VWO Kunstgeschiedenis
SYLLABUS
‘VOORBEELDIG’
‘Voorbeeldig’ – imitatio, variatio en Aemulatio
EEN DUIDELIJKE & UITGEBREIDE SAMENVATTING
HAVO + VWO
CENTRAAL EXAMEN
Gemaakt Door:
LucyImme3
,Inhoud
H1. Algemeen
Imitatio, Variatio en Aemulatio
Kunsttheorie renaissance
- Passieve en actieve opvattingen van natuur
- Palladio
- Michelangelo
H2. Imitatio
Repoductietechnieken
Cliché en de traditie
Gijs Frieling, Ex Voto
! en Malevitsj in kader van Gijs Frieling: 'ex-foto'
H3. Variatio
Palladio en de Wetten van de Harmonie
Droogdesign
Sjoerd Soeters
H4. Aemulatio
Arthur Danto
Malevitsj
Architectuur Rem Koolhaas
Andy Warhol
Damien Hirst
H5. Overig
Verschil supremisme en constructivisme
Theorie van Walter Benjamin;
relatie tussen Albert Speer en de Romeinse bouwkunst/ steden
Pierre Cecile Puvis-de-Chavannes
Kenmerken impresionistische kunst. (Eind 1800)
Rodain. (1840 – 1920)
,H1. Algemeen
1.1. Imitatio, Variatio en Aemulatio
creatie of mimesis?
Is kunst lauter schepping; een creatie?
Of is kunst een verbeelding van iets; mimesis?
In de renaissance heeft men regels geprobeerd vast te leggen kunst, en die gebundeld in
traktaten. De rode draad daarin was het omgaan met voorbeelden.
Hoe omgaan met voorbeelden?
In de renaissance kwam met met 3 benamingen, die gingen over de 3 manieren waarop
een kunstenaar met een voorbeeld kan omgaan:
> Immitatio: het nadoen, immiteren van een kunstwerk.
> Variatio: een bepaald kunstwerk (her)intrepeteren, er een ‘variatie’ op maken.
> Aemulatio: het voorbeeld overtreffen
Waardering
• Tijdens renaissance: toen was immitatio en aemulatio het ultieme doel.
• Nu: nu verschilt het heel erg, per persoon en werk, wat wel/niet gewaardeerd wordt.
Bij ‘Voorbeeldig’ kijk je vanuit 2 perspectieven:
- vanuit de maker en zijn werkprocess
- vanuit de beschauwer en zijn kijkproces
! scheppen en schauwen gaan hand in hand.
Voorbeeldig uitgebreider
immitatio
• Eeuwenlang hebben kunstenaars voorbeelden geïmmiteerd: het doel was dan zo groot
mogelijke visuele overeenkomst met het origineel:
! origineel kan kunstwerkzijn, maar ook een model (zoals een plant, een mens, etc.)
! oftewel, het doel is: repoductie van de verschijningsvorm van het voorbeeld
• Bijv: Oliver Larik maakte, op basis van Rommeinse kopieën van het nalatenschap van
de beeldhouwer Polykleitos, allerlei beelden, precies zoals Polykleitos dat ook gemaakt
zou hebben. Hij immiteerde dus Polykleitos. Hij combineerde dit ‘Kopienkritik’ met
videowerken, symbolisch voor de hedendaagse digitale kopiepraktijken. Met de
‘Kopienkritik’ en ‘Versions’ verbeeld hij het “problematische karakter van authenticiteit,
originaliteit en oorspronkelijkheid in de huidige samenleving.
Variatio
Het voorbeeld nemen, en daar stukjes van overnemen, er iets aantoevoegen, veranderen
of ernaar verwijzen. Ook kan het identiek overgenomen worden maar in een andere
context geplaatst worden.
•Bijv: Laric’s werk kan ook gezien worden als een variatio: hij plaats de letterlijk
overgenomen beelden van Polyfeitos, en geeft ze een andere betekenis door ze tegen de
achtergrond van hedendaagse nieuwe media en communicatiemiddelen te plaatsen.
- Polykleitos wilde zichbare werkelijkheid door eeuwigheid in steen scheppen.
- Laric wil laten zien hoe complex en veranderlijk die werkelijkheid inmiddels is.
, Aemulatio
Een voorbeeld kan overtroffen worden in bijv: formaat, zeggingskracht, realisme of juist
abstractie. Wat veel voorkomt zijn kunstenaars die een soort onderlinge competitie
doen; allemaal willen ze het voorbeeld beter schilderen dan de ander.
COMBINATIE VAN DE DRIE
Sommige werken kunnen ook als combinaties gezien worden.
Van dit schilderij wordt gezegd dat alle drie de subthema’s er in voorkomen. Waarom?
(‘L.H.O.O.Q.’ van Marcel Duchamp)
1. Immitatio: het is een ready-made (= iets dat al eens gemaakt is), en kan daarom als
een kopie, een imiatie van de MonaLisa beschouwt worden
2. Variatio: Duchamp heeft er een snor aan toegevoegd. Het onderschrift beschrijft
haar seksuele onrust. Duchamp heeft iets aan het voorbeeld veranderd: het is daarom
ook een variatie op het origineel.
3. Dit kunstwerk is conceptueel: Duchamp geeft er commentaar mee op het idee van
zogenaamde tijdloze smaak en schoonheid. Nu is Duchamp de verpersoonlijking
geworden van de conceptuele kunst. Dit werk hangt nu ook in het Louvre; hij heeft
andere kunstenaars zo overtroffen: aemulatio
SYLLABUS
‘VOORBEELDIG’
‘Voorbeeldig’ – imitatio, variatio en Aemulatio
EEN DUIDELIJKE & UITGEBREIDE SAMENVATTING
HAVO + VWO
CENTRAAL EXAMEN
Gemaakt Door:
LucyImme3
,Inhoud
H1. Algemeen
Imitatio, Variatio en Aemulatio
Kunsttheorie renaissance
- Passieve en actieve opvattingen van natuur
- Palladio
- Michelangelo
H2. Imitatio
Repoductietechnieken
Cliché en de traditie
Gijs Frieling, Ex Voto
! en Malevitsj in kader van Gijs Frieling: 'ex-foto'
H3. Variatio
Palladio en de Wetten van de Harmonie
Droogdesign
Sjoerd Soeters
H4. Aemulatio
Arthur Danto
Malevitsj
Architectuur Rem Koolhaas
Andy Warhol
Damien Hirst
H5. Overig
Verschil supremisme en constructivisme
Theorie van Walter Benjamin;
relatie tussen Albert Speer en de Romeinse bouwkunst/ steden
Pierre Cecile Puvis-de-Chavannes
Kenmerken impresionistische kunst. (Eind 1800)
Rodain. (1840 – 1920)
,H1. Algemeen
1.1. Imitatio, Variatio en Aemulatio
creatie of mimesis?
Is kunst lauter schepping; een creatie?
Of is kunst een verbeelding van iets; mimesis?
In de renaissance heeft men regels geprobeerd vast te leggen kunst, en die gebundeld in
traktaten. De rode draad daarin was het omgaan met voorbeelden.
Hoe omgaan met voorbeelden?
In de renaissance kwam met met 3 benamingen, die gingen over de 3 manieren waarop
een kunstenaar met een voorbeeld kan omgaan:
> Immitatio: het nadoen, immiteren van een kunstwerk.
> Variatio: een bepaald kunstwerk (her)intrepeteren, er een ‘variatie’ op maken.
> Aemulatio: het voorbeeld overtreffen
Waardering
• Tijdens renaissance: toen was immitatio en aemulatio het ultieme doel.
• Nu: nu verschilt het heel erg, per persoon en werk, wat wel/niet gewaardeerd wordt.
Bij ‘Voorbeeldig’ kijk je vanuit 2 perspectieven:
- vanuit de maker en zijn werkprocess
- vanuit de beschauwer en zijn kijkproces
! scheppen en schauwen gaan hand in hand.
Voorbeeldig uitgebreider
immitatio
• Eeuwenlang hebben kunstenaars voorbeelden geïmmiteerd: het doel was dan zo groot
mogelijke visuele overeenkomst met het origineel:
! origineel kan kunstwerkzijn, maar ook een model (zoals een plant, een mens, etc.)
! oftewel, het doel is: repoductie van de verschijningsvorm van het voorbeeld
• Bijv: Oliver Larik maakte, op basis van Rommeinse kopieën van het nalatenschap van
de beeldhouwer Polykleitos, allerlei beelden, precies zoals Polykleitos dat ook gemaakt
zou hebben. Hij immiteerde dus Polykleitos. Hij combineerde dit ‘Kopienkritik’ met
videowerken, symbolisch voor de hedendaagse digitale kopiepraktijken. Met de
‘Kopienkritik’ en ‘Versions’ verbeeld hij het “problematische karakter van authenticiteit,
originaliteit en oorspronkelijkheid in de huidige samenleving.
Variatio
Het voorbeeld nemen, en daar stukjes van overnemen, er iets aantoevoegen, veranderen
of ernaar verwijzen. Ook kan het identiek overgenomen worden maar in een andere
context geplaatst worden.
•Bijv: Laric’s werk kan ook gezien worden als een variatio: hij plaats de letterlijk
overgenomen beelden van Polyfeitos, en geeft ze een andere betekenis door ze tegen de
achtergrond van hedendaagse nieuwe media en communicatiemiddelen te plaatsen.
- Polykleitos wilde zichbare werkelijkheid door eeuwigheid in steen scheppen.
- Laric wil laten zien hoe complex en veranderlijk die werkelijkheid inmiddels is.
, Aemulatio
Een voorbeeld kan overtroffen worden in bijv: formaat, zeggingskracht, realisme of juist
abstractie. Wat veel voorkomt zijn kunstenaars die een soort onderlinge competitie
doen; allemaal willen ze het voorbeeld beter schilderen dan de ander.
COMBINATIE VAN DE DRIE
Sommige werken kunnen ook als combinaties gezien worden.
Van dit schilderij wordt gezegd dat alle drie de subthema’s er in voorkomen. Waarom?
(‘L.H.O.O.Q.’ van Marcel Duchamp)
1. Immitatio: het is een ready-made (= iets dat al eens gemaakt is), en kan daarom als
een kopie, een imiatie van de MonaLisa beschouwt worden
2. Variatio: Duchamp heeft er een snor aan toegevoegd. Het onderschrift beschrijft
haar seksuele onrust. Duchamp heeft iets aan het voorbeeld veranderd: het is daarom
ook een variatie op het origineel.
3. Dit kunstwerk is conceptueel: Duchamp geeft er commentaar mee op het idee van
zogenaamde tijdloze smaak en schoonheid. Nu is Duchamp de verpersoonlijking
geworden van de conceptuele kunst. Dit werk hangt nu ook in het Louvre; hij heeft
andere kunstenaars zo overtroffen: aemulatio
