Management & Organisatie
Bronvermelding
Titel : Management & Organisatie
Druk : 10
Auteur : D. Keuning en D.J. Eppink
Uitgever : Noordhoff Uitgevers B.V.
ISBN (boek) : 9789001807887
Aantal hoofdstukken (boek) : 8
Aantal pagina’s (boek) : 780
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft.
Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden aan altijd het bijbehorende
studieboek te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel staan diverse verwijzingen naar het studieboek
op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2012 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever
van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kun je je per email wenden
tot .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Organisaties en kernproblemen in management 3
Hoofdstuk 2 Management en besluitvorming 11
Hoofdstuk 3 Het strategieformuleringsproces en de invoering van strategische
planning 19
Hoofdstuk 4 Het structureringsprobleem als situatieafhankelijk vormprobleem 36
Hoofdstuk 5 Opbouw en uitbouw van de organisatiestructuur 41
Hoofdstuk 6 Verschijningsvormen van organisatiestructuren: basisvormen van
organisaties nader bezien 56
Hoofdstuk 7 Het op gang brengen en sturen van dagelijkse actie 68
Hoofdstuk 8 Mens, maatschappij en organisatie(verandering): concepten, noties,
ontwikkeling en regelgeving 81
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
,Hoofdstuk 1 Organisaties en kernproblemen in management
1.1 Kenmerken van organisaties
Het begrip ‘organisatie’ kan in verschillende betekenissen worden gebruikt:
• Een organisatie in institutionele zin: een concreet waarneembaar geheel van mensen.
• Een organisatie in functionele zin: het organiseren, dat betrekking heeft op een proces of
een activiteit.
• Een organisatie in instrumentele zin: de ‘organisatie van de organisatie’.
Organiseren betreft het scheppen van doelmatige verhoudingen tussen beschikbare middelen,
mensen en handelingen om specifieke doeleinden te bereiken.
Een aantal kenmerken, die elke organisatie gemeen heeft, zijn:
• Mensen, die;
• Samenwerken;
• Voor een specifiek doel.
Een organisatie kan hierbij worden beschouwd als een doelrealiserend samenwerkingsverband.
Bij een organisatie zijn er verschillende belanghebbenden:
• Interne belanghebbenden :
• Leidinggevenden;
• Uitvoerend medewerkers.
• Externe belanghebbenden :
• De overheid;
• Vakbonden;
• Aandeelhouders.
De doelstellingen van een organisatie hebben betrekking op:
• Winstgevendheid of een goede verhouding tussen kosten en opbrengsten;
• Productiviteit en toegevoegde waarde;
• Product/marktpositie;
• Groei en continuïteit;
• Maatschappelijke verantwoordelijkheid;
• Werksfeer, status, prestige, salaris en zeggenschap van leidinggevende en uitvoerende
organisatieleden.
Bij het bepalen van de doelstelling wordt rekening gehouden met zowel interne als externe
belanghebbenden.
Een organisatie bestaat onder andere uit haar structuur, gedrag en organisatiecultuur.
In een organisatie komt gedrag vooral tot uitdrukking in:
• De keuzen die worden gemaakt;
• De dingen die men doet en nalaat;
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 3
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
, • De wijze waarop mensen met elkaar omgaan;
• De wijze waarop leiding wordt gegeven.
Opvattingen zijn betekenissen van de werkelijkheid die uitgedragen worden.
Overtuigingen zijn in specifieke ervaringen geworteld.
Waarden zijn duurzame opvattingen over datgene wat sociaal wenselijk is.
Normen zijn maatstaven waaraan gedragingen afgemeten worden en zijn op opvattingen over
wenselijk gedrag gebaseerd.
Een organisatie kan worden ‘onderverdeeld’ in een:
• Formele organisatie : een door de leiding ingevoerde taakverdeling aangevuld met taak- en
functiebeschrijvingen, procedures en beleidsrichtlijnen;
• Informele organisatie : de aanvullende, niet officieel vastgelegde gedragsregels waardoor
mensen de opgedragen ‘rol’ beter kunnen spelen.
1.2 Kenmerken van managers
Een manager is een persoon die het handelen van andere personen in een organisatie op gang brengt
en stuurt. Managers onderhouden verschillende relaties:
• Er is sprake van een directe gezagsrelatie tussen managers en de eigen medewerkers;
• Er is sprake van een indirecte relatie wanneer een directe gezagsverhouding ontbreekt;
• Er is sprake van een externe relatie als er geen gezagsrelatie bestaat.
Mintzberg verdeelt de activiteiten die een manager verricht in drie groepen:
• Informationele activiteiten: de manager zoekt en ontvangt zowel binnen als buiten zijn
eenheid voortdurend informatie;
• Interpersoonlijke activiteiten: de manager vertegenwoordigt zijn organisatie(-eenheid) naar
buiten;
• Besluitvormende activiteiten: informatie wordt via besluitvorming in planmatige actie
omgezet.
Er zijn vier factoren die invloed hebben op het werk van een manager:
1. De persoon zelf;
2. De agenda van het werk;
3. De omgeving;
4. De afbakening van het werk en de te bereiken doelen.
Mintzberg onderscheidt drie categorieën waarin het werk dat een manager verricht ingedeeld kan
worden:
1. Leading: het behartigen van de belangen van de unit;
2. Linking: het onderhouden van contacten met de organisatie en de externe omgeving;
3. Doing: het ervoor zorgen dat het werk gedaan wordt.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 4
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
, Managers hebben volgens Mintzberg behoefte aan vijf verschillende denkpatronen, of ‘mindsets’,
namelijk:
1. De analytische mindset om organisaties te managen;
2. De ‘samenwerkingsgerichte’ mindset om relaties te managen;
3. De reflectieve mindset om zichzelf te managen;
4. De ‘actiegerichte’ mindset om verandering te managen;
5. De ‘wereldse’ mindset om context te managen.
De groep leidinggevenden in een organisatie kan in drie lagen of niveaus worden verdeeld:
1. Topmanagement (senior management);
2. Middle management (middenkader);
3. Eerstelijnsmanagement (uitvoerend management).
Het begrip ‘management’ kan drie betekenissen hebben:
1. Een groep leidinggevenden in een organisatie;
2. Management als vak (als wetenschapsgebied);
3. Management als proces.
1.2.1 Management en leiderschap
Covey (1989; 2004) maakt een onderscheid tussen managers en leiders:
• Managers richten zich op het sturen van dingen;
• Leiders richten zich op het optimaliseren van de menselijke vermogens.
1.3 Het managementproces
Henry Fayol beschouwde management als een proces dat uit vijf essentiële bestanddelen, of
managementfuncties bestaat:
1. Prévoir (vooruitzien);
2. Organiser (organiseren);
3. Commander (bevelen);
4. Coordonner (coördineren);
5. Contrôler (controleren).
In dit boek worden drie managementfuncties onderscheiden:
1. De strategische beleidsvorming;
2. Het ontwerpen van de organisatiestructuur;
3. Inhoud geven aan, uitvoeren en beheersen van de processen binnen een organisatie.
Management wordt hierbij gezien als een proces.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 5
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
Bronvermelding
Titel : Management & Organisatie
Druk : 10
Auteur : D. Keuning en D.J. Eppink
Uitgever : Noordhoff Uitgevers B.V.
ISBN (boek) : 9789001807887
Aantal hoofdstukken (boek) : 8
Aantal pagina’s (boek) : 780
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft.
Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden aan altijd het bijbehorende
studieboek te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel staan diverse verwijzingen naar het studieboek
op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2012 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever
van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kun je je per email wenden
tot .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Organisaties en kernproblemen in management 3
Hoofdstuk 2 Management en besluitvorming 11
Hoofdstuk 3 Het strategieformuleringsproces en de invoering van strategische
planning 19
Hoofdstuk 4 Het structureringsprobleem als situatieafhankelijk vormprobleem 36
Hoofdstuk 5 Opbouw en uitbouw van de organisatiestructuur 41
Hoofdstuk 6 Verschijningsvormen van organisatiestructuren: basisvormen van
organisaties nader bezien 56
Hoofdstuk 7 Het op gang brengen en sturen van dagelijkse actie 68
Hoofdstuk 8 Mens, maatschappij en organisatie(verandering): concepten, noties,
ontwikkeling en regelgeving 81
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
,Hoofdstuk 1 Organisaties en kernproblemen in management
1.1 Kenmerken van organisaties
Het begrip ‘organisatie’ kan in verschillende betekenissen worden gebruikt:
• Een organisatie in institutionele zin: een concreet waarneembaar geheel van mensen.
• Een organisatie in functionele zin: het organiseren, dat betrekking heeft op een proces of
een activiteit.
• Een organisatie in instrumentele zin: de ‘organisatie van de organisatie’.
Organiseren betreft het scheppen van doelmatige verhoudingen tussen beschikbare middelen,
mensen en handelingen om specifieke doeleinden te bereiken.
Een aantal kenmerken, die elke organisatie gemeen heeft, zijn:
• Mensen, die;
• Samenwerken;
• Voor een specifiek doel.
Een organisatie kan hierbij worden beschouwd als een doelrealiserend samenwerkingsverband.
Bij een organisatie zijn er verschillende belanghebbenden:
• Interne belanghebbenden :
• Leidinggevenden;
• Uitvoerend medewerkers.
• Externe belanghebbenden :
• De overheid;
• Vakbonden;
• Aandeelhouders.
De doelstellingen van een organisatie hebben betrekking op:
• Winstgevendheid of een goede verhouding tussen kosten en opbrengsten;
• Productiviteit en toegevoegde waarde;
• Product/marktpositie;
• Groei en continuïteit;
• Maatschappelijke verantwoordelijkheid;
• Werksfeer, status, prestige, salaris en zeggenschap van leidinggevende en uitvoerende
organisatieleden.
Bij het bepalen van de doelstelling wordt rekening gehouden met zowel interne als externe
belanghebbenden.
Een organisatie bestaat onder andere uit haar structuur, gedrag en organisatiecultuur.
In een organisatie komt gedrag vooral tot uitdrukking in:
• De keuzen die worden gemaakt;
• De dingen die men doet en nalaat;
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 3
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
, • De wijze waarop mensen met elkaar omgaan;
• De wijze waarop leiding wordt gegeven.
Opvattingen zijn betekenissen van de werkelijkheid die uitgedragen worden.
Overtuigingen zijn in specifieke ervaringen geworteld.
Waarden zijn duurzame opvattingen over datgene wat sociaal wenselijk is.
Normen zijn maatstaven waaraan gedragingen afgemeten worden en zijn op opvattingen over
wenselijk gedrag gebaseerd.
Een organisatie kan worden ‘onderverdeeld’ in een:
• Formele organisatie : een door de leiding ingevoerde taakverdeling aangevuld met taak- en
functiebeschrijvingen, procedures en beleidsrichtlijnen;
• Informele organisatie : de aanvullende, niet officieel vastgelegde gedragsregels waardoor
mensen de opgedragen ‘rol’ beter kunnen spelen.
1.2 Kenmerken van managers
Een manager is een persoon die het handelen van andere personen in een organisatie op gang brengt
en stuurt. Managers onderhouden verschillende relaties:
• Er is sprake van een directe gezagsrelatie tussen managers en de eigen medewerkers;
• Er is sprake van een indirecte relatie wanneer een directe gezagsverhouding ontbreekt;
• Er is sprake van een externe relatie als er geen gezagsrelatie bestaat.
Mintzberg verdeelt de activiteiten die een manager verricht in drie groepen:
• Informationele activiteiten: de manager zoekt en ontvangt zowel binnen als buiten zijn
eenheid voortdurend informatie;
• Interpersoonlijke activiteiten: de manager vertegenwoordigt zijn organisatie(-eenheid) naar
buiten;
• Besluitvormende activiteiten: informatie wordt via besluitvorming in planmatige actie
omgezet.
Er zijn vier factoren die invloed hebben op het werk van een manager:
1. De persoon zelf;
2. De agenda van het werk;
3. De omgeving;
4. De afbakening van het werk en de te bereiken doelen.
Mintzberg onderscheidt drie categorieën waarin het werk dat een manager verricht ingedeeld kan
worden:
1. Leading: het behartigen van de belangen van de unit;
2. Linking: het onderhouden van contacten met de organisatie en de externe omgeving;
3. Doing: het ervoor zorgen dat het werk gedaan wordt.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 4
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
, Managers hebben volgens Mintzberg behoefte aan vijf verschillende denkpatronen, of ‘mindsets’,
namelijk:
1. De analytische mindset om organisaties te managen;
2. De ‘samenwerkingsgerichte’ mindset om relaties te managen;
3. De reflectieve mindset om zichzelf te managen;
4. De ‘actiegerichte’ mindset om verandering te managen;
5. De ‘wereldse’ mindset om context te managen.
De groep leidinggevenden in een organisatie kan in drie lagen of niveaus worden verdeeld:
1. Topmanagement (senior management);
2. Middle management (middenkader);
3. Eerstelijnsmanagement (uitvoerend management).
Het begrip ‘management’ kan drie betekenissen hebben:
1. Een groep leidinggevenden in een organisatie;
2. Management als vak (als wetenschapsgebied);
3. Management als proces.
1.2.1 Management en leiderschap
Covey (1989; 2004) maakt een onderscheid tussen managers en leiders:
• Managers richten zich op het sturen van dingen;
• Leiders richten zich op het optimaliseren van de menselijke vermogens.
1.3 Het managementproces
Henry Fayol beschouwde management als een proces dat uit vijf essentiële bestanddelen, of
managementfuncties bestaat:
1. Prévoir (vooruitzien);
2. Organiser (organiseren);
3. Commander (bevelen);
4. Coordonner (coördineren);
5. Contrôler (controleren).
In dit boek worden drie managementfuncties onderscheiden:
1. De strategische beleidsvorming;
2. Het ontwerpen van de organisatiestructuur;
3. Inhoud geven aan, uitvoeren en beheersen van de processen binnen een organisatie.
Management wordt hierbij gezien als een proces.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 5
Bron : Management & Organisatie – D. Keuning e.a.
