Begrippenlijst inleiding in de psychologie
Hoofdstuk 1
1.1.
- Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
- Experimenteel psycholoog: psycholoog die onderzoek doet naar elementaire
psychologische processen.
- Docent psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan een universiteit
- Toegepast psycholoog: psycholoog die de door experimenteel psychlogen
vergaarde kennis gebruikt om problemen van mensen op te lossen.
- Psychiatrie: een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling
van mentale stoornissen
- Pseudopsychologie: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd.
- Anekdotisch bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of
enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
gezien.
- Bias: een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis
van persoonlijke ervaringen en waarden.
- Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en
gevoelens, in plaats van op rationele analyse van het bewijsmateriaal.
- Confirmation bias: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het
wel mee eens bent.
1.2.
- Biologische perspectief: het psychologische perspectief dat de oorzaken van
gedrag zoekt in het functioneren van de genen, de hersenen en het zenuwstelsel en
het hormoonstelsel.
- Neurowetenschap: het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen
gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale
processen creëren.
- Evolutionaire psychologie: een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat
gedrag en mentale processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen
aan overleving en voortplanting.
- Introspectie: beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen
- Structuralisme: historische stroming binnen de psychologie die de bassistructuren
van de geest en de gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten zochten de
elementen van de bewuste ervaring.
- Functionalisme: historische stroming binnen de psychologie die meende dat
psychische processen het beste begrepen kunnen worden in het licht van hun
adaptieve nut en functie.
- Cognitief perspectief: een van de belangrijkste psychologische perspectieven,
waarbij de nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking
- Behaviorisme: een historische school die ernaar streefde om van de psychologie
een objectieve wetenschap te maken die zich alleen op gedrag richtte.
- Behavioristisch perspectief: een psychologische invalshoek die de bron van onze
handelingen zoekt in stimuli vanuit de omgeving in plaats van innerlijke mentale
processen.
, - Psychodynamische psychologie: een benadering die de nadruk legt op het
begrijpen van het menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften,
verlangens, herinneringen en conflicten.
- Psychoanalyse: een benadering van de psychologie die is gebaseerd op de
veronderstellingen van Freud, die de nadruk legt op onbewuste processen. De term
verwijst zowel naar Freuds psychoanalytische theorie als naar zijn psychoanalytische
behandelmethode.
- Whole person: een aantal psychologische perspectieven die draaien om een globaal
inzicht in de persoonlijkheid.
- Humanistische psychologie: een klinische benadering die de nadruk legt op de
mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens.
- Psychologie van karaktertrekken en temperament: een psychologisch perspectief
dat gedrag en persoonlijkheid ziet als de producten van fundamentele
psychologische kenmerken.
- Ontwikkelingsperspectief: een van de 6 belangrijke perspectieven van de
psychologie dat zich onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op
voorspelbare veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop.
- Sociocultureel perspectief: een van de belangrijkste 6 perspectieven van de
psychologie dat de nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en
een cultureel perspectief.
- Cultuur: een complext mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities
die ontwikkeld wordt door een groep mensen en die wordt gedeeld met anderen in
dezelfde omgeving.
- Crosscultureel psycholoog: een psycholoog die werkt in dit specialisme is
geïnteresseerd in de manieren waarop psychologische processen verschillen tussen
mensen van verschillende culturen
- Holisme: visie die totaliteit altijd belangrijker vindt dan de som der delen.
1.3
- Wetenschappelijke methode: een uit vier stappen bestaande procedure voor
empirisch onderzoek van een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen
dat vooroordelen en subjectieve oordelen worden uitgesloten.
- Empirisch onderzoek: onderzoek benadering waarbij gegevens worden verzameld
door middel van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op sensorische
ervaringen en observatie.
- Theorie: toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties.
- Hypothese: voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een
bewering over de relatie tussen variabelen in een onderzoek.
- Variabelen: in deze context; element dat van invloed is op hetgeen onderzocht
wordt.
- Operationele definitie: objectieve beschrijving van een concept dat bij een
wetenschappelijk onderzoek hoort. Operationele definities kunnen concepten die
worden bestudeerd herformuleren in gedragsmatige termen. Operationele definities
zijn ook exacte omschrijvingen van de manier waarop een experiment moet worden
uitgevoerd en waarop belangrijke variabelen moeten worden gemeten.
- Data: informatie, in het bijzonder gegevens die door een onderzoeker zijn verzameld
en die worden gebruikt om een hypothese te toetsen.
- Experimentele conditie: omstandigheden waarin de leden van de experimentele
groep tijdens de speciale behandeling worden blootgesteld.
- Experimentele groep: proefpersonen die worden blootgesteld aan de speciale
behandeling die men onderzoekt.
- Controleconditie: omstandigheden waaraan leden van de controlegroep tijdens het
experiment worden blootgesteld. Deze condities zijn op bijna elk onderdeel identiek
Hoofdstuk 1
1.1.
- Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
- Experimenteel psycholoog: psycholoog die onderzoek doet naar elementaire
psychologische processen.
- Docent psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op
bijvoorbeeld een hbo- of bacheloropleiding of aan een universiteit
- Toegepast psycholoog: psycholoog die de door experimenteel psychlogen
vergaarde kennis gebruikt om problemen van mensen op te lossen.
- Psychiatrie: een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling
van mentale stoornissen
- Pseudopsychologie: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd.
- Anekdotisch bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of
enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
gezien.
- Bias: een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis
van persoonlijke ervaringen en waarden.
- Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en
gevoelens, in plaats van op rationele analyse van het bewijsmateriaal.
- Confirmation bias: de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het
wel mee eens bent.
1.2.
- Biologische perspectief: het psychologische perspectief dat de oorzaken van
gedrag zoekt in het functioneren van de genen, de hersenen en het zenuwstelsel en
het hormoonstelsel.
- Neurowetenschap: het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen
gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale
processen creëren.
- Evolutionaire psychologie: een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat
gedrag en mentale processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen
aan overleving en voortplanting.
- Introspectie: beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen
- Structuralisme: historische stroming binnen de psychologie die de bassistructuren
van de geest en de gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten zochten de
elementen van de bewuste ervaring.
- Functionalisme: historische stroming binnen de psychologie die meende dat
psychische processen het beste begrepen kunnen worden in het licht van hun
adaptieve nut en functie.
- Cognitief perspectief: een van de belangrijkste psychologische perspectieven,
waarbij de nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking
- Behaviorisme: een historische school die ernaar streefde om van de psychologie
een objectieve wetenschap te maken die zich alleen op gedrag richtte.
- Behavioristisch perspectief: een psychologische invalshoek die de bron van onze
handelingen zoekt in stimuli vanuit de omgeving in plaats van innerlijke mentale
processen.
, - Psychodynamische psychologie: een benadering die de nadruk legt op het
begrijpen van het menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften,
verlangens, herinneringen en conflicten.
- Psychoanalyse: een benadering van de psychologie die is gebaseerd op de
veronderstellingen van Freud, die de nadruk legt op onbewuste processen. De term
verwijst zowel naar Freuds psychoanalytische theorie als naar zijn psychoanalytische
behandelmethode.
- Whole person: een aantal psychologische perspectieven die draaien om een globaal
inzicht in de persoonlijkheid.
- Humanistische psychologie: een klinische benadering die de nadruk legt op de
mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens.
- Psychologie van karaktertrekken en temperament: een psychologisch perspectief
dat gedrag en persoonlijkheid ziet als de producten van fundamentele
psychologische kenmerken.
- Ontwikkelingsperspectief: een van de 6 belangrijke perspectieven van de
psychologie dat zich onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op
voorspelbare veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop.
- Sociocultureel perspectief: een van de belangrijkste 6 perspectieven van de
psychologie dat de nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en
een cultureel perspectief.
- Cultuur: een complext mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities
die ontwikkeld wordt door een groep mensen en die wordt gedeeld met anderen in
dezelfde omgeving.
- Crosscultureel psycholoog: een psycholoog die werkt in dit specialisme is
geïnteresseerd in de manieren waarop psychologische processen verschillen tussen
mensen van verschillende culturen
- Holisme: visie die totaliteit altijd belangrijker vindt dan de som der delen.
1.3
- Wetenschappelijke methode: een uit vier stappen bestaande procedure voor
empirisch onderzoek van een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen
dat vooroordelen en subjectieve oordelen worden uitgesloten.
- Empirisch onderzoek: onderzoek benadering waarbij gegevens worden verzameld
door middel van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op sensorische
ervaringen en observatie.
- Theorie: toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties.
- Hypothese: voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een
bewering over de relatie tussen variabelen in een onderzoek.
- Variabelen: in deze context; element dat van invloed is op hetgeen onderzocht
wordt.
- Operationele definitie: objectieve beschrijving van een concept dat bij een
wetenschappelijk onderzoek hoort. Operationele definities kunnen concepten die
worden bestudeerd herformuleren in gedragsmatige termen. Operationele definities
zijn ook exacte omschrijvingen van de manier waarop een experiment moet worden
uitgevoerd en waarop belangrijke variabelen moeten worden gemeten.
- Data: informatie, in het bijzonder gegevens die door een onderzoeker zijn verzameld
en die worden gebruikt om een hypothese te toetsen.
- Experimentele conditie: omstandigheden waarin de leden van de experimentele
groep tijdens de speciale behandeling worden blootgesteld.
- Experimentele groep: proefpersonen die worden blootgesteld aan de speciale
behandeling die men onderzoekt.
- Controleconditie: omstandigheden waaraan leden van de controlegroep tijdens het
experiment worden blootgesteld. Deze condities zijn op bijna elk onderdeel identiek
