar DSM-5...................................23
2.4 Subtypen volgens DSM-4............................................................................................................25
2.5 Subtypen volgens Lorna Wing....................................................................................................25
2.5.1 De afzijdige groep (aloof).....................................................................................................25
2.5.2 De passieve groep (passive).................................................................................................25
2.5.3 De actieve maar bizarre groep (active but odd)...................................................................25
2.6 Het diagnostisch proces..............................................................................................................25
2.7 Oorzaken en verklaringsmodellen..............................................................................................26
2.7.1 Theory of Mind....................................................................................................................26
2.7.2 Centrale coherentie.............................................................................................................26
2.7.3 Executieve functies..............................................................................................................26
EXTRA: biopsychosociaal model en ASS........................................................................................26
2.8 Prevalentie..................................................................................................................................27
2.9 Autisme in de context van de levensloop...................................................................................27
3
, 2.9.1 Levensloopbegeleiding........................................................................................................27
2.9.2 Autisme en scholing en onderwijs.......................................................................................27
2.9.3 Autisme en werk en dagbesteding.......................................................................................27
2.9.4 Autisme en wonen...............................................................................................................27
2.9.5 Vriendschap, relaties en seksualiteit....................................................................................28
2.10 Mogelijkheden voor begeleiding, behandeling en training.......................................................28
2.10.1 Begeleiding........................................................................................................................28
2.10.2 Training..............................................................................................................................28
2.10.3 Behandeling.......................................................................................................................28
2.10.4 Huidige ontwikkelingen.....................................................................................................29
2.11 Begeleidings- en behandelingsvaardigheden van de hulpverlener...........................................29
2.11 Een autismebril opzetten......................................................................................................29
2.11.2 Competenties van de hulpverlener die werk met personen met ASS................................29
Hoofstuk 3: persoonlijkheidsstoornissen..............................................................................................31
3.1 Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen?.......................................................................................31
3.2 Algemene gegevens over persoonlijkheidsstoornissen..............................................................32
3.2.1 Epidemiologie......................................................................................................................32
3.2.2 Verklaringsmodellen............................................................................................................32
Biopsychosociaal model................................................................................................................32
3.2.3 Diagnostiek..........................................................................................................................33
3.2.4 Comorbiditeit.......................................................................................................................34
3.2.5 Behandeling: ambulant, (deeltijd) klinisch en farmacotherapie..........................................34
3.2.6 Behandelresultaten en prognose.........................................................................................35
3.3 Algemene uitgangspunten en sociaalpedagogische aspecten van behandeling bij
persoonlijkheidsstoornissen.............................................................................................................35
Basishouding.................................................................................................................................36
Systeem/familieleden...................................................................................................................36
3.4 Cluster-A-persoonlijkheidsstoornissen.......................................................................................37
3.4.1 Algemene aspecten.................................................................................................................37
3.4.2 Paranoïde-persoonlijkheidsstoornis....................................................................................37
3.4.3 Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis......................................................................................38
3.4.4 Schizotypische-persoonlijkheidsstoornis.............................................................................39
3.4.5 Benadering bij cluster A.......................................................................................................39
3.4.6 Sociaal-pedagogische aandachtsgebieden cluster A............................................................40
3.5 Cluster-B-persoonlijkheidsstoornissen.......................................................................................40
3.5.1 Algemene aspecten.............................................................................................................40
4