hulp nodig voor het leren? deze samenvatting helpt je

GS hoofdstuk 1 - oorlog en crisis
Samenvatting

Paragraaf 1 – oriëntatie
 In een bos bij het West-Vlaamse dorp Vladslo, is een begraafplaats waar
meer dan 25.000 Duitse soldaten in verschillende massagraven bij elkaar
liggen.
 Gestorven in omgeving van dorp tijdens 1e wereldoorlog (1914-1918).
 1 van hen was Peter Kollwitz. Zoon van Duitse kunstenares Käthe
Kollwitz.
 Hij had zich toen hij 18 was vrijwillig aangemeld om te vechten tegen
Frankrijk en Engeland.
 Eerste dag werd hij gelijk doodgeschoten.
 Moeder wilde herdenkingsmonument voor hem maken.
 Het leverde 2 beelden op die ze treurend ouderpaar noemde.
 1e wereldoorlog en de grote problemen daarna in Europa vonden plaats
in de tijd van wereldoorlogen (1900-1950).
 Die periode hete vanaf 1800 de moderne tijd.

Paragraaf 2 – spanningen in Europa
Modernisering
 Tijdens industriële revolutie (19e eeuw) woonden veel arbeiders in kleine
huizen die vlak bij fabrieken omdat je geen vervoersmiddel hadden.
 Aan einde 19e eeuw kwam er verandering: in grote industriesteden
kwamen autobussen en metrolijnen. (alleen rijken kochten auto)
 Meer verandering: nieuwe communicatiemiddelen: telegraaf, radio,
telefoon film.
 Veandering: lopende band fabrieken produceerden snel en goedkoper.
(massaproductie)
 Kolonies EU-landen belangrijk.
 Haalde belangrijke grondstoffen vandaan, zoals aardolie, tin en rubber.
 Leven van veel burgers in West-EU en Noord-VS door verandering
aangenamer.
 Niet alleen rijken hadden goed maar ook middengroepen..
 Door nieuwe wed geving kwam: riolering, lonen stegen en in veel landen
maakt leerplicht einde aan kinderarbeid. (moderne samenleving)
 Technische vooruitgang minder goed: ontwikkeling in wapenindustrie.
 Ook chemische industrie maakte nieuwe wapens, zoals gifgas.

Machtsverhoudingen in Europa

,  Aan einde 19e eeuw namen spanningen tussen EU-landen toen
 Oorzaken:
- Ten 1e was de relatie tussen Franrijk en Duitsland slecht, Frankrijk was
tot 1871 machtigste EU-land dit veranderde na Frans-Duitse oorlog
1870-1871. De Duitse versloegen de Fransen, en ze pikte Elzas-
Lotharingen in.
- Een 2e oorzaak is het Nationalisme in alle EU-landen sterk gegroeid
mensen waren trots op land, volk en cultuur, ze voelde zich beter en
dit zorgde voor spanningen.
- Modern-imperialisme was 3e oorzaak. Frankrijk en Engeland
veroverden rijken in Azië en Afrika. Duitsland had bijna geen kolonies
maar vanaf 1890 eiste de Duitse keizer Wilhelm ll meer gebieden in
Afrika en Azië op.
- Ten 4e namen spanningen ook toe door wapenwedloop tussen
Engeland en Duitsland.Rond 1890 begon de Duitse keizer Wilhelm ll
aan de bouw van een sterke vloot. Was nodig voor kolonies. Engeland
en Frankrijk vonden dit bedreigend. Engeland (machtigste land op
zee) bouwde ook een vloot om over de Duitsers de baas te kunnen
blijven.
 In Zuidoost-EU namen (Balkan) de spanningen toe. Eeuwenlang hadden
de Ottomanen (Turken) geheerst over de Balkan. Maar in de 19 e eeuw
was het Ottomaanse Rijk in verval geraakt. Rusland en Oostenrijk-
Hongarije profiteerde van hun zwakte.

Bondgenootschappen
 Door spanningen oorlog dichterbij. Veel EU-landen wilden zich
beschermen tegen moeilijke oorlog en sloten bondgenootschappen.
 In 1882 spraken Duitsland en Oostenrijk-Hongarije af om elkaar steunen.
 In 1907 ander bondgenootschap: tussen Frankrijk, Rusland en Engeland.
 Vroegere aardsvijanden Engeland en Frankrijk. EU verdeeld in 2 vijandige
kampen. Als er nu oorlog was zou iedereen meedoen.




Paragraaf 3 – de eerste wereldoorlog