MODULE 3
ZIEKTEBEELDEN EN
GEZONDHEID
VERZORGENDE IG
FLOOR MANINTVELD
,Module 3 Ziektebeelden en gezondheid
Inhoudsopgave
Verpleeg-, verzorgingshuizen, thuiszorg VVT ......................................................................................... 6
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met dementie .............................................................................................. 6
9.2 Verandering van de hersenen bij het ouder worden ................................................................. 6
9.3 Dementie ................................................................................................................................... 6
9.4 Oorzaken van dementie ............................................................................................................ 7
9.5 Het verloop van dementie .......................................................................................................... 9
9.6 Bewegen .................................................................................................................................. 10
9.7 Gedrag ..................................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 11 Oudere zorgvragers met depressie............................................................................. 11
11.2 Depressie............................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 12 Oudere zorgvragers met een delier ............................................................................ 15
12.2 Delier ..................................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 13 Tumoren ...................................................................................................................... 18
13.2 Celgroei ................................................................................................................................. 18
13.3 Kanker ................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 18 Zorgvragers met gewrichtsaandoeningen ................................................................... 19
18.2 Zorgvragers met reumatoïde artrisis ..................................................................................... 19
18.3 Zorgvragers met artrose ........................................................................................................ 22
18.4 Zorgvragers met spondylitis ankylopoetica (ziekte van Bechterew) (SA of SpA) ................. 23
Hoofdstuk 20 Diabetes mellitus ......................................................................................................... 24
20.2 Anatomie en fysiologie van de alvleesklier ............................................................................ 24
20.3 Het ziektebeeld diabetes mellitus .......................................................................................... 25
Hoofdstuk 21 Behandeling, complicaties en zorg bij diabetes mellitus ............................................. 26
21.2 Behandeling van diabetes mellutis ........................................................................................ 26
21.3 Complicaties bij diabetes mellitus ......................................................................................... 27
21.4 Verzorgings- en begeleidingsaandachtspunten .................................................................... 29
Hoofdstuk 23 Zorgvragers met chronische aandoeningen aan de longen en luchtwegen ............... 32
23.2 Zorgvragers met COPD ......................................................................................................... 32
23.3 Zorgvragers met astma ......................................................................................................... 36
Hoofdstuk 27 Mannelijke zorgvragers met aandoeningen aan de geslachtsorganen ...................... 39
27.2 De mannelijke geslachtsorganen .......................................................................................... 39
27.3 Onderzoek ............................................................................................................................. 39
27.4 Aandoeningen, verschijnselen en behandeling ..................................................................... 39
27.5 Emotionele en sociale gevolgen ............................................................................................ 41
27.6 Aandachtspunten voor de zorg.............................................................................................. 41
Hoofdstuk 32 Zorgvragers met een cerebrovasculair accident (CVA) .............................................. 42
32.2 Cerebrovasculair accident ..................................................................................................... 42
Hoofdstuk 33 Zorgvragers met de ziekte van Parkinson .................................................................. 49
33.2 Ziekte van Parkinson ............................................................................................................. 49
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 2
,Module 3 Ziektebeelden en gezondheid
Gehandicaptenzorg ............................................................................................................................... 52
Hoofdstuk 8 Mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking .......................................... 52
8.2 Mensen met een lichte verstandelijke beperking .................................................................... 52
8.3 Mensen met een matige verstandelijke beperking .................................................................. 53
8.4 Syndromen .............................................................................................................................. 53
Fragiele-X-syndroom ..................................................................................................................... 55
Hoofdstuk 13 Bijzonder gedrag bij mensen met een verstandelijke beperking ................................ 56
13.2 Oorzaken van bijzonder gedrag ............................................................................................ 56
13.3 ADHD bij mensen met een verstandelijke beperking ............................................................ 56
13.4 Hechtingsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking ..................................... 57
13.5 Depressie bij mensen met een verstandelijke beperking ...................................................... 58
13.6 Epilepsie bij mensen met een verstandelijke beperking ....................................................... 58
13.7 Gedragsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking ....................................... 59
13.8 Fysieke agressie bij mensen met een verstandelijke beperking ........................................... 61
Geestelijke gezondheidszorg ................................................................................................................ 63
Hoofdstuk 8 Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen ................................................................. 63
8.2 Algemene omschrijving van neurobiologische ontwikkelingsstoornissen ............................... 63
8.3 Zorgvragers met een verstandelijke beperking ....................................................................... 63
8.4 Zorgvragers met een autismespectrumstoornis (ASS) ........................................................... 64
8.5 Zorgvragers met een aandachtstekort-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) ................................ 66
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen ............. 67
9.2 Algemene omschrijving schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen ............ 67
9.3 Zorgvragers met schizofrenie .................................................................................................. 67
9.4 Herkennen van schizofreen gedrag ........................................................................................ 68
9.5 Behandeling ............................................................................................................................. 69
9.6 Zorg en begeleiding ................................................................................................................. 70
9.7 Andere schizofreniespectrum- en psychotische stoornissen .................................................. 72
Hoofdstuk 11 Zorgvragers met angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ................................ 73
11.1 Inleiding ................................................................................................................................. 73
11.2 Algemene omschrijving van angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ......................... 73
11.3 Zorgvragers met angststoornissen ........................................................................................ 73
11.4 Zorgvragers met obsessieve compulsieve stoornissen ........................................................ 77
11.5 Zorgvrager met psychotrauma gerelateerde stoornissen ..................................................... 78
11.6 Zorgvragers met somatisch-symptoom- en verwante stoornissen ........................................ 80
Hoofdstuk 12 Zorgvragers met persoonlijkheidsstoornissen ............................................................ 82
12.2 Persoonlijkheid en persoonlijkheidsstoornis .......................................................................... 82
Hoofdstuk 14 Zorgvragers met dramatisch emotioneel of labiel gedrag, cluster B-
persoonlijkheidsstoornissen .............................................................................................................. 84
14.1 Inleiding ................................................................................................................................. 84
14.2 Antisociale persoonlijkheidsstoornis ...................................................................................... 85
14.3 Borderline persoonlijkheidsstoornis ....................................................................................... 85
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 3
, Module 3 Ziektebeelden en gezondheid
14.4 Histrionische persoonlijkheidsstoornis .................................................................................. 86
14.5 Narcistische persoonlijkheidsstoornis ................................................................................... 87
Kraamzorg ............................................................................................................................................. 88
Hoofstuk 21 Afwijkend verloop van de bevalling ............................................................................... 88
21.2 De bevalling opwekken .......................................................................................................... 88
21.3 Afwijkende thuisbevalling ...................................................................................................... 88
21.4 Zuurstoftekort pasgeborene .................................................................................................. 91
21.5 Ziekenhuisopname en ontslag............................................................................................... 92
21.6 Kunstverlossing in het ziekenhuis ......................................................................................... 92
21.7 Geboorteletsels ..................................................................................................................... 93
Hoofdstuk 22 Afwijkend verloop van het kraambed .......................................................................... 94
22.2 Fysieke complicaties bij de kraamvrouw ............................................................................... 94
22.3 Psychische stoornissen ......................................................................................................... 97
22.4 Complicaties bij de baby ........................................................................................................ 98
22.5 Kraamzorg in bijzondere situaties ....................................................................................... 101
Verpleegtechnische handelingen ........................................................................................................ 105
Hoofdstuk 2 Medicijnen ................................................................................................................... 105
2.2 De markt van de geneesmiddelen ......................................................................................... 105
2.3 Benaming van geneesmiddelen ............................................................................................ 105
2.4 Wijze van voorschrijven ......................................................................................................... 105
2.5 Redenen van toediening ........................................................................................................ 106
2.6 Ongewenste effecten ............................................................................................................. 106
2.7 Verschijningsvormen van geneesmiddelen ........................................................................... 107
Hoofdstuk 4 Medicatie: werking en bijwerking ................................................................................ 109
4.2 Hoofdgroepen van medicijnen ............................................................................................... 109
4.3 Werking van geneesmiddelen ............................................................................................... 113
4.4 Bijwerkingen van geneesmiddelen ........................................................................................ 114
Persoonlijke basiszorg 1 ...................................................................................................................... 115
Hoofdstuk 3 Complicaties door onvoldoende lichaamsbeweging ................................................... 115
3.2 Decubitus ............................................................................................................................... 115
3.3 Contracturen .......................................................................................................................... 117
3.4 Osteoporose .......................................................................................................................... 117
3.5 Trombose............................................................................................................................... 117
3.6 Longontsteking ...................................................................................................................... 118
3.7 Obstipatie............................................................................................................................... 118
3.8 Smetten ................................................................................................................................. 118
3.9 Blaasontsteking ..................................................................................................................... 118
Hoofdstuk 6 Ziekte bij voeding ........................................................................................................ 118
6.2 Aandachtspunten ................................................................................................................... 118
6.3 Voeding bij koorts .................................................................................................................. 119
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 4
ZIEKTEBEELDEN EN
GEZONDHEID
VERZORGENDE IG
FLOOR MANINTVELD
,Module 3 Ziektebeelden en gezondheid
Inhoudsopgave
Verpleeg-, verzorgingshuizen, thuiszorg VVT ......................................................................................... 6
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met dementie .............................................................................................. 6
9.2 Verandering van de hersenen bij het ouder worden ................................................................. 6
9.3 Dementie ................................................................................................................................... 6
9.4 Oorzaken van dementie ............................................................................................................ 7
9.5 Het verloop van dementie .......................................................................................................... 9
9.6 Bewegen .................................................................................................................................. 10
9.7 Gedrag ..................................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 11 Oudere zorgvragers met depressie............................................................................. 11
11.2 Depressie............................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 12 Oudere zorgvragers met een delier ............................................................................ 15
12.2 Delier ..................................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 13 Tumoren ...................................................................................................................... 18
13.2 Celgroei ................................................................................................................................. 18
13.3 Kanker ................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 18 Zorgvragers met gewrichtsaandoeningen ................................................................... 19
18.2 Zorgvragers met reumatoïde artrisis ..................................................................................... 19
18.3 Zorgvragers met artrose ........................................................................................................ 22
18.4 Zorgvragers met spondylitis ankylopoetica (ziekte van Bechterew) (SA of SpA) ................. 23
Hoofdstuk 20 Diabetes mellitus ......................................................................................................... 24
20.2 Anatomie en fysiologie van de alvleesklier ............................................................................ 24
20.3 Het ziektebeeld diabetes mellitus .......................................................................................... 25
Hoofdstuk 21 Behandeling, complicaties en zorg bij diabetes mellitus ............................................. 26
21.2 Behandeling van diabetes mellutis ........................................................................................ 26
21.3 Complicaties bij diabetes mellitus ......................................................................................... 27
21.4 Verzorgings- en begeleidingsaandachtspunten .................................................................... 29
Hoofdstuk 23 Zorgvragers met chronische aandoeningen aan de longen en luchtwegen ............... 32
23.2 Zorgvragers met COPD ......................................................................................................... 32
23.3 Zorgvragers met astma ......................................................................................................... 36
Hoofdstuk 27 Mannelijke zorgvragers met aandoeningen aan de geslachtsorganen ...................... 39
27.2 De mannelijke geslachtsorganen .......................................................................................... 39
27.3 Onderzoek ............................................................................................................................. 39
27.4 Aandoeningen, verschijnselen en behandeling ..................................................................... 39
27.5 Emotionele en sociale gevolgen ............................................................................................ 41
27.6 Aandachtspunten voor de zorg.............................................................................................. 41
Hoofdstuk 32 Zorgvragers met een cerebrovasculair accident (CVA) .............................................. 42
32.2 Cerebrovasculair accident ..................................................................................................... 42
Hoofdstuk 33 Zorgvragers met de ziekte van Parkinson .................................................................. 49
33.2 Ziekte van Parkinson ............................................................................................................. 49
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 2
,Module 3 Ziektebeelden en gezondheid
Gehandicaptenzorg ............................................................................................................................... 52
Hoofdstuk 8 Mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking .......................................... 52
8.2 Mensen met een lichte verstandelijke beperking .................................................................... 52
8.3 Mensen met een matige verstandelijke beperking .................................................................. 53
8.4 Syndromen .............................................................................................................................. 53
Fragiele-X-syndroom ..................................................................................................................... 55
Hoofdstuk 13 Bijzonder gedrag bij mensen met een verstandelijke beperking ................................ 56
13.2 Oorzaken van bijzonder gedrag ............................................................................................ 56
13.3 ADHD bij mensen met een verstandelijke beperking ............................................................ 56
13.4 Hechtingsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking ..................................... 57
13.5 Depressie bij mensen met een verstandelijke beperking ...................................................... 58
13.6 Epilepsie bij mensen met een verstandelijke beperking ....................................................... 58
13.7 Gedragsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking ....................................... 59
13.8 Fysieke agressie bij mensen met een verstandelijke beperking ........................................... 61
Geestelijke gezondheidszorg ................................................................................................................ 63
Hoofdstuk 8 Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen ................................................................. 63
8.2 Algemene omschrijving van neurobiologische ontwikkelingsstoornissen ............................... 63
8.3 Zorgvragers met een verstandelijke beperking ....................................................................... 63
8.4 Zorgvragers met een autismespectrumstoornis (ASS) ........................................................... 64
8.5 Zorgvragers met een aandachtstekort-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) ................................ 66
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen ............. 67
9.2 Algemene omschrijving schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen ............ 67
9.3 Zorgvragers met schizofrenie .................................................................................................. 67
9.4 Herkennen van schizofreen gedrag ........................................................................................ 68
9.5 Behandeling ............................................................................................................................. 69
9.6 Zorg en begeleiding ................................................................................................................. 70
9.7 Andere schizofreniespectrum- en psychotische stoornissen .................................................. 72
Hoofdstuk 11 Zorgvragers met angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ................................ 73
11.1 Inleiding ................................................................................................................................. 73
11.2 Algemene omschrijving van angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ......................... 73
11.3 Zorgvragers met angststoornissen ........................................................................................ 73
11.4 Zorgvragers met obsessieve compulsieve stoornissen ........................................................ 77
11.5 Zorgvrager met psychotrauma gerelateerde stoornissen ..................................................... 78
11.6 Zorgvragers met somatisch-symptoom- en verwante stoornissen ........................................ 80
Hoofdstuk 12 Zorgvragers met persoonlijkheidsstoornissen ............................................................ 82
12.2 Persoonlijkheid en persoonlijkheidsstoornis .......................................................................... 82
Hoofdstuk 14 Zorgvragers met dramatisch emotioneel of labiel gedrag, cluster B-
persoonlijkheidsstoornissen .............................................................................................................. 84
14.1 Inleiding ................................................................................................................................. 84
14.2 Antisociale persoonlijkheidsstoornis ...................................................................................... 85
14.3 Borderline persoonlijkheidsstoornis ....................................................................................... 85
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 3
, Module 3 Ziektebeelden en gezondheid
14.4 Histrionische persoonlijkheidsstoornis .................................................................................. 86
14.5 Narcistische persoonlijkheidsstoornis ................................................................................... 87
Kraamzorg ............................................................................................................................................. 88
Hoofstuk 21 Afwijkend verloop van de bevalling ............................................................................... 88
21.2 De bevalling opwekken .......................................................................................................... 88
21.3 Afwijkende thuisbevalling ...................................................................................................... 88
21.4 Zuurstoftekort pasgeborene .................................................................................................. 91
21.5 Ziekenhuisopname en ontslag............................................................................................... 92
21.6 Kunstverlossing in het ziekenhuis ......................................................................................... 92
21.7 Geboorteletsels ..................................................................................................................... 93
Hoofdstuk 22 Afwijkend verloop van het kraambed .......................................................................... 94
22.2 Fysieke complicaties bij de kraamvrouw ............................................................................... 94
22.3 Psychische stoornissen ......................................................................................................... 97
22.4 Complicaties bij de baby ........................................................................................................ 98
22.5 Kraamzorg in bijzondere situaties ....................................................................................... 101
Verpleegtechnische handelingen ........................................................................................................ 105
Hoofdstuk 2 Medicijnen ................................................................................................................... 105
2.2 De markt van de geneesmiddelen ......................................................................................... 105
2.3 Benaming van geneesmiddelen ............................................................................................ 105
2.4 Wijze van voorschrijven ......................................................................................................... 105
2.5 Redenen van toediening ........................................................................................................ 106
2.6 Ongewenste effecten ............................................................................................................. 106
2.7 Verschijningsvormen van geneesmiddelen ........................................................................... 107
Hoofdstuk 4 Medicatie: werking en bijwerking ................................................................................ 109
4.2 Hoofdgroepen van medicijnen ............................................................................................... 109
4.3 Werking van geneesmiddelen ............................................................................................... 113
4.4 Bijwerkingen van geneesmiddelen ........................................................................................ 114
Persoonlijke basiszorg 1 ...................................................................................................................... 115
Hoofdstuk 3 Complicaties door onvoldoende lichaamsbeweging ................................................... 115
3.2 Decubitus ............................................................................................................................... 115
3.3 Contracturen .......................................................................................................................... 117
3.4 Osteoporose .......................................................................................................................... 117
3.5 Trombose............................................................................................................................... 117
3.6 Longontsteking ...................................................................................................................... 118
3.7 Obstipatie............................................................................................................................... 118
3.8 Smetten ................................................................................................................................. 118
3.9 Blaasontsteking ..................................................................................................................... 118
Hoofdstuk 6 Ziekte bij voeding ........................................................................................................ 118
6.2 Aandachtspunten ................................................................................................................... 118
6.3 Voeding bij koorts .................................................................................................................. 119
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 4
