Samenvatting
Sociaal werk in de digitale
samenleving
Auteur: Marcha Hartman-Van der Laan
Uitgever: Coutinho
Nederlands Paperback 9789046906590 Druk: 1 maart 2019 180 pagina's
Hoofstuk 1 t/m 5
Samenvatting gemaakt door Bregtje Hut
Samenvatting 1
Sociaal werk in de digitale samenleving
,Inhoudsopgave
Deel 1 – De beroepscontext ................................................................... 3
1. Onze samenleving: een digitale samenleving ...................................... 3
1.1. Kenmerken digitale samenleving ................................................... 3
1.2. Gevolgen van sociaal werk ....................................................... 3
2. de rol van het sociaal werk in de digitale samenleving ...................... 4
2.1. Positionering vanuit het Landelijke opleidingsdocument sociaal
werk 4
2.2. Een internationaal perspectief ..................................................... 4
3. Deskundigheidsbevordering sociaal werker ....................................... 5
3.1. Onlinegedrag ............................................................................ 5
3.2. De digitale kloven en maatschappelijke ongelijkheid .................... 6
3.3. Het internet: verleiding en beïnvloeding ................................... 7
3.4. Online leven ............................................................................. 7
Deel 2 – Model Digitaal Sociaal Werk ................................................... 8
4. Aandachtspunten bij onlinegedrag .................................................. 8
4.1. Online pesten ........................................................................... 8
4.2. Grooming .................................................................................. 9
4.3. Sexting ................................................................................... 10
4.4. Verslavingen ............................................................................ 10
4.5. Infobesitas ................................................................................. 12
4.6. Depressie en internetgebruik ................................................... 13
4.7. Veiligheid en privacy ............................................................... 14
5. Digitaal kwetsbare groepen .............................................................. 15
5.1. Laaggeletterden ...................................................................... 15
5.2. Mensen met psychische problematiek.......................................... 16
5.3. Mensen met een (licht) verstandelijke beperking ......................... 16
5.4. Ouderen .................................................................................. 17
Samenvatting 2
Sociaal werk in de digitale samenleving
, Deel 1 – De beroepscontext
1. Onze samenleving: een digitale samenleving
Leeruitkomst: Je weet welke impact de opkomst van digitale technologie op onze samenleving
heeft en waarom het sociaal werk hierin een rol moet spelen
Samenleving veranderen continu en hieraan liggen allerlei economische, financiële en
technologische ontwikkelingen ten grondslag.
Als er veel grote veranderingen plaats vinden in de samenleving wordt er gesprokken over een
revolutie.
1.1. Kenmerken digitale samenleving
Een belangrijk aspect van de digitale samenleving is dat het een netwerksamenleving is. Binnen
een netwerksamenleving is het mogelijk om voortdurend met elkaar in contact te staan.
In het onderwijs bijvoorbeeld is deze verandering goed merkbaar. Daar waar vroeger de leraar
kennis overbracht en de leerlingen moesten luisteren (hiërarchische communicatie), werd later in
de klas meer met interactieve werkvorm geleerd (democratische communicatie). Momenteel kan
een leerling uit verschillende bronnen kennis opdoen en weer delen (netwerkcommunicatie)
Grondlegger van het begrip netwerksamenleving is Manuel Gasells. Hij voorspeelde in 1996 dat de
komst van de smartphone grote gevolgen zou hebben voor onze manier van organiseren en werken.
Belangrijke kenmerken van een netwerksamenleving zijn:
• Transparantie: informatie is toegankelijker geworden, hier door veranderen
machtsstructuren. Mensen gaan meer overleggen met elkaar en processen worden
transparanter. Kantel punt in mensbeeld van sociaal werker naar ‘Wat kan ik voor je
betekenen?’ van ‘ik weet wat beste voor jou is’. Nadeel van netwerksamenleving is dat je
op internetinformatie achter laat.
• Sociale verbanden: verschuivingen van lokale verbanden naar internationale verbanden. Dit
verruimt hun manier van leven. Contacten zijn vluchtig geworden, door de korte berichten
die mensen naar elkaar toe sturen. Er is wel meer contact en makkelijker, ook op fysiek
afstand.
• Virtuele werkelijkheid: De virtuele wereld is belangrijk geworden, ook je identiteit hoe je
presenteert. Er is ook een versmelting van fysieke en virtuele wereld. Het gevaar is voor
beïnvloeding en manipulatie.
• Zelforganisatie: mensen zijn meer in staat hun eigen leven proactief vorm te geven en te
organiseren. Hierdoor ben je meer zelfredzaam, zelfsturend en zelf organiserend.
• Veranderende rol van de overheid: nu de overheid niet meer geheel van bovenaf en
hiërarchische georganiseerd wordt, hebben zij verantwoordelijkheden verschoven naar de
gemeente.
1.2. Gevolgen van sociaal werk
De digitale revolutie heeft veel positieve kanten, maar er worden ook steeds meer negatieve
effecten duidelijk Sociale inclusie, beïnvloeding, verslaving, opvoeding, onderwijs, veiligheid en
privacy.
Sociaal werker houdt zich bezig met of mensen wel zelfredzaam zijn in de netwerksamenleving.
Samenvatting 3
Sociaal werk in de digitale samenleving
Sociaal werk in de digitale
samenleving
Auteur: Marcha Hartman-Van der Laan
Uitgever: Coutinho
Nederlands Paperback 9789046906590 Druk: 1 maart 2019 180 pagina's
Hoofstuk 1 t/m 5
Samenvatting gemaakt door Bregtje Hut
Samenvatting 1
Sociaal werk in de digitale samenleving
,Inhoudsopgave
Deel 1 – De beroepscontext ................................................................... 3
1. Onze samenleving: een digitale samenleving ...................................... 3
1.1. Kenmerken digitale samenleving ................................................... 3
1.2. Gevolgen van sociaal werk ....................................................... 3
2. de rol van het sociaal werk in de digitale samenleving ...................... 4
2.1. Positionering vanuit het Landelijke opleidingsdocument sociaal
werk 4
2.2. Een internationaal perspectief ..................................................... 4
3. Deskundigheidsbevordering sociaal werker ....................................... 5
3.1. Onlinegedrag ............................................................................ 5
3.2. De digitale kloven en maatschappelijke ongelijkheid .................... 6
3.3. Het internet: verleiding en beïnvloeding ................................... 7
3.4. Online leven ............................................................................. 7
Deel 2 – Model Digitaal Sociaal Werk ................................................... 8
4. Aandachtspunten bij onlinegedrag .................................................. 8
4.1. Online pesten ........................................................................... 8
4.2. Grooming .................................................................................. 9
4.3. Sexting ................................................................................... 10
4.4. Verslavingen ............................................................................ 10
4.5. Infobesitas ................................................................................. 12
4.6. Depressie en internetgebruik ................................................... 13
4.7. Veiligheid en privacy ............................................................... 14
5. Digitaal kwetsbare groepen .............................................................. 15
5.1. Laaggeletterden ...................................................................... 15
5.2. Mensen met psychische problematiek.......................................... 16
5.3. Mensen met een (licht) verstandelijke beperking ......................... 16
5.4. Ouderen .................................................................................. 17
Samenvatting 2
Sociaal werk in de digitale samenleving
, Deel 1 – De beroepscontext
1. Onze samenleving: een digitale samenleving
Leeruitkomst: Je weet welke impact de opkomst van digitale technologie op onze samenleving
heeft en waarom het sociaal werk hierin een rol moet spelen
Samenleving veranderen continu en hieraan liggen allerlei economische, financiële en
technologische ontwikkelingen ten grondslag.
Als er veel grote veranderingen plaats vinden in de samenleving wordt er gesprokken over een
revolutie.
1.1. Kenmerken digitale samenleving
Een belangrijk aspect van de digitale samenleving is dat het een netwerksamenleving is. Binnen
een netwerksamenleving is het mogelijk om voortdurend met elkaar in contact te staan.
In het onderwijs bijvoorbeeld is deze verandering goed merkbaar. Daar waar vroeger de leraar
kennis overbracht en de leerlingen moesten luisteren (hiërarchische communicatie), werd later in
de klas meer met interactieve werkvorm geleerd (democratische communicatie). Momenteel kan
een leerling uit verschillende bronnen kennis opdoen en weer delen (netwerkcommunicatie)
Grondlegger van het begrip netwerksamenleving is Manuel Gasells. Hij voorspeelde in 1996 dat de
komst van de smartphone grote gevolgen zou hebben voor onze manier van organiseren en werken.
Belangrijke kenmerken van een netwerksamenleving zijn:
• Transparantie: informatie is toegankelijker geworden, hier door veranderen
machtsstructuren. Mensen gaan meer overleggen met elkaar en processen worden
transparanter. Kantel punt in mensbeeld van sociaal werker naar ‘Wat kan ik voor je
betekenen?’ van ‘ik weet wat beste voor jou is’. Nadeel van netwerksamenleving is dat je
op internetinformatie achter laat.
• Sociale verbanden: verschuivingen van lokale verbanden naar internationale verbanden. Dit
verruimt hun manier van leven. Contacten zijn vluchtig geworden, door de korte berichten
die mensen naar elkaar toe sturen. Er is wel meer contact en makkelijker, ook op fysiek
afstand.
• Virtuele werkelijkheid: De virtuele wereld is belangrijk geworden, ook je identiteit hoe je
presenteert. Er is ook een versmelting van fysieke en virtuele wereld. Het gevaar is voor
beïnvloeding en manipulatie.
• Zelforganisatie: mensen zijn meer in staat hun eigen leven proactief vorm te geven en te
organiseren. Hierdoor ben je meer zelfredzaam, zelfsturend en zelf organiserend.
• Veranderende rol van de overheid: nu de overheid niet meer geheel van bovenaf en
hiërarchische georganiseerd wordt, hebben zij verantwoordelijkheden verschoven naar de
gemeente.
1.2. Gevolgen van sociaal werk
De digitale revolutie heeft veel positieve kanten, maar er worden ook steeds meer negatieve
effecten duidelijk Sociale inclusie, beïnvloeding, verslaving, opvoeding, onderwijs, veiligheid en
privacy.
Sociaal werker houdt zich bezig met of mensen wel zelfredzaam zijn in de netwerksamenleving.
Samenvatting 3
Sociaal werk in de digitale samenleving
