Hoorcollege 1:
Ons lichaam bestaat uit organen. De hersenen zijn een orgaan.
Organen bestaan uit weefsel. Het bestaat uit zenuwweefsel.
Weefsel bestaat uit cellen. De cellen heten zenuwcellen.
In het boek staat dat gedrag ‘patronen in de tijd’ zijn, dit is geen goede definitie. Een simpelere
definitie: Elke vorm van beweging in een levend organisme.
Hersenen en gedrag zijn gerelateerd, maar hoe precies? Dit gaat over het mind-body probleem:
- Dualistisch versus monistisch stelsel
- Spiritualistisch versus materialistisch stelsel (wetenschap zegt: alles is materie, alles is tastbaar).
Heeft ook te maken met persoonlijke stellingname en levensovertuiging.
,Het zenuwstelsel: Centraal en perifeer:
Het ruggenmerg zou je kunnen zien als een uitgezakt deel van de hersenen. Samen vormen ze het
centrale zenuwstelsel.
Fylogenetische ontwikkeling: Ontwikkeling van hogere diersoorten uit lagere.
Ontogenetische ontwikkeling: Ontwikkeling van de individuele mens uit zaad- en eicel.
Gemeenschappelijke voorouder met apen: Australopithecus (Zuidelijke Aap). De Homo Eructus is de
eerste versie van de mens die rechtop liep. Mensen en chimpansees verschillen maar 1% in DNA.
Hominidae (alle soorten mensen stammen hier van af, ook uitgestorven soorten bv. Neanderthaler):
- Circa 5 miljoen jaar geleden ontstaan.
- Primaten die rechtop lopen.
Australopithecus (Zuidelijke Aap):
- Ca. 4 miljoen jaar geleden ontstaan in Afrika (m.n. zuid en oost)
- Hersengrootte ca. 400 cm3
Homo habilis (Handige mens):
- Ca. 2.5 – 1.5 miljoen jaar geleden ontstaan, in Afrika.
- Grotere herseneninhoud dan australopithecus: ca. 800 cm3
- Gebruikte simpel stenen gereedschap
- At ook dierlijk voedsel, dit zou wellicht belangrijk zijn geweest voor de verdere ontwikkeling.
, Homo erectus (Rechtopstaande mens):
- Ca. 1.5 miljoen jaar geleden ontstaan.
- Groterere hersenen (900-1200 cm3), beter gereedschap dan Homo Habilis.
- Migreerde naar Europa (Neanderthalers) en Azië.
Homo sapiens (Wetende mens):
- 120.000 jaar geleden ontstaan in Afrika.
- 100.000 jaar geleden naar o.a. Europa gemigreerd (Cro-Magnon, ZW Frankrijk).
- Heeft misschien de Neanderthalers uitgemoord.
- Grottenkunst, oudste zijn 30.000 jaar oud.
- Herseninhoud ca. 1500 cm3, dat is op de dag van vandaag nog steeds zo.
Wat is er zo speciaal aan de menselijke hersenen?
- Vooral de grootte (1500 cm3), tenminste als je daar wat rekentrucjes mee uithaalt. Want de
hersenen van de olifant zijn bijvoorbeeld groter dan die van de mens. Men kwam met de
‘encephalisatie quotiënt’ (EQ). Oftewel, hersengewicht gedeeld door verwacht hersengewicht.
Uit deze berekening blijkt dus dat de mens meer hersengewicht heeft dan je vooraf zou verwachten:
In vijf miljoen jaar tijd is ons hersengewicht verdrievoudigd (Australopithecus EQ 2.5 Homo
Sapiens EQ 7.0). Hoe komt dat? O.a. leefwijze, hersenkoeling (nodig vanwege hoog metabolisme: 2%
gewicht, 25% zuurstof, 70% glucose), neotenie (rijpingsvertraging, ouderen behouden
kinderkenmerken zoals groot hoofd).
Een groter brein is niet een beter brein, het gaat misschien meer om het aantal verbindingen. Veel
gedrag is niet aangeboren, maar cultureel bepaald.
Ons lichaam bestaat uit organen. De hersenen zijn een orgaan.
Organen bestaan uit weefsel. Het bestaat uit zenuwweefsel.
Weefsel bestaat uit cellen. De cellen heten zenuwcellen.
In het boek staat dat gedrag ‘patronen in de tijd’ zijn, dit is geen goede definitie. Een simpelere
definitie: Elke vorm van beweging in een levend organisme.
Hersenen en gedrag zijn gerelateerd, maar hoe precies? Dit gaat over het mind-body probleem:
- Dualistisch versus monistisch stelsel
- Spiritualistisch versus materialistisch stelsel (wetenschap zegt: alles is materie, alles is tastbaar).
Heeft ook te maken met persoonlijke stellingname en levensovertuiging.
,Het zenuwstelsel: Centraal en perifeer:
Het ruggenmerg zou je kunnen zien als een uitgezakt deel van de hersenen. Samen vormen ze het
centrale zenuwstelsel.
Fylogenetische ontwikkeling: Ontwikkeling van hogere diersoorten uit lagere.
Ontogenetische ontwikkeling: Ontwikkeling van de individuele mens uit zaad- en eicel.
Gemeenschappelijke voorouder met apen: Australopithecus (Zuidelijke Aap). De Homo Eructus is de
eerste versie van de mens die rechtop liep. Mensen en chimpansees verschillen maar 1% in DNA.
Hominidae (alle soorten mensen stammen hier van af, ook uitgestorven soorten bv. Neanderthaler):
- Circa 5 miljoen jaar geleden ontstaan.
- Primaten die rechtop lopen.
Australopithecus (Zuidelijke Aap):
- Ca. 4 miljoen jaar geleden ontstaan in Afrika (m.n. zuid en oost)
- Hersengrootte ca. 400 cm3
Homo habilis (Handige mens):
- Ca. 2.5 – 1.5 miljoen jaar geleden ontstaan, in Afrika.
- Grotere herseneninhoud dan australopithecus: ca. 800 cm3
- Gebruikte simpel stenen gereedschap
- At ook dierlijk voedsel, dit zou wellicht belangrijk zijn geweest voor de verdere ontwikkeling.
, Homo erectus (Rechtopstaande mens):
- Ca. 1.5 miljoen jaar geleden ontstaan.
- Groterere hersenen (900-1200 cm3), beter gereedschap dan Homo Habilis.
- Migreerde naar Europa (Neanderthalers) en Azië.
Homo sapiens (Wetende mens):
- 120.000 jaar geleden ontstaan in Afrika.
- 100.000 jaar geleden naar o.a. Europa gemigreerd (Cro-Magnon, ZW Frankrijk).
- Heeft misschien de Neanderthalers uitgemoord.
- Grottenkunst, oudste zijn 30.000 jaar oud.
- Herseninhoud ca. 1500 cm3, dat is op de dag van vandaag nog steeds zo.
Wat is er zo speciaal aan de menselijke hersenen?
- Vooral de grootte (1500 cm3), tenminste als je daar wat rekentrucjes mee uithaalt. Want de
hersenen van de olifant zijn bijvoorbeeld groter dan die van de mens. Men kwam met de
‘encephalisatie quotiënt’ (EQ). Oftewel, hersengewicht gedeeld door verwacht hersengewicht.
Uit deze berekening blijkt dus dat de mens meer hersengewicht heeft dan je vooraf zou verwachten:
In vijf miljoen jaar tijd is ons hersengewicht verdrievoudigd (Australopithecus EQ 2.5 Homo
Sapiens EQ 7.0). Hoe komt dat? O.a. leefwijze, hersenkoeling (nodig vanwege hoog metabolisme: 2%
gewicht, 25% zuurstof, 70% glucose), neotenie (rijpingsvertraging, ouderen behouden
kinderkenmerken zoals groot hoofd).
Een groter brein is niet een beter brein, het gaat misschien meer om het aantal verbindingen. Veel
gedrag is niet aangeboren, maar cultureel bepaald.
