Bestuursrecht (onderwerpen + uitleg)
Week 1
- Object van het bestuursrecht
Het behelst het recht voor, van en tegen het bestuur
- Verhouding bestuursrecht tot andere rechtsgebieden
Er is geen strikte scheiding tussen bestuursrecht en de andere rechtsgebieden.
Bijv.:
Privaat- en bestuursrecht = contract met de overheid.
Straf- en bestuursrecht = optreden tegen overtredingen.
Staat- en bestuursrecht = instellen van overheidsorganen.
Europees- en bestuursrecht = Europese regels voor het milieu
- Onderscheid tussen privaat- en publiekrechtelijke bevoegdheden
Privaatrechtelijke bevoegdheden:
1. Tussen burgers
2. Gelijkwaardige partijen
3. Individueel belang
Publiekrechtelijke bevoegdheden:
1. Tussen overheid en burger
2. Ongelijkwaardige partijen
3. Algemeen belang
- Belangrijke kenmerken publiekrechtelijke bevoegdheden
1. Publiekrechtelijke bevoegdheden kunnen alleen door (of namens) een
overheidsorgaan worden uitgevoerd
2. Met publiekrechtelijke bevoegdheden kan je eenzijdig de rechtspositie van de burger
veranderen
- Onderscheid tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht: is relevant voor meerdere sectoren binnen het bestuursrecht
(Awb)
Bijzonder bestuursrecht: is specifiek voor een bepaalde sector/ beleidsterrein van het
bestuursrecht (bijzondere wetten)
- Betekenis van de 3 functies van het bestuursrecht
Legitimerende functie: regels voor het bestuur
Instrumentele functie: instrumenten van het bestuur
Waarborg functie: waarborgen tegen het bestuur
- Onderscheid tussen regelgevende en uitvoerende bevoegdheden
Regelgevende/ wetgevende bevoegdheden: bevoegdheid om algemeen verbindende
voorschriften vast te stellen (vb. rijbewijsplicht voor bestuurders van motorvoertuigen op
de weg)
Uitvoerende bestuursbevoegdheden: bevoegdheid om algemeen verbindende
voorschriften uit te voeren (vb. de burgemeester van Nijmegen geeft een rijbewijs af)
,- De verschillende wetgevers + naam van de wetten
Verschillende wetgevers: Naam van de wetten:
Formele wetgever (regering + SG) Wet in formele zin
Regering AMvB
Provincie Provinciale verordening
Gemeente Gemeentelijke verordening\
- Betekenis normenhiërarchie
= de wetten van de verschillende wetgevers staan in rangorde
1. Het statuut
2. Grondwet
3. Wet in formele zin
4. AMvB
5. Provinciale verordening
6. Gemeentelijke verordening
- Voorbeelden bestuursorganen
Het college van burgemeester en wethouders (B&W), de Gemeenteraad, Provinciale Staten
(PS), Gedeputeerde Staten (GS) en de minister en de staatssecretarissen (art. 1:1 Awb).
- Overeenkomst met staatsrecht + 4 elementen rechtsstaat + 6 democratie
Overeenkomst met staatsrecht = de realisatie van de democratische rechtsstaat.
Rechtsstaat: de grondslag van het statelijk gezag ligt in het recht en wordt onder
heerschappij van het recht geplaatst. Elementen:
1. Legaliteitsbeginsel
2. Machtsverdeling
3. Onafhankelijke rechtspraak
4. Grondrechten
Democratie: rechtvaardiging (legitimatie) en acceptatie (legitimiteit) van overheidsoptreden.
Het stelt eisen aan de inrichting van het openbaar bestuur, de procedure van besluitvorming
en de inhoud van besluiten. Voorwaarden:
1. Actief en passief kiesrecht
2. Recht om politiek actief te zijn en mee te doen
3. Uitingsvrijheid en vrijheid van vereniging
4. Vertegenwoordigende colleges hebben invloed
5. Meerderheidsregel bij besluitvorming met respectering voor de rechten van
minderheden
6. Openbaarheid van besluitvorming en besluiten
- Verschil met staatsrecht
Staatsrecht: ziet meer op de opbouw en inrichting van het staatsverband
Bestuursrecht: ziet directer op het verkeer tussen overheid en burger
, Week 2
- Inhoud van de Awb
Algemene procedureregels die gelden voor besluiten voor alle bestuursorganen. De
wettelijke basis van bevoegdheden liggen niet in de Awb (behalve 5:20). Voor burgers/
belanghebbenden staan er spelregels voor bezwaar en (hoger) beroep in. Er kunnen
aanvullende voorschriften gegeven worden op de Awb.
- Kenmerken en structuur Awb
1. Aanbouwwet: Awb is later toegevoegd naast het bijzondere bestuursrecht. Is
opgebouwd uit tranches.
2. Gelaagde structuur: het raadplegen van één hoofdstuk van de Awb volstaat vaak
niet, omdat de wetgeving van algemeen naar bijzonder is opgebouwd. Met het
raadplegen van de Awb alleen komt men er niet; steeds moet de bijzondere wet
waarin betreffende bestuursbevoegdheid berust, worden geraadpleegd.
3. Schakelbepalingen: bestuurswetgeving is niet afkomstig van een enkel
bestuursorgaan, vaak is de wetgeving verder uitgewerkt door andere organen.
- Verhouding Awb tot andere wetten
Lex specialis: bijzonder wet gaat voor de algemene wet
Lex posterior: nieuwe wet gaat voor de oude wet
Lex superior: hogere wet gaat voor de lagere wet (normenhiërarchie)
- Doelstellingen Awb
1. Het bevorderen van eenheid
2. Het systematiseren en vereenvoudigen
3. Het codificeren van jurisprudentie en ongeschreven recht
4. Het treffen van bijzondere voorzieningen
5. Zorgen voor rechtszekerheid en rechtsgelijkheid
- Wetgevingstechnieken Awb
1. Dwingend recht (afwijken niet toegestaan)
2. Regelend recht (hoofdregel Awb, afwijken toegestaan)
3. Aanvullend recht (primaat in bijzondere wet, anders geldt de Awb)
4. Facultatief recht (regeling op afroep beschikbaar)
- Belang begripsbepalingen
Begripsbepalingen bepalen of een wet of een wetsbepaling in een bepaald geval van
toepassing is.
Week 3
- Bestuursorgaan begrip
Art. 1:1 Awb. Een orgaan van de overheid dat is belast met de behartiging van publieke
belangen.
- Belang bestuursorgaan
Alleen bestuursorganen kunnen besluiten nemen. Bestuursorganen moeten zich houden aan
de regels van de Awb.
Week 1
- Object van het bestuursrecht
Het behelst het recht voor, van en tegen het bestuur
- Verhouding bestuursrecht tot andere rechtsgebieden
Er is geen strikte scheiding tussen bestuursrecht en de andere rechtsgebieden.
Bijv.:
Privaat- en bestuursrecht = contract met de overheid.
Straf- en bestuursrecht = optreden tegen overtredingen.
Staat- en bestuursrecht = instellen van overheidsorganen.
Europees- en bestuursrecht = Europese regels voor het milieu
- Onderscheid tussen privaat- en publiekrechtelijke bevoegdheden
Privaatrechtelijke bevoegdheden:
1. Tussen burgers
2. Gelijkwaardige partijen
3. Individueel belang
Publiekrechtelijke bevoegdheden:
1. Tussen overheid en burger
2. Ongelijkwaardige partijen
3. Algemeen belang
- Belangrijke kenmerken publiekrechtelijke bevoegdheden
1. Publiekrechtelijke bevoegdheden kunnen alleen door (of namens) een
overheidsorgaan worden uitgevoerd
2. Met publiekrechtelijke bevoegdheden kan je eenzijdig de rechtspositie van de burger
veranderen
- Onderscheid tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht: is relevant voor meerdere sectoren binnen het bestuursrecht
(Awb)
Bijzonder bestuursrecht: is specifiek voor een bepaalde sector/ beleidsterrein van het
bestuursrecht (bijzondere wetten)
- Betekenis van de 3 functies van het bestuursrecht
Legitimerende functie: regels voor het bestuur
Instrumentele functie: instrumenten van het bestuur
Waarborg functie: waarborgen tegen het bestuur
- Onderscheid tussen regelgevende en uitvoerende bevoegdheden
Regelgevende/ wetgevende bevoegdheden: bevoegdheid om algemeen verbindende
voorschriften vast te stellen (vb. rijbewijsplicht voor bestuurders van motorvoertuigen op
de weg)
Uitvoerende bestuursbevoegdheden: bevoegdheid om algemeen verbindende
voorschriften uit te voeren (vb. de burgemeester van Nijmegen geeft een rijbewijs af)
,- De verschillende wetgevers + naam van de wetten
Verschillende wetgevers: Naam van de wetten:
Formele wetgever (regering + SG) Wet in formele zin
Regering AMvB
Provincie Provinciale verordening
Gemeente Gemeentelijke verordening\
- Betekenis normenhiërarchie
= de wetten van de verschillende wetgevers staan in rangorde
1. Het statuut
2. Grondwet
3. Wet in formele zin
4. AMvB
5. Provinciale verordening
6. Gemeentelijke verordening
- Voorbeelden bestuursorganen
Het college van burgemeester en wethouders (B&W), de Gemeenteraad, Provinciale Staten
(PS), Gedeputeerde Staten (GS) en de minister en de staatssecretarissen (art. 1:1 Awb).
- Overeenkomst met staatsrecht + 4 elementen rechtsstaat + 6 democratie
Overeenkomst met staatsrecht = de realisatie van de democratische rechtsstaat.
Rechtsstaat: de grondslag van het statelijk gezag ligt in het recht en wordt onder
heerschappij van het recht geplaatst. Elementen:
1. Legaliteitsbeginsel
2. Machtsverdeling
3. Onafhankelijke rechtspraak
4. Grondrechten
Democratie: rechtvaardiging (legitimatie) en acceptatie (legitimiteit) van overheidsoptreden.
Het stelt eisen aan de inrichting van het openbaar bestuur, de procedure van besluitvorming
en de inhoud van besluiten. Voorwaarden:
1. Actief en passief kiesrecht
2. Recht om politiek actief te zijn en mee te doen
3. Uitingsvrijheid en vrijheid van vereniging
4. Vertegenwoordigende colleges hebben invloed
5. Meerderheidsregel bij besluitvorming met respectering voor de rechten van
minderheden
6. Openbaarheid van besluitvorming en besluiten
- Verschil met staatsrecht
Staatsrecht: ziet meer op de opbouw en inrichting van het staatsverband
Bestuursrecht: ziet directer op het verkeer tussen overheid en burger
, Week 2
- Inhoud van de Awb
Algemene procedureregels die gelden voor besluiten voor alle bestuursorganen. De
wettelijke basis van bevoegdheden liggen niet in de Awb (behalve 5:20). Voor burgers/
belanghebbenden staan er spelregels voor bezwaar en (hoger) beroep in. Er kunnen
aanvullende voorschriften gegeven worden op de Awb.
- Kenmerken en structuur Awb
1. Aanbouwwet: Awb is later toegevoegd naast het bijzondere bestuursrecht. Is
opgebouwd uit tranches.
2. Gelaagde structuur: het raadplegen van één hoofdstuk van de Awb volstaat vaak
niet, omdat de wetgeving van algemeen naar bijzonder is opgebouwd. Met het
raadplegen van de Awb alleen komt men er niet; steeds moet de bijzondere wet
waarin betreffende bestuursbevoegdheid berust, worden geraadpleegd.
3. Schakelbepalingen: bestuurswetgeving is niet afkomstig van een enkel
bestuursorgaan, vaak is de wetgeving verder uitgewerkt door andere organen.
- Verhouding Awb tot andere wetten
Lex specialis: bijzonder wet gaat voor de algemene wet
Lex posterior: nieuwe wet gaat voor de oude wet
Lex superior: hogere wet gaat voor de lagere wet (normenhiërarchie)
- Doelstellingen Awb
1. Het bevorderen van eenheid
2. Het systematiseren en vereenvoudigen
3. Het codificeren van jurisprudentie en ongeschreven recht
4. Het treffen van bijzondere voorzieningen
5. Zorgen voor rechtszekerheid en rechtsgelijkheid
- Wetgevingstechnieken Awb
1. Dwingend recht (afwijken niet toegestaan)
2. Regelend recht (hoofdregel Awb, afwijken toegestaan)
3. Aanvullend recht (primaat in bijzondere wet, anders geldt de Awb)
4. Facultatief recht (regeling op afroep beschikbaar)
- Belang begripsbepalingen
Begripsbepalingen bepalen of een wet of een wetsbepaling in een bepaald geval van
toepassing is.
Week 3
- Bestuursorgaan begrip
Art. 1:1 Awb. Een orgaan van de overheid dat is belast met de behartiging van publieke
belangen.
- Belang bestuursorgaan
Alleen bestuursorganen kunnen besluiten nemen. Bestuursorganen moeten zich houden aan
de regels van de Awb.
