Samenvatting Ethiek, Recht en samenleving:
Week 2:
Waarom hebben we recht?
Antwoord: Recht hebben we om in een georganiseerde en rechtvaardige samenleving te leven.
4 Functies van het recht:
1. Normatieve functie
2. Geschil-oplossende functie
3. Additionele functie
4. Instrumentale functie
Normatieve functie: Het recht beslaat gedragsregels waarvan het grootste gedeelte van de
samenleving vindt dat ze opgevolgd moeten worden.
Geschil-oplossende functie: De recht bepaald of iemand wordt gestraft, eigen rechter spelen is in
Nederland verboden.
Additionele functie: wanneer afspraken niet tot in de puntjes door partijen zijn geregeld of
beschreven wordt door de rechter de aanvullend recht gesproken
Instrumentele functie: het gebruiken van het recht als instrument om een probleem op te lossen.
Moreel oordeel: uitspraak over juist/onjuist gedrag
5 kenmerken van een moreel oordeel:
1. Menselijk gedrag
2. Overstijgt het individuele (bij iedereen hetzelfde)
3. Normatief
4. Gebaseerd op waarden
5. Kan tot verontwaardiging leiden
Moraal: geheel van waarden en normen in een samenleving of van bepaalde groepen in de
samenleving
Ethiek: studie van de moraal
Waarden: zijn idealen en motieven die in een samenleving of groep als nastrevenswaardig worden
beschouwd. Waarden zijn opvattingen over wat wenselijk is (respect, betrouwbaarheid etc).
Normen: gedragsregels die gebaseerd zijn op waarden (rechtsnormen zijn wetten).
Doel van (rechts) normen is een goeie samenleving.
Deugden: karaktereigenschappen, betreffende goed samenleven (je bent betrouwbaar, behulpzaam)
, Moraal, cultuur en samenleving:
Moraal is objectief
Moraal is relatief
Moraal veranderd (technische ontwikkelingen en mondialisering)
Cultuur bevat moraal
Samenleving kent meerdere culturen, maar vaak ook wel gedeelde moraal, bijvoorbeeld wet en
omgangsvormen.
Cultuur is collectieve mentale programmering, dus aangeleerd (opvoeding, omgang met andere en
waarneming).
Week 3:
Wat is vrijheid? Vrijheid om iets te doen & vrijheid om te laten
Zelfbeschikkingsrecht: Zelf kunnen bepalen
Schadebeginsel: Jouw handeling schade aanbrengt aan een ander
Verschillende grondrechten:
Klassieke grondrechten: vrijheidsrechten > geen overheidsbemoeienis > bescherming tegen
de overheid
Sociale grondrechten: Vrijheid tot > overheid zorgt voor burgers > vb gezondheidszorg
Kwadertrouw: is het niet nemen van verantwoordelijkheid door excuses.
Wat is een recht?
Norm die stelt dat andere iets moeten doen of laten met als doel een bepaalde vrijheid van een individu
te garanderen.
Soorten rechten:
1. Vrijheidsrechten en speciale rechten
2. Algemene rechten en specifieke rechten
3. Morele en wettelijke rechten
4. Algemene erkende en ideëel morele rechten
Vuistregels:
1. Algemeen gaat boven specifiek
2. Wettelijk gaat boven moreel
3. Algemeen erkend gaat boven ideëel morele
4. Vrijheid gaat boven sociaal
Week 2:
Waarom hebben we recht?
Antwoord: Recht hebben we om in een georganiseerde en rechtvaardige samenleving te leven.
4 Functies van het recht:
1. Normatieve functie
2. Geschil-oplossende functie
3. Additionele functie
4. Instrumentale functie
Normatieve functie: Het recht beslaat gedragsregels waarvan het grootste gedeelte van de
samenleving vindt dat ze opgevolgd moeten worden.
Geschil-oplossende functie: De recht bepaald of iemand wordt gestraft, eigen rechter spelen is in
Nederland verboden.
Additionele functie: wanneer afspraken niet tot in de puntjes door partijen zijn geregeld of
beschreven wordt door de rechter de aanvullend recht gesproken
Instrumentele functie: het gebruiken van het recht als instrument om een probleem op te lossen.
Moreel oordeel: uitspraak over juist/onjuist gedrag
5 kenmerken van een moreel oordeel:
1. Menselijk gedrag
2. Overstijgt het individuele (bij iedereen hetzelfde)
3. Normatief
4. Gebaseerd op waarden
5. Kan tot verontwaardiging leiden
Moraal: geheel van waarden en normen in een samenleving of van bepaalde groepen in de
samenleving
Ethiek: studie van de moraal
Waarden: zijn idealen en motieven die in een samenleving of groep als nastrevenswaardig worden
beschouwd. Waarden zijn opvattingen over wat wenselijk is (respect, betrouwbaarheid etc).
Normen: gedragsregels die gebaseerd zijn op waarden (rechtsnormen zijn wetten).
Doel van (rechts) normen is een goeie samenleving.
Deugden: karaktereigenschappen, betreffende goed samenleven (je bent betrouwbaar, behulpzaam)
, Moraal, cultuur en samenleving:
Moraal is objectief
Moraal is relatief
Moraal veranderd (technische ontwikkelingen en mondialisering)
Cultuur bevat moraal
Samenleving kent meerdere culturen, maar vaak ook wel gedeelde moraal, bijvoorbeeld wet en
omgangsvormen.
Cultuur is collectieve mentale programmering, dus aangeleerd (opvoeding, omgang met andere en
waarneming).
Week 3:
Wat is vrijheid? Vrijheid om iets te doen & vrijheid om te laten
Zelfbeschikkingsrecht: Zelf kunnen bepalen
Schadebeginsel: Jouw handeling schade aanbrengt aan een ander
Verschillende grondrechten:
Klassieke grondrechten: vrijheidsrechten > geen overheidsbemoeienis > bescherming tegen
de overheid
Sociale grondrechten: Vrijheid tot > overheid zorgt voor burgers > vb gezondheidszorg
Kwadertrouw: is het niet nemen van verantwoordelijkheid door excuses.
Wat is een recht?
Norm die stelt dat andere iets moeten doen of laten met als doel een bepaalde vrijheid van een individu
te garanderen.
Soorten rechten:
1. Vrijheidsrechten en speciale rechten
2. Algemene rechten en specifieke rechten
3. Morele en wettelijke rechten
4. Algemene erkende en ideëel morele rechten
Vuistregels:
1. Algemeen gaat boven specifiek
2. Wettelijk gaat boven moreel
3. Algemeen erkend gaat boven ideëel morele
4. Vrijheid gaat boven sociaal
