Samenvatting probleem 1
LD 1: Wat zijn de theorieën van Harkness en Super?
Theorie Harkness en Super – developmental niche
Het theoretisch raamwerk concentreert zich op de culturele dimensie van de omgeving
waarin kinderen opgroeien en vormt een aanvulling op het sociaal-ecologische model.
Dit theoretisch raamwerk is een direct kader voor de omschrijving van de biculturele
opvoedings- en leefsituatie van allochtone kinderen.
Het theoretisch raamwerk combineert inzichten uit de ontwikkelingspsychologie en de
culturele antropologie. De developmental niche is opgebouwd uit drie subsystemen:
1. De fysieke en sociale settingen waarin een kind leeft
a. De dagelijkse settingen waarin een kind verkeert vormen de belangrijkste
culturele invloeden op een kind
2. Cultureel bepaalde gewoontes van verzorging en opvoeding
a. Gewoonten van verzorging en opvoeding van kinderen zijn te beschouwen als
min of meer vanzelfsprekende gedragsstrategieën voor het omgaan met
kinderen van een bepaalde leeftijd in een bepaalde omgeving.
3. De psychologie van de opvoeders
a. Opvattingen van opvoeders over kinderen en over de verzorging, opvoeding
en ontwikkeling van kinderen.
De drie subsystemen tezamen vormen de fysieke, sociale en culturele context van het
opgroeiende kind.
De developmental niche wordt enerzijds voorgesteld als een samenhangend geheel van
subsystemen dat naar evenwicht streeft en in eerste instantie weerstand biedt tegen
veranderingen. Anderzijds is de niche een open systeem, in die zin dat elk subsysteem
ingebed is in een groter cultureel-ecologisch geheel. Vanuit de wijdere cultureel-ecologische
context kunnen veranderingen geïntegreerd worden.
Bronfenbrenner
Bronfenbrenner gaat ervan uit dat de omgeving waarin kinderen opgroeien, grote invloed
heeft op hun ontwikkeling en gedrag. Hij ziet de menselijke ontwikkeling als de
voortgaande, wederzijdse aanpassing tussen een opgroeiend kind en zijn directe omgeving.
De ecologische omgeving kan worden weergegeven in systemen.
Microsysteem
Het gezin is het belangrijkste microsysteem van een kind. Een microsysteem is het geheel
van relaties tussen een jeugdige en zijn omgeving in een bepaalde setting Settingen zijn
op te vatten als fysieke en sociale arrangementen.
Fysieke aspecten: huisvesting, aanwezigheid van speelgoed en speelmogelijkheden thuis en
in de buurt.
Sociale aspecten: het aantal personen met wie een kind dagelijks te maken heeft, de
verdeling van taken en het rollenpatroon in de huishouding.
, Mesosysteem
Naarmate kinderen ouder worden participeren zij ook in andere microsystemen zoals de
peuterspeelzaal, de school, de sportclub en de vriendenkring. Het geheel van
microsystemen waarvan een jeugdige deel uitmaakt wordt mesosyteem genoemd.
Exosysteem
Microsystemen bevinden zich niet in een sociaal vacuüm. Zij worden beïnvloed door de
wijdere fysische en maatschappelijke context: het exosysteem.
Het exosysteem bestaat uit formele en informele sociale structuren rond het gezin. Deze
structuren hebben vooral invloed op ouders en daarmee indirect ook op kinderen.
De belangrijkste sociale structuren van het exosysteem zijn het werk en het sociale netwerk
van ouders, de buurt waarin het gezin woont en de etnische en religieuze gemeenschap
waarvan het gezin deel uitmaakt.
Het werk van ouders is op verschillende manieren van invloed op de opvoeding van
kinderen. Ten eerste bepalen de werkzaamheden van ouders buitenshuis de mate waarin zij
voor hun kinderen beschikbaar zijn. Ten tweede kan de aard van het werk sterk verschillen.
Volgens sommige sociologen en pedagogen bepaalt de aard van het werk ook de oriëntatie
van de ouders op de wereld om hen heen en hun opvoedingsdoelen. Verder bepaalt het
werk van de ouders het gezinsinkomen en daarmee indirect de huisvestingsmogelijkheden
en de buurt waarin het gezin woont.
Het sociale netwerk van het gezin krijgt veel aandacht van onderzoekers. Een sterk sociaal
netwerk en met name sociale steun vanuit dit netwerk zou een positieve invloed hebben op
het welbevinden van een persoon en bescherming kunnen bieden tegen het ontstaan van
psychosociale problemen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen informele en formele netwerkbronnen.
Informele netwerkbronnen: de natuurlijke sociale omgeving van een persoon (familie,
buren, vrienden, leerkrachten).
Formele netwerkbronnen: de sociale dienst, de gezondheidszorg en de
geïnstitutionaliseerde hulpverlening.
Emigratie heeft ingrijpende gevolgen voor het sociale netwerk van gezinnen, omdat zij
meestal een uitgebreid familienetwerk achterlaten.
Macrosysteem
Het macrosysteem heeft betrekking op de cultuur of de ideologie van een samenleving.
Deze ideologie vloeit vaak voort uit de heersende religie of wereldbeschouwing. Een
marcosysteem is te beschouwen als de culturele blauwdruk van de samenleving.
De culturele of religieuze ideologie komt tot uitdrukking in macrostructuren zoals het
economische systeem, het rechtssysteem, het systeem van sociale voorzieningen en het
onderwijssysteem.
De heersende culturele en religieuze ideologie op macroniveau zijn van invloed op de lagere
systemen van de ecologische omgeving en uiteindelijk op de opvoeding van kinderen.
LD 1: Wat zijn de theorieën van Harkness en Super?
Theorie Harkness en Super – developmental niche
Het theoretisch raamwerk concentreert zich op de culturele dimensie van de omgeving
waarin kinderen opgroeien en vormt een aanvulling op het sociaal-ecologische model.
Dit theoretisch raamwerk is een direct kader voor de omschrijving van de biculturele
opvoedings- en leefsituatie van allochtone kinderen.
Het theoretisch raamwerk combineert inzichten uit de ontwikkelingspsychologie en de
culturele antropologie. De developmental niche is opgebouwd uit drie subsystemen:
1. De fysieke en sociale settingen waarin een kind leeft
a. De dagelijkse settingen waarin een kind verkeert vormen de belangrijkste
culturele invloeden op een kind
2. Cultureel bepaalde gewoontes van verzorging en opvoeding
a. Gewoonten van verzorging en opvoeding van kinderen zijn te beschouwen als
min of meer vanzelfsprekende gedragsstrategieën voor het omgaan met
kinderen van een bepaalde leeftijd in een bepaalde omgeving.
3. De psychologie van de opvoeders
a. Opvattingen van opvoeders over kinderen en over de verzorging, opvoeding
en ontwikkeling van kinderen.
De drie subsystemen tezamen vormen de fysieke, sociale en culturele context van het
opgroeiende kind.
De developmental niche wordt enerzijds voorgesteld als een samenhangend geheel van
subsystemen dat naar evenwicht streeft en in eerste instantie weerstand biedt tegen
veranderingen. Anderzijds is de niche een open systeem, in die zin dat elk subsysteem
ingebed is in een groter cultureel-ecologisch geheel. Vanuit de wijdere cultureel-ecologische
context kunnen veranderingen geïntegreerd worden.
Bronfenbrenner
Bronfenbrenner gaat ervan uit dat de omgeving waarin kinderen opgroeien, grote invloed
heeft op hun ontwikkeling en gedrag. Hij ziet de menselijke ontwikkeling als de
voortgaande, wederzijdse aanpassing tussen een opgroeiend kind en zijn directe omgeving.
De ecologische omgeving kan worden weergegeven in systemen.
Microsysteem
Het gezin is het belangrijkste microsysteem van een kind. Een microsysteem is het geheel
van relaties tussen een jeugdige en zijn omgeving in een bepaalde setting Settingen zijn
op te vatten als fysieke en sociale arrangementen.
Fysieke aspecten: huisvesting, aanwezigheid van speelgoed en speelmogelijkheden thuis en
in de buurt.
Sociale aspecten: het aantal personen met wie een kind dagelijks te maken heeft, de
verdeling van taken en het rollenpatroon in de huishouding.
, Mesosysteem
Naarmate kinderen ouder worden participeren zij ook in andere microsystemen zoals de
peuterspeelzaal, de school, de sportclub en de vriendenkring. Het geheel van
microsystemen waarvan een jeugdige deel uitmaakt wordt mesosyteem genoemd.
Exosysteem
Microsystemen bevinden zich niet in een sociaal vacuüm. Zij worden beïnvloed door de
wijdere fysische en maatschappelijke context: het exosysteem.
Het exosysteem bestaat uit formele en informele sociale structuren rond het gezin. Deze
structuren hebben vooral invloed op ouders en daarmee indirect ook op kinderen.
De belangrijkste sociale structuren van het exosysteem zijn het werk en het sociale netwerk
van ouders, de buurt waarin het gezin woont en de etnische en religieuze gemeenschap
waarvan het gezin deel uitmaakt.
Het werk van ouders is op verschillende manieren van invloed op de opvoeding van
kinderen. Ten eerste bepalen de werkzaamheden van ouders buitenshuis de mate waarin zij
voor hun kinderen beschikbaar zijn. Ten tweede kan de aard van het werk sterk verschillen.
Volgens sommige sociologen en pedagogen bepaalt de aard van het werk ook de oriëntatie
van de ouders op de wereld om hen heen en hun opvoedingsdoelen. Verder bepaalt het
werk van de ouders het gezinsinkomen en daarmee indirect de huisvestingsmogelijkheden
en de buurt waarin het gezin woont.
Het sociale netwerk van het gezin krijgt veel aandacht van onderzoekers. Een sterk sociaal
netwerk en met name sociale steun vanuit dit netwerk zou een positieve invloed hebben op
het welbevinden van een persoon en bescherming kunnen bieden tegen het ontstaan van
psychosociale problemen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen informele en formele netwerkbronnen.
Informele netwerkbronnen: de natuurlijke sociale omgeving van een persoon (familie,
buren, vrienden, leerkrachten).
Formele netwerkbronnen: de sociale dienst, de gezondheidszorg en de
geïnstitutionaliseerde hulpverlening.
Emigratie heeft ingrijpende gevolgen voor het sociale netwerk van gezinnen, omdat zij
meestal een uitgebreid familienetwerk achterlaten.
Macrosysteem
Het macrosysteem heeft betrekking op de cultuur of de ideologie van een samenleving.
Deze ideologie vloeit vaak voort uit de heersende religie of wereldbeschouwing. Een
marcosysteem is te beschouwen als de culturele blauwdruk van de samenleving.
De culturele of religieuze ideologie komt tot uitdrukking in macrostructuren zoals het
economische systeem, het rechtssysteem, het systeem van sociale voorzieningen en het
onderwijssysteem.
De heersende culturele en religieuze ideologie op macroniveau zijn van invloed op de lagere
systemen van de ecologische omgeving en uiteindelijk op de opvoeding van kinderen.
