Basis van gedrag
Automatische leerprocessen
5.1 Soorten leerprocessen
Intentioneel
Spontaan
5.1.1. Leren en geheugen
> Het expliciete geheugen
= Weten, kennen
= Inzichtelijke of cognitieve leerprocessen
= Inwerkend via herinnering
> Het impliciete geheugen
= Kunnen
= Niet-inzichtelijke of automatische leerprocessen
= Rechtstreeks inwerkend op het gedrag
5.1.2. Automatische en bewuste nawerking v geheugeninhouden
> Expliciet (=decleratief) geheugen
Knowing THAT= Bewust oproepen van herinnering
o Episodisch geheugen
Tijd-ruimtelijke info, gebeurtenissen
Chronologisch geordend - Ook: Autobiografisch geheugen
- Ook: Prospectiefgeheugen
o Semantisch geheugen
Algemene kennis, feiten
1
, Thematisch geordend, volgens betekenis
> Impliciet (=non-decleratief = procedureel) geheugen
Knowing HOW= Werkt rechtstreeks op het gedrag, zonder bewustzijn te passeren
5.2 Klassieke conditionering
Ivan P. Pavlov= fysioloog
= Onderzoek naar de fysiologie van de spijsvertering
= Nobelprijs voor Geneeskunde 1904
5.2.1 Het eigenlijke conditioneringsproces
a) Het basisexperiment van Pavlov
OP= onvoorwaardelijke
prikkel
VP= voorwaardelijke prikkel
OR= onvoorwaardelijke
reactie
VR= voorwaardelijke reactie
Contigu= frequent samen
aanbieden
b) Verklaring volgens Pavlov
Géén ‘mentalistische’ verklaringswijze= geen kwestie van ‘weten’ dat er voedsel aankomt
= geen inzicht, geen denken
Louter contiguïteit die zorgt voor nieuwe neuronenverbinding
Contiguïteit is de voorwaarde voor de conditionering
5.2.2 Bijkomende processen
I. Aversieve conditionering
Vladimir Bechterev (Rusland, 1917)
Onaangename prikkels: windstoot, shock, braakopwekkend medicijn...
2
, Watson (VS; 1920): Experiment met Little Albert (zie Hfst 1 - Inleiding)
Wat is OP= OR= VP= VR=
Smaakaversie: Mapletoff-experiment
Kankerpatiëntjes proeven een nieuw soort ijs (‘Mapletoff’)
OV: 3 groepen
- Groep 1: één uur voor een chemotherapie-sessie
- Groep 2: op een dag zonder chemotherapie
- Groep 3: krijgt geen ijs (controlegroep)
AV: na 5 maanden smaaktest van Mapletoff en andere soorten ijs
Wat is het lekkerste ijs?
Resultaten:
- Groep 1: een duidelijke afkeer voor Mapletoff
- Groep 2 = Groep 3: Mapletoff is lekkerste ijs
Toepassingen: aversie-therapie
Chemotherapie koppelen aan unieke smaak, om aversie te kanaliseren
Aversietherapie: kanaliseren van afkeer
II. Uitdoving (extinctie)
=
3
Automatische leerprocessen
5.1 Soorten leerprocessen
Intentioneel
Spontaan
5.1.1. Leren en geheugen
> Het expliciete geheugen
= Weten, kennen
= Inzichtelijke of cognitieve leerprocessen
= Inwerkend via herinnering
> Het impliciete geheugen
= Kunnen
= Niet-inzichtelijke of automatische leerprocessen
= Rechtstreeks inwerkend op het gedrag
5.1.2. Automatische en bewuste nawerking v geheugeninhouden
> Expliciet (=decleratief) geheugen
Knowing THAT= Bewust oproepen van herinnering
o Episodisch geheugen
Tijd-ruimtelijke info, gebeurtenissen
Chronologisch geordend - Ook: Autobiografisch geheugen
- Ook: Prospectiefgeheugen
o Semantisch geheugen
Algemene kennis, feiten
1
, Thematisch geordend, volgens betekenis
> Impliciet (=non-decleratief = procedureel) geheugen
Knowing HOW= Werkt rechtstreeks op het gedrag, zonder bewustzijn te passeren
5.2 Klassieke conditionering
Ivan P. Pavlov= fysioloog
= Onderzoek naar de fysiologie van de spijsvertering
= Nobelprijs voor Geneeskunde 1904
5.2.1 Het eigenlijke conditioneringsproces
a) Het basisexperiment van Pavlov
OP= onvoorwaardelijke
prikkel
VP= voorwaardelijke prikkel
OR= onvoorwaardelijke
reactie
VR= voorwaardelijke reactie
Contigu= frequent samen
aanbieden
b) Verklaring volgens Pavlov
Géén ‘mentalistische’ verklaringswijze= geen kwestie van ‘weten’ dat er voedsel aankomt
= geen inzicht, geen denken
Louter contiguïteit die zorgt voor nieuwe neuronenverbinding
Contiguïteit is de voorwaarde voor de conditionering
5.2.2 Bijkomende processen
I. Aversieve conditionering
Vladimir Bechterev (Rusland, 1917)
Onaangename prikkels: windstoot, shock, braakopwekkend medicijn...
2
, Watson (VS; 1920): Experiment met Little Albert (zie Hfst 1 - Inleiding)
Wat is OP= OR= VP= VR=
Smaakaversie: Mapletoff-experiment
Kankerpatiëntjes proeven een nieuw soort ijs (‘Mapletoff’)
OV: 3 groepen
- Groep 1: één uur voor een chemotherapie-sessie
- Groep 2: op een dag zonder chemotherapie
- Groep 3: krijgt geen ijs (controlegroep)
AV: na 5 maanden smaaktest van Mapletoff en andere soorten ijs
Wat is het lekkerste ijs?
Resultaten:
- Groep 1: een duidelijke afkeer voor Mapletoff
- Groep 2 = Groep 3: Mapletoff is lekkerste ijs
Toepassingen: aversie-therapie
Chemotherapie koppelen aan unieke smaak, om aversie te kanaliseren
Aversietherapie: kanaliseren van afkeer
II. Uitdoving (extinctie)
=
3
