Mantelzorg in perspectief
Een onderzoek naar de invloed van de huidige ontwikkelingen op mantelzorgparticipatie in Nederland.
L.W. van der Poel
Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam
S_PMASSOC: Academisch schrijven – Drs. B. Slijper
31 januari 2021
, Hoofdstuk 1. Inleiding
Er wordt steeds vaker een beroep gedaan op de samenleving: burgers moeten zich actief inzetten
voor hun medeburger en verantwoordelijkheid nemen voor het organiseren van de zorg voor hun
naasten. Het doel van de overheid is namelijk om de kosten voor zorg de komende jaren betaalbaar
te houden. Nederland heeft een ontwikkeld veld van georganiseerd en ongeorganiseerd vrijwilli-
gerswerk (Broese van Groenou, 2012). Geschat wordt dat rond de 75% van alle zorg in Nederland
neerkomt op de schouders van mantelzorgers (Keukens & Stapel, 2009, p. 45). De regering gaat
ervanuit dat het aantal informele zorgverleners nog kan groeien en dat we de komende jaren nog op
deze basis van de zorg kunnen blijven rekenen. (Broese van Groenou, 2012).
Maar wordt er hierbij gekeken naar hoe de samenleving de afgelopen jaren is veranderd en
nog gaat veranderen? We krijgen een nieuwe generatie mantelzorgers. Deze generatie is opgegroeid
in een groeiende welvaart, een sterk ontwikkelde verzorgingsstaat en in tijden van individualisering
(Broese van Groenou, 2012). Doordat Nederland wordt geconfronteerd met de veroudering van de
bevolking, zal de zorgvraag toenemen. Organisaties voorspellen dat het aandeel jongeren in de sa-
menleving (tot 40 jaar) zal afnemen en het aandeel ouderen (vanaf 40 jaar) zal toenemen (Doorne-
Huiskes et al., 2002). De nieuwe generatie mantelzorgers krijgt daarom te maken met veel zwaar-
dere en langdurige zorgvraag dan vroeger.
Het debat van afgenomen normen en waarden en de onderlinge solidariteit van de samenle-
ving vormt ook een actuele discussie. Potting (2001) stelt dat gezin en familie niet meer het belang-
rijkste deel van het leven zijn van mensen. Het argument hiervoor ontstaat uit de cijfers van alle
echtscheidingen, criminaliteit onder jeugd en het aantal alleenstaanden.
Ook wordt de arbeidsparticipatie van vrouwen de laatste jaren gestimuleerd vanuit over-
heidsbeleid. Dit is in spanning met het beroep op mantelzorg omdat vrouwen daar nog steeds een
grote rol in spelen (Doorne-Huiskes et al., 2002).
In deze studie ligt de focus op het verlenen van mantelzorg de huidige samenleving. De
eerste vraag in dit literatuuronderzoek luidt daarom: In welke mate is er sprake van het verlenen
van langdurige en intensieve mantelzorg aan familie in Nederland? De tweede vraag luidt: Welke
bevorderende en belemmerende factoren hebben een invloed op het verlenen van langdurige en
intensieve mantelzorg aan familie in Nederland?
Hoofdstuk 2. Mantelzorgers in Nederland
In de volgende paragrafen wordt er antwoord gegeven op de volgende vraag: In welke mate is er
sprake van het verlenen van langdurige en intensieve mantelzorg aan familie in Nederland? Lang-
durige intensieve mantelzorg wordt in de eerste paragraaf gedefinieerd. Vervolgens wordt er inge-
gaan op de kenmerken van deze groep mantelzorgers in Nederland.
1
Een onderzoek naar de invloed van de huidige ontwikkelingen op mantelzorgparticipatie in Nederland.
L.W. van der Poel
Faculteit der Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam
S_PMASSOC: Academisch schrijven – Drs. B. Slijper
31 januari 2021
, Hoofdstuk 1. Inleiding
Er wordt steeds vaker een beroep gedaan op de samenleving: burgers moeten zich actief inzetten
voor hun medeburger en verantwoordelijkheid nemen voor het organiseren van de zorg voor hun
naasten. Het doel van de overheid is namelijk om de kosten voor zorg de komende jaren betaalbaar
te houden. Nederland heeft een ontwikkeld veld van georganiseerd en ongeorganiseerd vrijwilli-
gerswerk (Broese van Groenou, 2012). Geschat wordt dat rond de 75% van alle zorg in Nederland
neerkomt op de schouders van mantelzorgers (Keukens & Stapel, 2009, p. 45). De regering gaat
ervanuit dat het aantal informele zorgverleners nog kan groeien en dat we de komende jaren nog op
deze basis van de zorg kunnen blijven rekenen. (Broese van Groenou, 2012).
Maar wordt er hierbij gekeken naar hoe de samenleving de afgelopen jaren is veranderd en
nog gaat veranderen? We krijgen een nieuwe generatie mantelzorgers. Deze generatie is opgegroeid
in een groeiende welvaart, een sterk ontwikkelde verzorgingsstaat en in tijden van individualisering
(Broese van Groenou, 2012). Doordat Nederland wordt geconfronteerd met de veroudering van de
bevolking, zal de zorgvraag toenemen. Organisaties voorspellen dat het aandeel jongeren in de sa-
menleving (tot 40 jaar) zal afnemen en het aandeel ouderen (vanaf 40 jaar) zal toenemen (Doorne-
Huiskes et al., 2002). De nieuwe generatie mantelzorgers krijgt daarom te maken met veel zwaar-
dere en langdurige zorgvraag dan vroeger.
Het debat van afgenomen normen en waarden en de onderlinge solidariteit van de samenle-
ving vormt ook een actuele discussie. Potting (2001) stelt dat gezin en familie niet meer het belang-
rijkste deel van het leven zijn van mensen. Het argument hiervoor ontstaat uit de cijfers van alle
echtscheidingen, criminaliteit onder jeugd en het aantal alleenstaanden.
Ook wordt de arbeidsparticipatie van vrouwen de laatste jaren gestimuleerd vanuit over-
heidsbeleid. Dit is in spanning met het beroep op mantelzorg omdat vrouwen daar nog steeds een
grote rol in spelen (Doorne-Huiskes et al., 2002).
In deze studie ligt de focus op het verlenen van mantelzorg de huidige samenleving. De
eerste vraag in dit literatuuronderzoek luidt daarom: In welke mate is er sprake van het verlenen
van langdurige en intensieve mantelzorg aan familie in Nederland? De tweede vraag luidt: Welke
bevorderende en belemmerende factoren hebben een invloed op het verlenen van langdurige en
intensieve mantelzorg aan familie in Nederland?
Hoofdstuk 2. Mantelzorgers in Nederland
In de volgende paragrafen wordt er antwoord gegeven op de volgende vraag: In welke mate is er
sprake van het verlenen van langdurige en intensieve mantelzorg aan familie in Nederland? Lang-
durige intensieve mantelzorg wordt in de eerste paragraaf gedefinieerd. Vervolgens wordt er inge-
gaan op de kenmerken van deze groep mantelzorgers in Nederland.
1
