STRAF(PROCES)RECHT
Les 1 - Strafrecht
Wetboek van strafrecht
Ø Behandelt de wet- en regelgeving over strafbare feiten
Ø Geeft regels over wat strafbaar is en welke straf er op delicten staat gesteld
Ø Het strafbare feit: centraal begrip in het Nederlands strafrecht
Ø Misdrijven -> boek 2 Sr
o Berecht door Rechtbank, politierechter of meervoudige kamer
Ø Overtredingen -> boek 3 sr
o Berecht door kantonrechter
Dwangmiddelen hangen af van overtreding of misdrijf.
Strafbaar feit
Strafbaar feit: moet aan 4 voorwaarden voldoen
1. Het moet gaan om een menselijke gedraging.
a. Een persoon moet een gedraging hebben verricht -> er moet een gewilde
spierbeweging zijn uitgeoefend.
Dit kan ook bestaan uit nalatigheid.
2. De gedraging valt binnen een delictsomschrijving.
a. De menselijke gedraging moet een gedraging zijn dat in een delictsomschrijving
volgens de wet verboden is.
De gedraging moet dus wettelijk vastgelegd zijn volgens artikel 1 Sr -> legaliteitsbeginsel.
Vóór de gedraging plaatsvindt moet in de wet een omschrijving staan waarbij het gedrag
strafbaar wordt gesteld.
3. De gedraging is wederrechtelijk (in strijd met de wet)
a. Kwestie van rechtvaardigingsgrond
Wanneer een verdachte met zijn menselijke gedraging een delictsomschrijving vervult, handelt
hij daardoor automatisch in strijd met het recht -> up for discussion -> wordt er uit noodweer
gehandeld?
Staat het in een delictsomschrijving -> hoeft niet though. Bv parkeren waar het niet mag
4. De gedraging is aan schuld te wijten
a. De gedraging moet diegene kunnen worden toegerekend. Zijn er
schulduitsluitingsgronden van toepassing? Schulduitsluitingsgronden nemen de
verwijtbaarheid van de gedraging weg.
Bij nalatigheid zou dat wel kunnen maar bij coercion is dat een ander verhaal.
Bestanddelen: onderdelen van een delictsomschrijving waaraan voldaan moet zijn om te spreken van
dat delict.
Elementen: ongeschreven voorwaarden om iemand te straffen.
Ø Wederrechtelijkheid
Ø Schuld
o Als schuld geen bestanddeel is, is het een element
,STRAF(PROCES)RECHT
Artikel 350 lid 1 Sr
1.
Hij die opzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort,
vernielt, beschadigt, onbruikbaar maakt of wegmaakt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten
hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.
Ø V1. Opzet Ø V2. wederechtelijk
Ø V3. enig goed Ø V4. ander toebehoren
Ø V5a. Vernield (of) Ø V5b. beschadigt
Ø V5c. Onbruikbaar maakt Ø V5d. Wegmaakt
Het kan dus zijn dat in de delictsomschrijving de termen wederrechtelijkheid en schuld voor komen.
Formele delicten
§ Een bepaalde handdeling strafbaar stellen (eenvoudige mishandeling/diefstal)
Materiele delicten
§ Intreden van een bepaald gevolg strafbaar (moord/dood door schuld)
Commissiedelict
§ Handelen wordt strafbaar gesteld
Omissiedelict
§ Nalaten wordt strafbaar gesteld
Gronddelicten Een bepaalde gedraging van verdachte wordt strafbaar gesteld
Gekwalificeerde delicten Extra bestanddeel -> ernstiger dan gronddelict (zware
mishandeling)
Geprivilegieerde delicten Lichter dan gronddelict -> lagere straf (stroperij)
Wederrechtelijkheid
Betekenis 1: zonder toestemming van de rechthebbende -> Leer van Remmelink
Betekenis 2: bestanddeel is element -> als het niet een bestanddeel is
Verschillende betekenissen geven verschillende uitkomsten
Les 2 - strafrecht
Boos opzet -> expres doen. De verdachte heeft willens en wetens de strafwet overtreden.
Voorbeeld 3.2
Jan en Piet komen uit een sociaal milieu waar het gebruikelijk is om problemen met de vuisten op te lossen. Als
er problemen zijn, dan worden er een paar flinke tikken uitgedeeld en daarna is alles weer koek en ei.
Kleurloos opzet -> wordt alleen gekeken naar handelen van de verdachte. Constatering: de verdachte
heeft willens en wetens gehandeld, niets meer, niets minder.
Voorbeeld 3.3
Diederik slaat een ruit stuk om zo zijn opgesloten nichtje te redden die wordt aangevallen door de hond in de
woonkamer.
, STRAF(PROCES)RECHT
Verschillende vormen van opzet
Ø Opzet als bedoeling
o Heeft een bepaalde bedoeling en pleegt daarom een strafbaar feit.
o Maakt niet uit of het gewilde gevolg ook intreedt (oogmerk).
Iemand wil de koning om het leven te brengen. Hij richt zijn pistool op de koning maar een
bodyguard springt boven op de koning en de kogel mist zijn doelwit. Het gevolg is niet
ingetreden maar toch had de verdachte de bedoeling om de koning om zeep te helpen.
o Oogmerk: doel dat de verdachte wil bereiken.
Ø Opzet als zekerheidsbewustzijn
o Als de verdachte zeker weet dat het gevolg zal intreden -> molotovcocktail
Ø Opzet als waarschijnlijkheidsbewustzijn
o Niet zeker maar gevolg zal waarschijnlijk intreden
Ø Voorwaardelijk opzet/ opzet als mogelijkheid bewustzijn
o Als een verdachte zich willens en wetens heeft blootgesteld aan de aanmerkelijke
kans dat een bepaald gevolg intreedt en dat gevolg op de koop toe neemt.
HR 15 oktober 1996, NJ 1997, Porsche
Opzet bewijzen: de HR heeft in verschillende arresten duidelijk gemaakt dat een rechter het
bestanddeel opzet al bewezen kan verklaren wanneer er sprake is van de lichtste vorm van opzet.
Schuld
Ø Schuld als bestanddeel: culpa
Ø Belangrijkste kenmerk van schuld: de onvoorzichtigheid die iemand verweten kan worden.
Ø Exacte definitie: De aanmerkelijke mate van verwijtbare onvoorzichtigheid
Ø In de tenlastelegging(aanklacht) gebruikt de officier van justitie vaak andere termen om het
begrip schuld aan te tonen.
Ø Onvoorzichtigheid: normatief begrip -> normen/vast legging kan ook (RVV)
o Is niets anders dan risico’s nemen die door de maatschappij als onaanvaardbaar of
ongeoorloofd bestempeld worden.
o De verdachte moet verwijtbaar onvoorzichtig zijn. De onvoorzichtigheid moet hem ook
verweten kunnen worden.
Ø Zorgvuldigheidseisen -> vastgelegd in wetten, regels, instructies en afspraken.
§ RVV 1990, als je je aan die regels houdt dan ben je nooit onvoorzichtig
o Garantenstellung: strengere zorgvuldigheid eisen voor deskundigen -> Arrest HR 19
feb 1964, NJ 1963, 512, verpleegster
o Verwijtbaarheid: onvoorzichtigheid moet verwijtbaar zijn (Hij moet er iets aan kunnen
doen)
§ Als je onvoorzichtig bent, ben je bijna altijd verwijtbaar.
Les 1 - Strafrecht
Wetboek van strafrecht
Ø Behandelt de wet- en regelgeving over strafbare feiten
Ø Geeft regels over wat strafbaar is en welke straf er op delicten staat gesteld
Ø Het strafbare feit: centraal begrip in het Nederlands strafrecht
Ø Misdrijven -> boek 2 Sr
o Berecht door Rechtbank, politierechter of meervoudige kamer
Ø Overtredingen -> boek 3 sr
o Berecht door kantonrechter
Dwangmiddelen hangen af van overtreding of misdrijf.
Strafbaar feit
Strafbaar feit: moet aan 4 voorwaarden voldoen
1. Het moet gaan om een menselijke gedraging.
a. Een persoon moet een gedraging hebben verricht -> er moet een gewilde
spierbeweging zijn uitgeoefend.
Dit kan ook bestaan uit nalatigheid.
2. De gedraging valt binnen een delictsomschrijving.
a. De menselijke gedraging moet een gedraging zijn dat in een delictsomschrijving
volgens de wet verboden is.
De gedraging moet dus wettelijk vastgelegd zijn volgens artikel 1 Sr -> legaliteitsbeginsel.
Vóór de gedraging plaatsvindt moet in de wet een omschrijving staan waarbij het gedrag
strafbaar wordt gesteld.
3. De gedraging is wederrechtelijk (in strijd met de wet)
a. Kwestie van rechtvaardigingsgrond
Wanneer een verdachte met zijn menselijke gedraging een delictsomschrijving vervult, handelt
hij daardoor automatisch in strijd met het recht -> up for discussion -> wordt er uit noodweer
gehandeld?
Staat het in een delictsomschrijving -> hoeft niet though. Bv parkeren waar het niet mag
4. De gedraging is aan schuld te wijten
a. De gedraging moet diegene kunnen worden toegerekend. Zijn er
schulduitsluitingsgronden van toepassing? Schulduitsluitingsgronden nemen de
verwijtbaarheid van de gedraging weg.
Bij nalatigheid zou dat wel kunnen maar bij coercion is dat een ander verhaal.
Bestanddelen: onderdelen van een delictsomschrijving waaraan voldaan moet zijn om te spreken van
dat delict.
Elementen: ongeschreven voorwaarden om iemand te straffen.
Ø Wederrechtelijkheid
Ø Schuld
o Als schuld geen bestanddeel is, is het een element
,STRAF(PROCES)RECHT
Artikel 350 lid 1 Sr
1.
Hij die opzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort,
vernielt, beschadigt, onbruikbaar maakt of wegmaakt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten
hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.
Ø V1. Opzet Ø V2. wederechtelijk
Ø V3. enig goed Ø V4. ander toebehoren
Ø V5a. Vernield (of) Ø V5b. beschadigt
Ø V5c. Onbruikbaar maakt Ø V5d. Wegmaakt
Het kan dus zijn dat in de delictsomschrijving de termen wederrechtelijkheid en schuld voor komen.
Formele delicten
§ Een bepaalde handdeling strafbaar stellen (eenvoudige mishandeling/diefstal)
Materiele delicten
§ Intreden van een bepaald gevolg strafbaar (moord/dood door schuld)
Commissiedelict
§ Handelen wordt strafbaar gesteld
Omissiedelict
§ Nalaten wordt strafbaar gesteld
Gronddelicten Een bepaalde gedraging van verdachte wordt strafbaar gesteld
Gekwalificeerde delicten Extra bestanddeel -> ernstiger dan gronddelict (zware
mishandeling)
Geprivilegieerde delicten Lichter dan gronddelict -> lagere straf (stroperij)
Wederrechtelijkheid
Betekenis 1: zonder toestemming van de rechthebbende -> Leer van Remmelink
Betekenis 2: bestanddeel is element -> als het niet een bestanddeel is
Verschillende betekenissen geven verschillende uitkomsten
Les 2 - strafrecht
Boos opzet -> expres doen. De verdachte heeft willens en wetens de strafwet overtreden.
Voorbeeld 3.2
Jan en Piet komen uit een sociaal milieu waar het gebruikelijk is om problemen met de vuisten op te lossen. Als
er problemen zijn, dan worden er een paar flinke tikken uitgedeeld en daarna is alles weer koek en ei.
Kleurloos opzet -> wordt alleen gekeken naar handelen van de verdachte. Constatering: de verdachte
heeft willens en wetens gehandeld, niets meer, niets minder.
Voorbeeld 3.3
Diederik slaat een ruit stuk om zo zijn opgesloten nichtje te redden die wordt aangevallen door de hond in de
woonkamer.
, STRAF(PROCES)RECHT
Verschillende vormen van opzet
Ø Opzet als bedoeling
o Heeft een bepaalde bedoeling en pleegt daarom een strafbaar feit.
o Maakt niet uit of het gewilde gevolg ook intreedt (oogmerk).
Iemand wil de koning om het leven te brengen. Hij richt zijn pistool op de koning maar een
bodyguard springt boven op de koning en de kogel mist zijn doelwit. Het gevolg is niet
ingetreden maar toch had de verdachte de bedoeling om de koning om zeep te helpen.
o Oogmerk: doel dat de verdachte wil bereiken.
Ø Opzet als zekerheidsbewustzijn
o Als de verdachte zeker weet dat het gevolg zal intreden -> molotovcocktail
Ø Opzet als waarschijnlijkheidsbewustzijn
o Niet zeker maar gevolg zal waarschijnlijk intreden
Ø Voorwaardelijk opzet/ opzet als mogelijkheid bewustzijn
o Als een verdachte zich willens en wetens heeft blootgesteld aan de aanmerkelijke
kans dat een bepaald gevolg intreedt en dat gevolg op de koop toe neemt.
HR 15 oktober 1996, NJ 1997, Porsche
Opzet bewijzen: de HR heeft in verschillende arresten duidelijk gemaakt dat een rechter het
bestanddeel opzet al bewezen kan verklaren wanneer er sprake is van de lichtste vorm van opzet.
Schuld
Ø Schuld als bestanddeel: culpa
Ø Belangrijkste kenmerk van schuld: de onvoorzichtigheid die iemand verweten kan worden.
Ø Exacte definitie: De aanmerkelijke mate van verwijtbare onvoorzichtigheid
Ø In de tenlastelegging(aanklacht) gebruikt de officier van justitie vaak andere termen om het
begrip schuld aan te tonen.
Ø Onvoorzichtigheid: normatief begrip -> normen/vast legging kan ook (RVV)
o Is niets anders dan risico’s nemen die door de maatschappij als onaanvaardbaar of
ongeoorloofd bestempeld worden.
o De verdachte moet verwijtbaar onvoorzichtig zijn. De onvoorzichtigheid moet hem ook
verweten kunnen worden.
Ø Zorgvuldigheidseisen -> vastgelegd in wetten, regels, instructies en afspraken.
§ RVV 1990, als je je aan die regels houdt dan ben je nooit onvoorzichtig
o Garantenstellung: strengere zorgvuldigheid eisen voor deskundigen -> Arrest HR 19
feb 1964, NJ 1963, 512, verpleegster
o Verwijtbaarheid: onvoorzichtigheid moet verwijtbaar zijn (Hij moet er iets aan kunnen
doen)
§ Als je onvoorzichtig bent, ben je bijna altijd verwijtbaar.
