Wondgenezing
Er zijn drie fasen in de wondgenezing
1. Inflammatiefase: 0-2 dagen, coagulatie en hemostase(trombo’s zijn first responder),
vasoconstrictie, ontstekingscellen naar de wond (neutro’s komen na 24 uur, om
infectie tegen te gaan, daarna volgt dat monocyten worden omgezet tot macrofagen,
vorming van voorlopige matrix
2. Proliferatiefase: 3-28 dagen, celdeling en differentiatie van de cellen, angiogenese,
collageensynthese, epitheelvorming en vorming van definitieve matrix.
3. Remodelleringsfase: 28 dagen tot ca. 1 jaar, oriëntatie en organisatie van
collageenfibrillen, rijping van definitieve matrix en toename wondsterkte.
Bij het hechten is het belangrijk om erbij stil te staan hoe lang het duurt voordat het letsel
geneest en hoe lang je het dus moet ondersteunen. Dit is afhankelijk van de snelheid van
genezen en hoeveel kracht er op de wond staat.
Bijv.
1. Bij een gehechte dwarse wond van een bovenste ooglid, kunnen de hechtingen
worden verwijderd omdat er zeer weinig spanning staat op de wond.
2. Echter bij een wond aan de strekzijde van de elleboog, waarveel krachten
op werken → Zeker 2 weken de hechtingen laten zitten
3. Bij pezen is na 6 weken pas 50% van de oude kracht terug, dus zullen de hechtingen
enkele maanden moeten blijven zitten en sterk blijven.
Oorzaken vertraagde wondgenezing
1. Wondinfectie
2. Malnutritie en obesitas:
Malnutritie → Tekort eiwitten voor collageensynthese, tekort Vit. A, B, C, E
en K. Klinisch leidt ondervoeding tot het minder goed in stand komen van
ontstekingsreactie waardoor infectie kan optreden en uiteenwijking
(dehiscentie) van de wondranden gemakkelijker optreden. Daarom kan er
besloten worden om cachectische patiënten met hyperalimentatie te
starten pre-op.
Obesitas zorgt voor sneller ontstaan wondinfecties door angiopathie en
hierdoor slechtere doorbloeding van het weefsel.
3. Diabetes en perifeer vaatlijden:
Diabetes zorgt voor een microangiopathie → Minder doorbloeding. Te hoog
glucose → interfereren met celmembraan transport → ZORG DAAROM
VOOR GOEDE GLUCOSE INSTELLING.
Perifeer vaatlijden: Arteriële insufficiëntie zorgt voor minder bloed →
minder oxygenatie van weefsel. Veneuze insufficiëntie zorgt voor
verminderde diffusie van zuurstof door de capillairen naar de cel door het
, oedeem.
4. Medicatie en intoxicatie:
a. Corticosteroïden: Hebben vooral effect op begin van ontstekingsreactie,
doordat ontstekingscellen niet aankomen bij wond, vooral chronische
gebruikers hebben hier last van.
b. Cytostatica: Hebben invloed op celdeling en dus proliferatiefase. Met als
gevolg een vertraagde contractie en verminderde collageensynthese. Na 2
weken is de proliferatiefase als goed op gang en daarom is het beter te
starten met chemo ten minste 2 weken na resectie met betrekking tot
wondgenezing.
c. Roken: - Nicotine → Vasoconstrictie en hypoxie, verhoogde
Trombocytenaggregatie waardoor hypoxie in wand bestaat.
- Koolmonoxide, - Waterstofcyanide zijn ook allebei slecht voor
oxygenatie van het weefsel.
i. NOTA BENE
Voor de operatie is het beste dat patiënt stopt 8 weken lang. Echter tot
minimaal twee weken gestopt met roken te zijn heeft voordelen voor
de operatie
5. Radiatie: Fibrose van onderhuidse weefsel, verlies van zweetkliercellen, talg,
beharing,
6. Ouderdom. Bij gezonde jongeren genezen wonden sneller dan bij ouderen.
7. Littekenvorming: Er is hypertrofische littekenvorming binnen de grenzen van de
wond. Keloïd is overmatig littekenweefsel dat buiten de wondgrenzen treedt.
2 wonden: Acuut <30 dagen oud of Chronisch >30 dagen oud.
Hoe normale wonden behandeld worden
Ten eerste:
Anamnese
Speciële anamnese: Hoe, wanneer en waar is het letsel ontstaan?
Algemene anamnese: Het is tevens belangrijk om pre-existente ziektebeelden te weten,
zoals hart- en vaatziekten, dm, maligniteiten etc etc omdat dit allemaal effect heeft op
wondgenezing.
Ook moet gevraagd worden of er sprake is van intoxicaties: Alcohol, nicotine en drugs én of
ooit voor tetanus is gevaccineerd.
Daarnaast zijn er belangrijke persoongerichte vragen die moeten worden gesteld:
- Vraag naar beroep/hobby’s bij extremiteiten letsel
- Vraag naar de dominante hand
Lichamelijk onderzoek
Inspectie:
Zorg ervoor dat je steriele handschoenen aan hebt als je de wond aanraakt, anders gewone
handschoenen. Bij de inspectie kan men nagaan of het gaat om een acute of langer
Er zijn drie fasen in de wondgenezing
1. Inflammatiefase: 0-2 dagen, coagulatie en hemostase(trombo’s zijn first responder),
vasoconstrictie, ontstekingscellen naar de wond (neutro’s komen na 24 uur, om
infectie tegen te gaan, daarna volgt dat monocyten worden omgezet tot macrofagen,
vorming van voorlopige matrix
2. Proliferatiefase: 3-28 dagen, celdeling en differentiatie van de cellen, angiogenese,
collageensynthese, epitheelvorming en vorming van definitieve matrix.
3. Remodelleringsfase: 28 dagen tot ca. 1 jaar, oriëntatie en organisatie van
collageenfibrillen, rijping van definitieve matrix en toename wondsterkte.
Bij het hechten is het belangrijk om erbij stil te staan hoe lang het duurt voordat het letsel
geneest en hoe lang je het dus moet ondersteunen. Dit is afhankelijk van de snelheid van
genezen en hoeveel kracht er op de wond staat.
Bijv.
1. Bij een gehechte dwarse wond van een bovenste ooglid, kunnen de hechtingen
worden verwijderd omdat er zeer weinig spanning staat op de wond.
2. Echter bij een wond aan de strekzijde van de elleboog, waarveel krachten
op werken → Zeker 2 weken de hechtingen laten zitten
3. Bij pezen is na 6 weken pas 50% van de oude kracht terug, dus zullen de hechtingen
enkele maanden moeten blijven zitten en sterk blijven.
Oorzaken vertraagde wondgenezing
1. Wondinfectie
2. Malnutritie en obesitas:
Malnutritie → Tekort eiwitten voor collageensynthese, tekort Vit. A, B, C, E
en K. Klinisch leidt ondervoeding tot het minder goed in stand komen van
ontstekingsreactie waardoor infectie kan optreden en uiteenwijking
(dehiscentie) van de wondranden gemakkelijker optreden. Daarom kan er
besloten worden om cachectische patiënten met hyperalimentatie te
starten pre-op.
Obesitas zorgt voor sneller ontstaan wondinfecties door angiopathie en
hierdoor slechtere doorbloeding van het weefsel.
3. Diabetes en perifeer vaatlijden:
Diabetes zorgt voor een microangiopathie → Minder doorbloeding. Te hoog
glucose → interfereren met celmembraan transport → ZORG DAAROM
VOOR GOEDE GLUCOSE INSTELLING.
Perifeer vaatlijden: Arteriële insufficiëntie zorgt voor minder bloed →
minder oxygenatie van weefsel. Veneuze insufficiëntie zorgt voor
verminderde diffusie van zuurstof door de capillairen naar de cel door het
, oedeem.
4. Medicatie en intoxicatie:
a. Corticosteroïden: Hebben vooral effect op begin van ontstekingsreactie,
doordat ontstekingscellen niet aankomen bij wond, vooral chronische
gebruikers hebben hier last van.
b. Cytostatica: Hebben invloed op celdeling en dus proliferatiefase. Met als
gevolg een vertraagde contractie en verminderde collageensynthese. Na 2
weken is de proliferatiefase als goed op gang en daarom is het beter te
starten met chemo ten minste 2 weken na resectie met betrekking tot
wondgenezing.
c. Roken: - Nicotine → Vasoconstrictie en hypoxie, verhoogde
Trombocytenaggregatie waardoor hypoxie in wand bestaat.
- Koolmonoxide, - Waterstofcyanide zijn ook allebei slecht voor
oxygenatie van het weefsel.
i. NOTA BENE
Voor de operatie is het beste dat patiënt stopt 8 weken lang. Echter tot
minimaal twee weken gestopt met roken te zijn heeft voordelen voor
de operatie
5. Radiatie: Fibrose van onderhuidse weefsel, verlies van zweetkliercellen, talg,
beharing,
6. Ouderdom. Bij gezonde jongeren genezen wonden sneller dan bij ouderen.
7. Littekenvorming: Er is hypertrofische littekenvorming binnen de grenzen van de
wond. Keloïd is overmatig littekenweefsel dat buiten de wondgrenzen treedt.
2 wonden: Acuut <30 dagen oud of Chronisch >30 dagen oud.
Hoe normale wonden behandeld worden
Ten eerste:
Anamnese
Speciële anamnese: Hoe, wanneer en waar is het letsel ontstaan?
Algemene anamnese: Het is tevens belangrijk om pre-existente ziektebeelden te weten,
zoals hart- en vaatziekten, dm, maligniteiten etc etc omdat dit allemaal effect heeft op
wondgenezing.
Ook moet gevraagd worden of er sprake is van intoxicaties: Alcohol, nicotine en drugs én of
ooit voor tetanus is gevaccineerd.
Daarnaast zijn er belangrijke persoongerichte vragen die moeten worden gesteld:
- Vraag naar beroep/hobby’s bij extremiteiten letsel
- Vraag naar de dominante hand
Lichamelijk onderzoek
Inspectie:
Zorg ervoor dat je steriele handschoenen aan hebt als je de wond aanraakt, anders gewone
handschoenen. Bij de inspectie kan men nagaan of het gaat om een acute of langer
