Hoofdstuk 1: Terreinverkenning
1.1 Is recht saai?
Recht vormt een centraal onderdeel van het maatschappelijk leven, is even dynamisch maar
vaak ook even complex.
1.2 Waarom recht?
Vier functies van het recht:
1. Normatieve functie
Gedragsregels(normen) die nagenoeg door de hele maatschappij
belangrijk vindt. Ze zijn niet alleen ethische vormen, (behoren niet alleen tot
de moraal) maar zijn ook rechtsnormen. Deze kunnen veranderen.
2. Geschilsoplossende functie
De rechterlijke macht bepaald of iemand moet worden gestrafd en zo ja,
op welke wijze en met behulp van welke procedure.
3. Additionele functie
Welke regels gelden als zich een situatie voordoet waarmee betrokkenen
geen rekening hebben gehouden? Additionele (aanvullende) functie van het
recht: als partijen vergeten zijn op een bepaald punt afspraken te maken,
geeft. Het recht aan welke regel geldt. Afspraak gaat vóór deze regeling.
4. Instrumentele functie
Zo doen wij het en niet anders. Het feit dat de wet bepaalt dat er op de
wegen in Nederland rechts gereden moet worden bijvoorbeeld.
1.3 Waar vinden we het recht?
Als recht zoveel met het maatschappelijk leven te maken heeft, is het van groot belang te
weten waar we dat recht kunnen vinden. We spreken dan over rechtsbronnen.
Het Nederlandse recht kent vier rechtsbronnen:
1. De wet;
2. Het verdrag;
3. De jurisprudentie;
4. De gewoonte.
1.3.1 Wet
Wetten op het terrein van het privaatrecht, ook wel het civiele recht of het burgerlijk recht
genoemd. Privaatrecht heeft twee deelgebieden: personen- en familierecht (geboorte,
huwelijk, adoptie etc.) en vermogensrecht (alle geld waardeerbare handelingen tussen
burgers onderling).
Ook het ondernemingsrecht valt onder privaatrecht.
, Als iemand een privaatrechtelijk geschil heeft met een ander, dan moet diegene naar de
rechter stappen om zijn gelijk te krijgen. In het privaatrecht is er niet een derde persoon
(onafhankelijk persoon) die daarvoor in actie komt.
Naar de rechter stappen om een geschil te laten beslechten heet procederen. De regels van
een juridische procedure op het gebied van privaatrecht, worden tot het burgerlijk
procesrecht gerekend.
Privaatrecht:
- Personen- en familierecht;
- Vermogensrecht;
- Ondernemingsrecht;
- Burgerlijk procesrecht.
Strafrecht wordt gekenmerkt met het feit is dat de staatdoor middel van het Openbaar
Ministerie (OM) actief optreedt om sancties te eisen bij overtreding van de normen. De staat
bezit een monopoliepositie alleen het OM kan tot vervolging van strafbare feiten
overgaan.
Strafrecht en het privaatrecht (specifiek vermogensrecht) kunnen op een bepaalde manier
met elkaar verbonden zijn. Denk aan een ongeluk door het niet verlenen van voorrang. Er
moet schadevergoeding betaald worden, maar ook zal degene die geen voorrang verleend
een sanctie krijgen omdat het een strafrechtelijk delict is.
Het staatsrecht regelt de wijze waarop het Nederlandse staatsbestel wordt vormgegeven en
de invloed die de burgers daarop kunnen uitoefenen. De grondwet is een zeer belangrijke
wet op dit gebied hierin staan de basisregels van ons staatsbestel (democratische
rechtsstaat) opgesomd.
Bestuursrecht heeft betrekking op de mogelijkheden die de overheid om regulerend op te
treden ten aanzien van de maatschappij. Awb, Natuur-beschermingswet, de Wet
maatschappelijke ondersteuning, de Drank-en horecawet en de Werkloosheidwet.
Strafrecht, staatsrecht en bestuursrecht Publiekrecht
Wie zijn wetgever?
Nationale wetgever Wetgever op centraal niveau is met name de nationale wetgever.
Deze is samengesteld door enerzijds de regering en anderzijds de Staten-Generaal (eerste en
tweede kamer)
Decentrale wetgevers Wetgever op provinciaal en gemeentelijk niveau. Door hen
uitgevaardigde wetten noemen we geen ‘wet’ maar ‘verordening’. Provinciale Staten doet
dit op provinciaal niveau, de Gemeenteraad op gemeentelijk niveau.
1.1 Is recht saai?
Recht vormt een centraal onderdeel van het maatschappelijk leven, is even dynamisch maar
vaak ook even complex.
1.2 Waarom recht?
Vier functies van het recht:
1. Normatieve functie
Gedragsregels(normen) die nagenoeg door de hele maatschappij
belangrijk vindt. Ze zijn niet alleen ethische vormen, (behoren niet alleen tot
de moraal) maar zijn ook rechtsnormen. Deze kunnen veranderen.
2. Geschilsoplossende functie
De rechterlijke macht bepaald of iemand moet worden gestrafd en zo ja,
op welke wijze en met behulp van welke procedure.
3. Additionele functie
Welke regels gelden als zich een situatie voordoet waarmee betrokkenen
geen rekening hebben gehouden? Additionele (aanvullende) functie van het
recht: als partijen vergeten zijn op een bepaald punt afspraken te maken,
geeft. Het recht aan welke regel geldt. Afspraak gaat vóór deze regeling.
4. Instrumentele functie
Zo doen wij het en niet anders. Het feit dat de wet bepaalt dat er op de
wegen in Nederland rechts gereden moet worden bijvoorbeeld.
1.3 Waar vinden we het recht?
Als recht zoveel met het maatschappelijk leven te maken heeft, is het van groot belang te
weten waar we dat recht kunnen vinden. We spreken dan over rechtsbronnen.
Het Nederlandse recht kent vier rechtsbronnen:
1. De wet;
2. Het verdrag;
3. De jurisprudentie;
4. De gewoonte.
1.3.1 Wet
Wetten op het terrein van het privaatrecht, ook wel het civiele recht of het burgerlijk recht
genoemd. Privaatrecht heeft twee deelgebieden: personen- en familierecht (geboorte,
huwelijk, adoptie etc.) en vermogensrecht (alle geld waardeerbare handelingen tussen
burgers onderling).
Ook het ondernemingsrecht valt onder privaatrecht.
, Als iemand een privaatrechtelijk geschil heeft met een ander, dan moet diegene naar de
rechter stappen om zijn gelijk te krijgen. In het privaatrecht is er niet een derde persoon
(onafhankelijk persoon) die daarvoor in actie komt.
Naar de rechter stappen om een geschil te laten beslechten heet procederen. De regels van
een juridische procedure op het gebied van privaatrecht, worden tot het burgerlijk
procesrecht gerekend.
Privaatrecht:
- Personen- en familierecht;
- Vermogensrecht;
- Ondernemingsrecht;
- Burgerlijk procesrecht.
Strafrecht wordt gekenmerkt met het feit is dat de staatdoor middel van het Openbaar
Ministerie (OM) actief optreedt om sancties te eisen bij overtreding van de normen. De staat
bezit een monopoliepositie alleen het OM kan tot vervolging van strafbare feiten
overgaan.
Strafrecht en het privaatrecht (specifiek vermogensrecht) kunnen op een bepaalde manier
met elkaar verbonden zijn. Denk aan een ongeluk door het niet verlenen van voorrang. Er
moet schadevergoeding betaald worden, maar ook zal degene die geen voorrang verleend
een sanctie krijgen omdat het een strafrechtelijk delict is.
Het staatsrecht regelt de wijze waarop het Nederlandse staatsbestel wordt vormgegeven en
de invloed die de burgers daarop kunnen uitoefenen. De grondwet is een zeer belangrijke
wet op dit gebied hierin staan de basisregels van ons staatsbestel (democratische
rechtsstaat) opgesomd.
Bestuursrecht heeft betrekking op de mogelijkheden die de overheid om regulerend op te
treden ten aanzien van de maatschappij. Awb, Natuur-beschermingswet, de Wet
maatschappelijke ondersteuning, de Drank-en horecawet en de Werkloosheidwet.
Strafrecht, staatsrecht en bestuursrecht Publiekrecht
Wie zijn wetgever?
Nationale wetgever Wetgever op centraal niveau is met name de nationale wetgever.
Deze is samengesteld door enerzijds de regering en anderzijds de Staten-Generaal (eerste en
tweede kamer)
Decentrale wetgevers Wetgever op provinciaal en gemeentelijk niveau. Door hen
uitgevaardigde wetten noemen we geen ‘wet’ maar ‘verordening’. Provinciale Staten doet
dit op provinciaal niveau, de Gemeenteraad op gemeentelijk niveau.
