Inhoud
H1: het internationaal verdrag van de rechten van het kind (IVRK).......................................................5
1. Ontstaansgeschiedenis...................................................................................................................5
2. De inhoud van het verdrag.............................................................................................................5
2.1 de 3 P’s.....................................................................................................................................5
2.2 Draagwijdte IVRK......................................................................................................................6
2.3 De 54 artikels van het IVRK.......................................................................................................7
3. De toepassing van het verdrag controleren....................................................................................7
3.1 Het Internationaal comité voor de rechten van het kind..........................................................7
3.2 Het Kinderrechtencommisariaat...............................................................................................8
3.3 Kinderrechtencoalitie...............................................................................................................9
H2: jeugdhulpverlening in Vlaanderen...................................................................................................9
1. Inleidende begrippen uit de jeugdhulpverlening............................................................................9
1.1 algemeen................................................................................................................................10
2. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp..........................................................................................11
2.1 Brede instap............................................................................................................................11
2.2 Probleemgebonden hulp........................................................................................................11
2.3 Multidisciplinaire teams.........................................................................................................11
3. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp...................................................................................12
3.1 Niet rechtstreeks toegankelijke MDT’s...................................................................................12
3.2 De intersectorale toegangspoort............................................................................................13
3.3 IRPC (= intersectorale regionale prioriteitencommissie)........................................................13
3.4 Het centraal aanmeldpunt (CAP)............................................................................................13
4. Vrijwillige en gerechtelijke hulpverlening.....................................................................................13
4.1vrijwillige jeugdhulpverlening..................................................................................................13
4.2gerechtelijke jeugdhulpverlening............................................................................................13
5. gerechtelijke maatregelen............................................................................................................14
pedagogische richtlijnen...............................................................................................................14
ondertoezichtstelling....................................................................................................................14
opvoedend project.......................................................................................................................14
de functie ‘begeleiding’................................................................................................................15
de functie ‘dagopvang’.................................................................................................................15
de functie ‘diagnostiek’................................................................................................................15
de functie ‘behandeling’...............................................................................................................15
de functie ‘training’......................................................................................................................15
, de functie ‘verblijf’........................................................................................................................15
de functie ‘beveiligd verblijf’........................................................................................................15
uitzonderlijk toevertrouwen aan een geschikte open inrichting (buiten de IJH)..........................15
toevertrouwen aan een psychiatrische inrichting........................................................................15
uitzonderlijk toevertrouwen aan een afdeling van een gemeenschapsinstelling.........................15
uitzonderlijk toevertrouwen aan een geschikte gesloten inrichting.............................................16
6. De gemandateerde voorzieningen................................................................................................16
6.1 Het ondersteuningscomité jeugdzorg (OCJ)............................................................................17
6.2 Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK).....................................................................17
7. Het parket....................................................................................................................................17
8. crisisjeugdhulp – bemiddeling – cliëntoverleg..............................................................................17
8.1 Crisisjeugdhulp.......................................................................................................................17
8.2 Bemiddeling............................................................................................................................18
8.3 Cliëntoverleg...........................................................................................................................18
H3: Het Decreet Rechtspositie van de Minderjarige in de integrale jeugdhulp....................................18
1. Inleiding........................................................................................................................................18
1.1 Algemeen kader......................................................................................................................18
1.2 Toepassingsgebied..................................................................................................................18
2. Algemene principes van het decreet............................................................................................19
2.1 Bekwaamheid van de minderjarige (art.4)..............................................................................19
2.2 Het belang van de minderjarige..............................................................................................20
3. Recht op instemming, informatie en duidelijke communicatie (art. 8).........................................20
3.1Geïnformeerd instemmen met of weigeren van jeugdhulp, vrije keuze van
jeugdhulpaanbieder en het recht om een interventie van een bepaalde jeugdhulpverlener te
weigeren.......................................................................................................................................21
3.2 Recht op informatie................................................................................................................21
4. Recht op inspraak en participatie.................................................................................................22
4.1 Individuele niveau...................................................................................................................22
4.3 Collectief niveau.....................................................................................................................22
5 Recht op een dossier.....................................................................................................................23
5.1 Recht op een dossier..............................................................................................................23
......................................................................................................................................................23
5.2 Gezondheidsgegevens............................................................................................................23
5.3 Recht op toegang tot het Dossier...........................................................................................24
5.4 Recht op aanvulling van het dossier.......................................................................................26
5.5 Recht op een afschrift.............................................................................................................26
, 5.6 Recht op verzet tegen toegang van het dossier......................................................................26
6. Recht op bijstand van een vertrouwenspersoon (art. 24)............................................................26
6.1 Voorwaarden om vertrouwenspersoon te worden................................................................26
6.2 Aanwijzing van een vertrouwenspersoon...............................................................................27
6.3 Verwachtingen van een vertrouwenspersoon........................................................................27
7. Recht op privacy (art. 25)..............................................................................................................27
7.1 Respect voor de persoonlijk levenssfeer................................................................................28
9. Recht op een menswaardige behandeling....................................................................................28
9.1 Een onmenselijke of onterende behandeling.........................................................................29
9.2 Een onmenselijke of onterende bestraffing............................................................................29
9.3 Voorwaarde sanctionering......................................................................................................29
9.4 Wat verboden is......................................................................................................................30
9.5 Tijdelijke afzondering of tijdelijke vrijheidsbeperking.............................................................30
9.6 Wat met fixeren?....................................................................................................................31
9.7 vrijheidsbeperkende maatregelen zijn meer dan afzondering en fixatie................................32
10. Klachtrecht..................................................................................................................................32
H4: Rechtspositie van de niet begeleide minderjarige vluchteling.......................................................32
1. Inleiding........................................................................................................................................32
1.1 Wat is een vluchteling?...........................................................................................................32
1.2 Kinderen in gezinnen met precair verblijf of zonder wettig verblijf........................................33
2. Wat is een niet begeleide minderjarige?......................................................................................33
2.1 Wettelijke definitie.................................................................................................................33
2.2 Verblijfsprocedure..................................................................................................................34
3 Recht op een voogd.......................................................................................................................36
3.1 Dienst voogdij.........................................................................................................................36
3.2 De voogden.............................................................................................................................37
3.3 Einde van de voogdij...............................................................................................................38
4 Recht op gezinshereniging.............................................................................................................39
Voorwaarden voor gezinshereniging (Art. 10°7)...........................................................................39
Voorwaarden voor Humanitair visum...........................................................................................39
5 Recht op onderwijs........................................................................................................................39
6 het recht om niet opgesloten te worden.......................................................................................40
H5: rechtbanken die oordelen over aspecten van minderjarigen........................................................41
1 De familierechtbank......................................................................................................................41
1.1 De verschillende afdelingen....................................................................................................41
1.2 Materiele en territoriale bevoegdheid....................................................................................41
, 1.3 Openbaar ministerie binnen de familierechtbank..................................................................41
2. de jeugdrechtbank........................................................................................................................42
2.1 de sociale dienst van de jeugdrechtbank................................................................................42
2.2 het openbaar ministerie.........................................................................................................43
2.3 de jeugdrechtbank en de jeugdrechter...................................................................................43
H6: Het nieuwe Vlaamse jeugddelinquentierecht................................................................................43
1. Inleiding........................................................................................................................................43
1.1 Inleidende begrippen..............................................................................................................43
2.Toepassingsgebied van het jeugddelinquentierecht.....................................................................44
2.1 territoriaal...............................................................................................................................44
2.2 interventiegrond.....................................................................................................................44
2.3leeftijdsgrenzen.......................................................................................................................44
2.4 ouders en opvoedingsverantwoordelijken.............................................................................44
2.5 Uitzonderingen op toepassingsgebied van JDR......................................................................45
3. Verschillende actoren in het jeugddelinquentierecht...................................................................45
3.1 Politie......................................................................................................................................45
3.2 Openbaar ministerie (OM)......................................................................................................45
3.3 Onderzoeksrechter.................................................................................................................46
3.4 familie- en jeugdrechtbank.....................................................................................................46
3.5 De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening........................................................47
3.6 De advocatuur........................................................................................................................47
3.7 gemeenschapsinstellingen......................................................................................................47
4. basisprincipes van het nieuwe decreet.........................................................................................48
5. antwoord op diverse niveaus........................................................................................................51
5.1 algemeen................................................................................................................................51
5.2 openbaar ministerie................................................................................................................51
5.3 procedure voor de jeugdrechtbank........................................................................................52
6. Uitzonderingen op de bevoegdheid van de jeugdrechtbank in het jeugddelinquentierecht........56
6.1 De uithandgeving....................................................................................................................56
Jeugdrecht
H1: het internationaal verdrag van de rechten van het kind (IVRK).......................................................5
1. Ontstaansgeschiedenis...................................................................................................................5
2. De inhoud van het verdrag.............................................................................................................5
2.1 de 3 P’s.....................................................................................................................................5
2.2 Draagwijdte IVRK......................................................................................................................6
2.3 De 54 artikels van het IVRK.......................................................................................................7
3. De toepassing van het verdrag controleren....................................................................................7
3.1 Het Internationaal comité voor de rechten van het kind..........................................................7
3.2 Het Kinderrechtencommisariaat...............................................................................................8
3.3 Kinderrechtencoalitie...............................................................................................................9
H2: jeugdhulpverlening in Vlaanderen...................................................................................................9
1. Inleidende begrippen uit de jeugdhulpverlening............................................................................9
1.1 algemeen................................................................................................................................10
2. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp..........................................................................................11
2.1 Brede instap............................................................................................................................11
2.2 Probleemgebonden hulp........................................................................................................11
2.3 Multidisciplinaire teams.........................................................................................................11
3. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp...................................................................................12
3.1 Niet rechtstreeks toegankelijke MDT’s...................................................................................12
3.2 De intersectorale toegangspoort............................................................................................13
3.3 IRPC (= intersectorale regionale prioriteitencommissie)........................................................13
3.4 Het centraal aanmeldpunt (CAP)............................................................................................13
4. Vrijwillige en gerechtelijke hulpverlening.....................................................................................13
4.1vrijwillige jeugdhulpverlening..................................................................................................13
4.2gerechtelijke jeugdhulpverlening............................................................................................13
5. gerechtelijke maatregelen............................................................................................................14
pedagogische richtlijnen...............................................................................................................14
ondertoezichtstelling....................................................................................................................14
opvoedend project.......................................................................................................................14
de functie ‘begeleiding’................................................................................................................15
de functie ‘dagopvang’.................................................................................................................15
de functie ‘diagnostiek’................................................................................................................15
de functie ‘behandeling’...............................................................................................................15
de functie ‘training’......................................................................................................................15
, de functie ‘verblijf’........................................................................................................................15
de functie ‘beveiligd verblijf’........................................................................................................15
uitzonderlijk toevertrouwen aan een geschikte open inrichting (buiten de IJH)..........................15
toevertrouwen aan een psychiatrische inrichting........................................................................15
uitzonderlijk toevertrouwen aan een afdeling van een gemeenschapsinstelling.........................15
uitzonderlijk toevertrouwen aan een geschikte gesloten inrichting.............................................16
6. De gemandateerde voorzieningen................................................................................................16
6.1 Het ondersteuningscomité jeugdzorg (OCJ)............................................................................17
6.2 Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK).....................................................................17
7. Het parket....................................................................................................................................17
8. crisisjeugdhulp – bemiddeling – cliëntoverleg..............................................................................17
8.1 Crisisjeugdhulp.......................................................................................................................17
8.2 Bemiddeling............................................................................................................................18
8.3 Cliëntoverleg...........................................................................................................................18
H3: Het Decreet Rechtspositie van de Minderjarige in de integrale jeugdhulp....................................18
1. Inleiding........................................................................................................................................18
1.1 Algemeen kader......................................................................................................................18
1.2 Toepassingsgebied..................................................................................................................18
2. Algemene principes van het decreet............................................................................................19
2.1 Bekwaamheid van de minderjarige (art.4)..............................................................................19
2.2 Het belang van de minderjarige..............................................................................................20
3. Recht op instemming, informatie en duidelijke communicatie (art. 8).........................................20
3.1Geïnformeerd instemmen met of weigeren van jeugdhulp, vrije keuze van
jeugdhulpaanbieder en het recht om een interventie van een bepaalde jeugdhulpverlener te
weigeren.......................................................................................................................................21
3.2 Recht op informatie................................................................................................................21
4. Recht op inspraak en participatie.................................................................................................22
4.1 Individuele niveau...................................................................................................................22
4.3 Collectief niveau.....................................................................................................................22
5 Recht op een dossier.....................................................................................................................23
5.1 Recht op een dossier..............................................................................................................23
......................................................................................................................................................23
5.2 Gezondheidsgegevens............................................................................................................23
5.3 Recht op toegang tot het Dossier...........................................................................................24
5.4 Recht op aanvulling van het dossier.......................................................................................26
5.5 Recht op een afschrift.............................................................................................................26
, 5.6 Recht op verzet tegen toegang van het dossier......................................................................26
6. Recht op bijstand van een vertrouwenspersoon (art. 24)............................................................26
6.1 Voorwaarden om vertrouwenspersoon te worden................................................................26
6.2 Aanwijzing van een vertrouwenspersoon...............................................................................27
6.3 Verwachtingen van een vertrouwenspersoon........................................................................27
7. Recht op privacy (art. 25)..............................................................................................................27
7.1 Respect voor de persoonlijk levenssfeer................................................................................28
9. Recht op een menswaardige behandeling....................................................................................28
9.1 Een onmenselijke of onterende behandeling.........................................................................29
9.2 Een onmenselijke of onterende bestraffing............................................................................29
9.3 Voorwaarde sanctionering......................................................................................................29
9.4 Wat verboden is......................................................................................................................30
9.5 Tijdelijke afzondering of tijdelijke vrijheidsbeperking.............................................................30
9.6 Wat met fixeren?....................................................................................................................31
9.7 vrijheidsbeperkende maatregelen zijn meer dan afzondering en fixatie................................32
10. Klachtrecht..................................................................................................................................32
H4: Rechtspositie van de niet begeleide minderjarige vluchteling.......................................................32
1. Inleiding........................................................................................................................................32
1.1 Wat is een vluchteling?...........................................................................................................32
1.2 Kinderen in gezinnen met precair verblijf of zonder wettig verblijf........................................33
2. Wat is een niet begeleide minderjarige?......................................................................................33
2.1 Wettelijke definitie.................................................................................................................33
2.2 Verblijfsprocedure..................................................................................................................34
3 Recht op een voogd.......................................................................................................................36
3.1 Dienst voogdij.........................................................................................................................36
3.2 De voogden.............................................................................................................................37
3.3 Einde van de voogdij...............................................................................................................38
4 Recht op gezinshereniging.............................................................................................................39
Voorwaarden voor gezinshereniging (Art. 10°7)...........................................................................39
Voorwaarden voor Humanitair visum...........................................................................................39
5 Recht op onderwijs........................................................................................................................39
6 het recht om niet opgesloten te worden.......................................................................................40
H5: rechtbanken die oordelen over aspecten van minderjarigen........................................................41
1 De familierechtbank......................................................................................................................41
1.1 De verschillende afdelingen....................................................................................................41
1.2 Materiele en territoriale bevoegdheid....................................................................................41
, 1.3 Openbaar ministerie binnen de familierechtbank..................................................................41
2. de jeugdrechtbank........................................................................................................................42
2.1 de sociale dienst van de jeugdrechtbank................................................................................42
2.2 het openbaar ministerie.........................................................................................................43
2.3 de jeugdrechtbank en de jeugdrechter...................................................................................43
H6: Het nieuwe Vlaamse jeugddelinquentierecht................................................................................43
1. Inleiding........................................................................................................................................43
1.1 Inleidende begrippen..............................................................................................................43
2.Toepassingsgebied van het jeugddelinquentierecht.....................................................................44
2.1 territoriaal...............................................................................................................................44
2.2 interventiegrond.....................................................................................................................44
2.3leeftijdsgrenzen.......................................................................................................................44
2.4 ouders en opvoedingsverantwoordelijken.............................................................................44
2.5 Uitzonderingen op toepassingsgebied van JDR......................................................................45
3. Verschillende actoren in het jeugddelinquentierecht...................................................................45
3.1 Politie......................................................................................................................................45
3.2 Openbaar ministerie (OM)......................................................................................................45
3.3 Onderzoeksrechter.................................................................................................................46
3.4 familie- en jeugdrechtbank.....................................................................................................46
3.5 De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening........................................................47
3.6 De advocatuur........................................................................................................................47
3.7 gemeenschapsinstellingen......................................................................................................47
4. basisprincipes van het nieuwe decreet.........................................................................................48
5. antwoord op diverse niveaus........................................................................................................51
5.1 algemeen................................................................................................................................51
5.2 openbaar ministerie................................................................................................................51
5.3 procedure voor de jeugdrechtbank........................................................................................52
6. Uitzonderingen op de bevoegdheid van de jeugdrechtbank in het jeugddelinquentierecht........56
6.1 De uithandgeving....................................................................................................................56
Jeugdrecht
