Aantekeningen Bestuurskundige theorieën
Inhoudsopgave
COLLEGE 1 – MAANDAG 6 SEPTEMBER ........................................................................................................... 2
TATASTEEL (EN RIVM) ............................................................................................................................................. 2
GRONDSLAGEN BESTUURSKUNDE (AMINIC) ................................................................................................................ 3
COLLEGE 2 – VRIJDAG 10 SEPTEMBER ............................................................................................................. 6
MAX WEBER – WETENSCHAP ALS BEROEP .................................................................................................................... 6
FRANCIS FUKUYAMA – HET BOUWEN VAN EEN STAAT (NEDERLANDSE TEKST). ..................................................................... 7
COLLEGE 3 – MAANDAG 13 SEPTEMBER ....................................................................................................... 10
GABRIËL VAN DEN BRINK – RUW ONTWAKEN UIT DE NEOLIBERALE DROOM (ZIE SAMENVATTING, HFST 5 EN 7 VINDT JELLE
BELANGRIJK) ......................................................................................................................................................... 11
JOUKE DE VRIES EN MARCEL VAN DAM ..................................................................................................................... 19
COLLEGE 4 – VRIJDAG 17 SEPTEMBER ........................................................................................................... 21
COLLEGE 5 – MAANDAG 20 SEPTEMBER ....................................................................................................... 24
ARISTOTELES ........................................................................................................................................................ 24
BOEK VOERMANS .................................................................................................................................................. 26
COLLEGE 6 – VRIJDAG 24 SEPTEMBER ........................................................................................................... 28
FUKUYAMA; POLITICAL ORDER AND POLITCAL DECAY ..................................................................................................... 28
COLLEGE 7 – MAANDAG 27 SEPTEMBER (RECAPITULATIE STOF EN TENTAMENVOORBEREIDING) ................. 34
COLLEGE 8 – VRIJDAG 8 OKTOBER................................................................................................................. 41
MAX WEBER – POLITIEK ALS BEROEP ......................................................................................................................... 41
COLLEGE 9 – MAANDAG 11 OKTOBER ........................................................................................................... 45
JELLE VAN BAARDEWIJK – MORELE GRIP .................................................................................................................... 46
COLLEGE 10 – VRIJDAG 15 OKTOBER ............................................................................................................. 51
UITZENDING SYWERT VAN LIENDEN ........................................................................................................................... 52
KARL MARX – COMMUNISTISCH MANIFEST ................................................................................................................. 53
FUKUYAMA .......................................................................................................................................................... 54
MICHEL FOUCAULT ................................................................................................................................................ 55
ELIAS .................................................................................................................................................................. 55
COLLEGE 11 – VRIJDAG 22 OKTOBER ............................................................................................................. 57
FRIEDSON ............................................................................................................................................................ 59
KOEKOEK – KWESTIE VAN VERWARDE PERSONEN ......................................................................................................... 61
TAYLOR ............................................................................................................................................................... 62
SCHIPPERS............................................................................................................................................................ 62
COLLEGE 12 – MAANDAG 25 OKTOBER ......................................................................................................... 64
1
,College 1 – Maandag 6 September
Tussententamen
- Essay: vb.: wat verstaat max weber onder bureaucratie?
- Gericht op feiten (theoretische onderbouwing) en deels interpretatie
- Definities weber
- Toeslagenaffaire (Weberiaanse interpretatie)
- 2-3 A-4 hierover schrijven
o Op de laptop
Eindtentamen
- Verschillende auteurs, hetzelfde als bij tussententamen
- Aristoteles, Weber, etc. in grote lijnen, rest literatuur staat op elke pagina iets
belangrijks.
Tatasteel (en RIVM)
- Is het een bedrijf (winst) of instituut (werkgelegenheid creëren) Onderzoek door
RIVM bij Tatasteel. Wat is de invloed van informatie op macht (wat is goede
informatie?)à soms gekleurde informatie
o Sommige partijen geloven niet in de informatie van het RIVM
- RIVM zorgt ervoor dat het politieke proces wordt omgegooidà bijv. bij Tatasteel.
Soort van marktontwrichting. RIVM heeft een soort blikvernauwing.
o De politiek moet de verschillende belangen tot één maken.
RIVM; zelfstandig onderzoeksinstituut. Rond boeren/ Tatasteel (Co2 uitstoot bij beide) en
corona.
- Nu een erg machtige rol tijdens corona, lijkt wel één pilaar van de trias politica.
- Wetenschappers die werken voor de overheid en staan ver weg van de ministers
- Hetzelfde bij universiteiten.
- Ongevraagd bepalen ze hoe bepaalde dingen werken
2
,Inrichting van onze maatschappelijke orde vindt plaats via trias politica
- Politieke invloed, economie, rechterlijke macht
Grondslagen Bestuurskunde (AMINIC)
- Autoriteit: waarom heeft iemand of een instituut legitimiteit? Hoe delegeer je het,
wanneer kan je verantwoordelijkheid bij mensen neerleggen?
- Management: wie is de baas? Hoe gaat hij zorgen dat de anderen volgen?
- Informatie: wat is de rol van informatie (denk aan dokter en mensen, door internet
weten mensen veel meer over een diagnose, wie is nou de dokter?)
- Normaliteit: wat is normaal en abnormaal? Hoe moet je als bestuurder nadenken
over wat de norm is? Leven inrichten vanuit gewoontes.
- Integriteit: wanneer handel je goed, dan wel slecht in bestuurlijke context?
- Concurrentie: wat is kapitalisme?
3 soorten bestuurskunde (JOS)
- Organisatorisch: hoe delegeer je nou iets?
- Juridisch: regels en codes (bijvoorbeeld integriteitscodes)
- Sociaal: oftewel filosofisch (dit vak is meer sociaal)
Wat is wetenschap?
Indeling universiteit langs 3 lijnen:
- Alfaà taal/ geschiedenis (historici, taalkundige, filosofen)
- Bètaà natuur en formele wetenschappen (wiskunde en natuurkunde)à meeste
zekerheid
- Gammaà sociaal (hier zit bestuurskunde, wij besturen d.m.v. theorie en methodes)
o Rechten zit tussen alfa en gamma in, geneeskunde tussen bèta en gamma. Dit
is een schema en schema’s zijn niet uitsluitend
o Physics envyà gamma’s en alfa’s die eigenlijk liever bèta-methoden
gebruiken en pretenderen zo meer zekerheid te vinden. Dit speelt het meest
bij economie: de wetenschap moet zich oriënteren aan de bètavakken.
Jaloezie naar bètavakken.
Wetenschapsleer/ metatheorie: 3 klassieke modellen (SKP)
1. Standaardmodel, ook wel positivisme genoemd (dominant – Tekst Koningsveld)
a. Feiten beschrijven en verklarenà dus hetzelfde steeds opnieuw doen, maar
wel objectief.
b. Theorieën deduceren (afleiden door redenering)
c. Normatief modelà het is een trechter waar wetenschappers feiten in gooien
en waarin gemanipuleerd wordt welke feiten goed zijn.
d. Kritiek standaardmodel: waarheidstrechter (Harry Kunneman): de feiten gaan
erin en dan kom je op een gemanipuleerde manier uit bij de feiten die je dan
3
, gaat verklaren, terwijl je eigenlijk niet genoeg bewust bent van die
manipulatie van de trechter.
e. Bij gamma’s (dus ook bij de Bestuurskunde) is dit erg moeilijkà iets kan
werken bij de politie, maar bij de brandweer totaal niet (blijft een best
practice: efficiënte richtlijn). Beta’s hebben dit niet, want die onderzoeken
abstractere fenomenen.
2. Het kritische (standaard)model – Karl Popper is exponent
a. Objectieve observaties zijn niet echt mogelijk volgens Popper. Hij bekritiseert
en verwerpt het standaardmodel.
b. Falsificatie: het betekent dat je theorieën zo formuleert dat ze weerlegbaar
zijn; Popper: je moet bedenken waarom iets niet zou kunnen kloppen. Zijn
oplossing is falsificatie, stel dat het toch anders zit.
c. Alle condities aangeven die beperkend zijn (vb water: water kookt bij 100
graden, mits de luchtconstante gelijk is aan zeeniveauà kom je achter door
op meerdere niveaus te meten)
3. Het Paradigmamodel, is meer sociologisch (Thomas Kuhn is exponent)
a. Wetenschap gaat niet over wetmatigheden en feiten, dus niet de 2 vorige
modellen.
b. Laat ik eens kijken hoe wetenschap echt werkt. Hij komt tot de conclusie dat
macht een belangrijke factor heeft/ wetenschappers dezelfde conclusie
geven. Dan volgt volgens hem blikvernauwing: ook wel een paradigma
genoemd: tot een uitganspunt gedreven iets. De taal waarin je spreekt, waar
je je aan refereert. Een paradigma is een tot uitgangspunt verheven
denkkader.
c. In de bestuurskunde heb je ook paradigma’s: maatschappelijk,
juridisch/bestuursrechtelijke en organisatiewetenschappelijke (Zie JOS)
Empirische cyclus
- Causale relaties interpreteren (vb.: inflatie of water koken)à standaardmodel
4
Inhoudsopgave
COLLEGE 1 – MAANDAG 6 SEPTEMBER ........................................................................................................... 2
TATASTEEL (EN RIVM) ............................................................................................................................................. 2
GRONDSLAGEN BESTUURSKUNDE (AMINIC) ................................................................................................................ 3
COLLEGE 2 – VRIJDAG 10 SEPTEMBER ............................................................................................................. 6
MAX WEBER – WETENSCHAP ALS BEROEP .................................................................................................................... 6
FRANCIS FUKUYAMA – HET BOUWEN VAN EEN STAAT (NEDERLANDSE TEKST). ..................................................................... 7
COLLEGE 3 – MAANDAG 13 SEPTEMBER ....................................................................................................... 10
GABRIËL VAN DEN BRINK – RUW ONTWAKEN UIT DE NEOLIBERALE DROOM (ZIE SAMENVATTING, HFST 5 EN 7 VINDT JELLE
BELANGRIJK) ......................................................................................................................................................... 11
JOUKE DE VRIES EN MARCEL VAN DAM ..................................................................................................................... 19
COLLEGE 4 – VRIJDAG 17 SEPTEMBER ........................................................................................................... 21
COLLEGE 5 – MAANDAG 20 SEPTEMBER ....................................................................................................... 24
ARISTOTELES ........................................................................................................................................................ 24
BOEK VOERMANS .................................................................................................................................................. 26
COLLEGE 6 – VRIJDAG 24 SEPTEMBER ........................................................................................................... 28
FUKUYAMA; POLITICAL ORDER AND POLITCAL DECAY ..................................................................................................... 28
COLLEGE 7 – MAANDAG 27 SEPTEMBER (RECAPITULATIE STOF EN TENTAMENVOORBEREIDING) ................. 34
COLLEGE 8 – VRIJDAG 8 OKTOBER................................................................................................................. 41
MAX WEBER – POLITIEK ALS BEROEP ......................................................................................................................... 41
COLLEGE 9 – MAANDAG 11 OKTOBER ........................................................................................................... 45
JELLE VAN BAARDEWIJK – MORELE GRIP .................................................................................................................... 46
COLLEGE 10 – VRIJDAG 15 OKTOBER ............................................................................................................. 51
UITZENDING SYWERT VAN LIENDEN ........................................................................................................................... 52
KARL MARX – COMMUNISTISCH MANIFEST ................................................................................................................. 53
FUKUYAMA .......................................................................................................................................................... 54
MICHEL FOUCAULT ................................................................................................................................................ 55
ELIAS .................................................................................................................................................................. 55
COLLEGE 11 – VRIJDAG 22 OKTOBER ............................................................................................................. 57
FRIEDSON ............................................................................................................................................................ 59
KOEKOEK – KWESTIE VAN VERWARDE PERSONEN ......................................................................................................... 61
TAYLOR ............................................................................................................................................................... 62
SCHIPPERS............................................................................................................................................................ 62
COLLEGE 12 – MAANDAG 25 OKTOBER ......................................................................................................... 64
1
,College 1 – Maandag 6 September
Tussententamen
- Essay: vb.: wat verstaat max weber onder bureaucratie?
- Gericht op feiten (theoretische onderbouwing) en deels interpretatie
- Definities weber
- Toeslagenaffaire (Weberiaanse interpretatie)
- 2-3 A-4 hierover schrijven
o Op de laptop
Eindtentamen
- Verschillende auteurs, hetzelfde als bij tussententamen
- Aristoteles, Weber, etc. in grote lijnen, rest literatuur staat op elke pagina iets
belangrijks.
Tatasteel (en RIVM)
- Is het een bedrijf (winst) of instituut (werkgelegenheid creëren) Onderzoek door
RIVM bij Tatasteel. Wat is de invloed van informatie op macht (wat is goede
informatie?)à soms gekleurde informatie
o Sommige partijen geloven niet in de informatie van het RIVM
- RIVM zorgt ervoor dat het politieke proces wordt omgegooidà bijv. bij Tatasteel.
Soort van marktontwrichting. RIVM heeft een soort blikvernauwing.
o De politiek moet de verschillende belangen tot één maken.
RIVM; zelfstandig onderzoeksinstituut. Rond boeren/ Tatasteel (Co2 uitstoot bij beide) en
corona.
- Nu een erg machtige rol tijdens corona, lijkt wel één pilaar van de trias politica.
- Wetenschappers die werken voor de overheid en staan ver weg van de ministers
- Hetzelfde bij universiteiten.
- Ongevraagd bepalen ze hoe bepaalde dingen werken
2
,Inrichting van onze maatschappelijke orde vindt plaats via trias politica
- Politieke invloed, economie, rechterlijke macht
Grondslagen Bestuurskunde (AMINIC)
- Autoriteit: waarom heeft iemand of een instituut legitimiteit? Hoe delegeer je het,
wanneer kan je verantwoordelijkheid bij mensen neerleggen?
- Management: wie is de baas? Hoe gaat hij zorgen dat de anderen volgen?
- Informatie: wat is de rol van informatie (denk aan dokter en mensen, door internet
weten mensen veel meer over een diagnose, wie is nou de dokter?)
- Normaliteit: wat is normaal en abnormaal? Hoe moet je als bestuurder nadenken
over wat de norm is? Leven inrichten vanuit gewoontes.
- Integriteit: wanneer handel je goed, dan wel slecht in bestuurlijke context?
- Concurrentie: wat is kapitalisme?
3 soorten bestuurskunde (JOS)
- Organisatorisch: hoe delegeer je nou iets?
- Juridisch: regels en codes (bijvoorbeeld integriteitscodes)
- Sociaal: oftewel filosofisch (dit vak is meer sociaal)
Wat is wetenschap?
Indeling universiteit langs 3 lijnen:
- Alfaà taal/ geschiedenis (historici, taalkundige, filosofen)
- Bètaà natuur en formele wetenschappen (wiskunde en natuurkunde)à meeste
zekerheid
- Gammaà sociaal (hier zit bestuurskunde, wij besturen d.m.v. theorie en methodes)
o Rechten zit tussen alfa en gamma in, geneeskunde tussen bèta en gamma. Dit
is een schema en schema’s zijn niet uitsluitend
o Physics envyà gamma’s en alfa’s die eigenlijk liever bèta-methoden
gebruiken en pretenderen zo meer zekerheid te vinden. Dit speelt het meest
bij economie: de wetenschap moet zich oriënteren aan de bètavakken.
Jaloezie naar bètavakken.
Wetenschapsleer/ metatheorie: 3 klassieke modellen (SKP)
1. Standaardmodel, ook wel positivisme genoemd (dominant – Tekst Koningsveld)
a. Feiten beschrijven en verklarenà dus hetzelfde steeds opnieuw doen, maar
wel objectief.
b. Theorieën deduceren (afleiden door redenering)
c. Normatief modelà het is een trechter waar wetenschappers feiten in gooien
en waarin gemanipuleerd wordt welke feiten goed zijn.
d. Kritiek standaardmodel: waarheidstrechter (Harry Kunneman): de feiten gaan
erin en dan kom je op een gemanipuleerde manier uit bij de feiten die je dan
3
, gaat verklaren, terwijl je eigenlijk niet genoeg bewust bent van die
manipulatie van de trechter.
e. Bij gamma’s (dus ook bij de Bestuurskunde) is dit erg moeilijkà iets kan
werken bij de politie, maar bij de brandweer totaal niet (blijft een best
practice: efficiënte richtlijn). Beta’s hebben dit niet, want die onderzoeken
abstractere fenomenen.
2. Het kritische (standaard)model – Karl Popper is exponent
a. Objectieve observaties zijn niet echt mogelijk volgens Popper. Hij bekritiseert
en verwerpt het standaardmodel.
b. Falsificatie: het betekent dat je theorieën zo formuleert dat ze weerlegbaar
zijn; Popper: je moet bedenken waarom iets niet zou kunnen kloppen. Zijn
oplossing is falsificatie, stel dat het toch anders zit.
c. Alle condities aangeven die beperkend zijn (vb water: water kookt bij 100
graden, mits de luchtconstante gelijk is aan zeeniveauà kom je achter door
op meerdere niveaus te meten)
3. Het Paradigmamodel, is meer sociologisch (Thomas Kuhn is exponent)
a. Wetenschap gaat niet over wetmatigheden en feiten, dus niet de 2 vorige
modellen.
b. Laat ik eens kijken hoe wetenschap echt werkt. Hij komt tot de conclusie dat
macht een belangrijke factor heeft/ wetenschappers dezelfde conclusie
geven. Dan volgt volgens hem blikvernauwing: ook wel een paradigma
genoemd: tot een uitganspunt gedreven iets. De taal waarin je spreekt, waar
je je aan refereert. Een paradigma is een tot uitgangspunt verheven
denkkader.
c. In de bestuurskunde heb je ook paradigma’s: maatschappelijk,
juridisch/bestuursrechtelijke en organisatiewetenschappelijke (Zie JOS)
Empirische cyclus
- Causale relaties interpreteren (vb.: inflatie of water koken)à standaardmodel
4
