14.1
Sovjet-Unie jaren 80 problemen:
● structurele problemen, wat de geloofwaardigheid van het communisme aantasten
● economische groei tot stilstand gekomen, door wapenwedloop → Sovjet bankroet
● vernieuwing in de politiek vrijwel onmogelijk
● sociale onrust in Oost-Europa
Om communisme overeind te houden nieuwe leider Gorbatsjov vanaf 1985 nieuwe
maatregelen:
● persoonlijke vrijheid en openheid van zaken (glasnost)
● meer marktwerking (perestrojka)
● toenadering Westen, om wapenwedloop te stoppen
Door deze maatregelen verloor de communistische ideologie en het eenpartijstelsel hun
laatste geloofwaardigheid.
In jaren 80 in Oostbloklanden verzet tegen dictatuur en roep om democratie, vooral Polen en
Hongarije. Onder Gorbatsjov geen militair ingrijpen.
November 1989 symbool ondergang communisme → val van Berlijnse muur.
Verkeer van Oost naar West werd plotseling door de DDR toegestaan. Binnen een jaar
landen herenigd.
1990 eenpartijstaat in Sovjet-Unie afgeschaft. Sovjetrepublieken verklaarde zich daarna
onafhankelijk en in 1991 Sovjet opgeheven en koude oorlog voorbij.
Rusland opvolgstaat van de Sovjet-Unie. Boris Jeltsin eerst gekozen democratische
president. Ontstond soort kapitalistische economie vol met vriendjespolitiek.
Sommige Sovjetrepublieken sloten zich aan bij de EU (Estland, Litouwen, Letland) (⭐47 De
eenwording van Europa) in andere kwamen er burgeroorlogen door opkomende
nationalistische gevoelens (Georgië, Oekraïne).
Sovjet onderdrukte culturele verschillen in Oost-Europa nu dat wegviel leidde dat tot
spanningen. Joegoslavië sinds 1918 zelfstandige republiek met verschillende
bevolkingsgroepen tussen 1991 en 2001 raakte die verschillende bevolkingsgroepen in
conflicten en hevige burgeroorlogen. VN probeerde groepen te beschermen.
1995, Nederlandse troepen overrompeld door Servische troepen die 8000 bosnische
moslims vermoorden, grootse volkenmoord sind WO 2.
Gevolgen Westen uitenvalling Sovjet:
● VS enige supermacht, ‘politieagent van de wereld’.
● NAVO in 1949 opgericht als bondgenootschap als bescherming voor de Sovjet, nu
richtte die zich op andere militaire conflicten. Oostblok landen werden ook lid.
● Bondsrepubliek (Duitsland) groeit tot belangrijke grootmacht. Bleef verborgen →
angst voor leidersrol door verleden, vanaf 2010 door Merkel niet meer.
Door Poetin stelde Rusland zich weer krachtiger op, de spanningen namen tussen Oost en
West weer toe, inname Krim 2014 en inmenging oosten van Oekraïne.
Wereldwijde opkomst van moslimfundamentalisme, zij willen de oorspronkelijke
uitgangspunten zoveel mogelijk in praktijk brengen. Vaak botst dat met westerse
Sovjet-Unie jaren 80 problemen:
● structurele problemen, wat de geloofwaardigheid van het communisme aantasten
● economische groei tot stilstand gekomen, door wapenwedloop → Sovjet bankroet
● vernieuwing in de politiek vrijwel onmogelijk
● sociale onrust in Oost-Europa
Om communisme overeind te houden nieuwe leider Gorbatsjov vanaf 1985 nieuwe
maatregelen:
● persoonlijke vrijheid en openheid van zaken (glasnost)
● meer marktwerking (perestrojka)
● toenadering Westen, om wapenwedloop te stoppen
Door deze maatregelen verloor de communistische ideologie en het eenpartijstelsel hun
laatste geloofwaardigheid.
In jaren 80 in Oostbloklanden verzet tegen dictatuur en roep om democratie, vooral Polen en
Hongarije. Onder Gorbatsjov geen militair ingrijpen.
November 1989 symbool ondergang communisme → val van Berlijnse muur.
Verkeer van Oost naar West werd plotseling door de DDR toegestaan. Binnen een jaar
landen herenigd.
1990 eenpartijstaat in Sovjet-Unie afgeschaft. Sovjetrepublieken verklaarde zich daarna
onafhankelijk en in 1991 Sovjet opgeheven en koude oorlog voorbij.
Rusland opvolgstaat van de Sovjet-Unie. Boris Jeltsin eerst gekozen democratische
president. Ontstond soort kapitalistische economie vol met vriendjespolitiek.
Sommige Sovjetrepublieken sloten zich aan bij de EU (Estland, Litouwen, Letland) (⭐47 De
eenwording van Europa) in andere kwamen er burgeroorlogen door opkomende
nationalistische gevoelens (Georgië, Oekraïne).
Sovjet onderdrukte culturele verschillen in Oost-Europa nu dat wegviel leidde dat tot
spanningen. Joegoslavië sinds 1918 zelfstandige republiek met verschillende
bevolkingsgroepen tussen 1991 en 2001 raakte die verschillende bevolkingsgroepen in
conflicten en hevige burgeroorlogen. VN probeerde groepen te beschermen.
1995, Nederlandse troepen overrompeld door Servische troepen die 8000 bosnische
moslims vermoorden, grootse volkenmoord sind WO 2.
Gevolgen Westen uitenvalling Sovjet:
● VS enige supermacht, ‘politieagent van de wereld’.
● NAVO in 1949 opgericht als bondgenootschap als bescherming voor de Sovjet, nu
richtte die zich op andere militaire conflicten. Oostblok landen werden ook lid.
● Bondsrepubliek (Duitsland) groeit tot belangrijke grootmacht. Bleef verborgen →
angst voor leidersrol door verleden, vanaf 2010 door Merkel niet meer.
Door Poetin stelde Rusland zich weer krachtiger op, de spanningen namen tussen Oost en
West weer toe, inname Krim 2014 en inmenging oosten van Oekraïne.
Wereldwijde opkomst van moslimfundamentalisme, zij willen de oorspronkelijke
uitgangspunten zoveel mogelijk in praktijk brengen. Vaak botst dat met westerse
