Samenvatting Verpleegkunde/GT Kennistoets 2.2

Kennistoets 2.2

Gezondheid en preventie

1. verwoorden wat de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag inhoudt

Gezondheidsdeterminant leefstijl & gedrag (Lalonde):
omvat allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid en/of
een gezondheidsprobleem.
 gezondheidsvaardigheden, voedingsgedrag, alcohol- en drugsgebruik, rookgedrag,
bewegingsgedrag en seksueel gedrag

Gezondheid en aanpak gezondheidsprobleem:
 welke gedragingen zijn van invloed?
 alle relevante gedragingen te inventariseren
 welke gedragingen hebben een relatie hebben met gezondheid/probleem?
 betreffende gedrag ‘overmatig’, waardoor negatieve gezondheidseffecten kunnen ontstaan?

Leefstijl heeft grote invloed op de ziektelast (= hoeveelheid zieke mensen druk op de bevolking in %)

Lalonde determinanten ziektelast:

,2. toelichten hoe leefstijlfactoren en gedragingen invloed hebben op de gezondheid van de mens




Gezondheidsprobleem en voeding
- Primair verband: cariës, overgewicht, obstipatie, ondergewicht, hypertensie, maag- en
slokdarmkanker.  risicofactor darmkanker lage consumptie groente en fruit
- Secundair verband: andere gezondheidsdeterminanten spelen een rol.  ernstig overgewicht en
lichamelijke inactiviteit.

Invloed gedrag op gezondheid
- Ongezonde voeding: hart- en vaatziekten, obstipatie, overgewicht, kanker, diabetes
- Overmatig alcoholgebruik: levercirrose, verslaafd, immuunsysteem verstoren
- Roken: COPD, kanker
- (voldoende) bewegen: diabetes, artrose, reuma, osteoperose, depressie\conditie, hart, bloeddruk
- (ont)spanning
- seksueel gedrag: SOA, hiv, ongewenst zwanger, misbruik

Double burden= meerdere lasten. Combinatie van infectieziekten en niet-overdraagbare
gezondheidsproblemen.

3. uitleggen welke taak de verpleegkundige heeft bij de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag

SOC (Sense of Coherence)= ervaren de wereld als begrijpelijk, hanteerbaar en betekenisvol
 betere gezondheid

Gezondheidsvaardigheden ontbreken soms bijvoorbeeld bijsluiter niet kunnen lezen

Gezondheidsvaardigheden bepalen mede hoe mensen de eigen gezondheid beoordelen.
Weinig vaker chronische ziekten, verhoogd mortaliteitsrisico, vaker SEH, minder gebruik
preventieve zorg. Minder optimale zelfmanagementvaardigheden, minder ziektegerelateerde kennis,
lagere eigeneffectiviteit

Aandachtspunten professional:
 taalgebruik eenvoudig
 coaching rondom zelfmanagement
 teach-back methode (patiënt in eigen woorden laten herhalen)
 grotere kans op niet shared-decision-making

Rol gezondheidsbevorderaar
- Kennis: zelfmanagement, leefstijl, gedrag, gezondheids- en gedragsdeterminanten, gezond gedrag

, - Vaardigheden en Attitude: gegevens verzamelen, uitvoeren interventies (individueel en collectief),
versterken sociaal netwerk, bemoeizorg, respect voor opvattingen/ rekening houdend met,
meedenken beleid.
- Veel preventieve en curatieve taken van verpleegkundigen hebben (gedeeltelijk) te maken met het
aanzetten van patiënten(groepen) tot ander, gezonder gedrag.
 Gezondheidsvoorlichting en patiëntenvoorlichting
 Gericht zijn op gezond voedingsgedrag en veilige voeding

1. uitleggen wat de endogene, persoonsgebonden gezondheidsdeterminant inhoudt

Fysiologische en psychische factoren in de mens/endogene persoonsgebonden:
 uiterlijke verschillen, fysiologische kenmerken, intelligentie, aanleg en persoonskenmerken.

- Genetische factoren: afwijkingen in de genen, afwijkingen in chromosomen, multifactoriële
gezondheidsproblemen, aanleg voor gezondheidsproblemen  kleurenblind, geslacht
- Verworven eigenschappen: verkregen door een leefstijl te hanteren. Verkeerde leefstijl heeft als
gevolg hoge bloeddruk, hoge cholesterol, diabetes

2. uitleggen welke taken de verpleegkundige heeft bij de endogene, persoonsgebonden
gezondheidsdeterminant

Rollen verpleegkundige: coach, behandelaar, leraar, poortwachter

Zorg verlenen aan patiënten met een verminderde gezondheidstoestand door genetische factoren en
verworven eigenschappen:
 Dergelijke problemen signaleren, noodzakelijke zorg te bieden, mensen bijstaan, begeleiden
in leren accepteren van en omgaan met beperkingen, verergering van klachten voorkomen.
 Door preventie en professionele zorg gezondheidsrisico’s eerder signaleren en
gezondheidsproblemen worden voorkomen.

3. verwoorden hoe de verpleegkundige zelfmanagement kan bevorderen bij de zorgvrager

Zelfmanagement:
- Gezamenlijke besluitvorming
- Regie zorgvrager
- Vermogen tot inpassen aandoening dagelijkse leven
- Omgaan met klachten, symptomen
 Leefstijlaanpassingen
- Optimale kwaliteit van leven nastreven
- Zelf beslissingen nemen en zelfgekozen acties uitvoeren
- Uitgang: levensdoelen zorgvrager
 Inzicht in aandoening
 Vaardigheden ontwikkelen oplossen van eigen problemen

Kernelementen relatie zorgvrager/verpleegkundige: partnerschap, kennisdelen, vertrouwen, respect

1. uitleggen wat de stappen zijn van het model van gedragsverandering
2. het belang noemen van het doorlopen van de stappen van het model van gedragsverandering

Model van gedragsverandering:
een stappenplan om te komen tot een verandering van de intentie en het gezondheidsgedrag bij een
individuele patiënt. Zelfmanagement patiënt bevorderen.