Maatschappijleer Hoofdstuk 1 samenvatting
Parlementaire democratie
1.1 Wie lost onze problemen op?
Bij een maatschappelijk probleem zijn er altijd meerdere instanties betrokken. Een
maatschappelijk probleem voldoet aan de volgende 4 kenmerken:
1. Het gaat groepen mensen aan.
2. Het hangt samen met of is het gevolg van maatschappelijke veranderingen.
3. Er bestaan verschillende meningen over de oorzaken en de aanpak.
4. Het vraagt om een gemeenschappelijke oplossing.
De opvattingen over deze problemen hangen vaak samen met verschillen in normen en
waarden en tegengestelde belangen.
Volgens velen is er een staat nodig om problemen op te kunnen lossen. Een staat voldoet
aan de volgende 3 kenmerken:
1. Een staat beschikt over omgrensd grondgebied.
2. Het grondgebied wordt bewoond door een groep mensen, het volk.
3. De staat heeft de hoogste macht, de soevereiniteit over dat gebied en de bevolking.
De Nederlandse staat heeft het geweldsmonopolie. Vaak wordt de overheid gebruikt als
instantie die de hoogste macht heeft.
Iedereen heeft verschillende normen en waarden, waarden zijn principes die jij belangrijk
vindt en normen zijn gedragsregels. Als we het over de politiek hebben spreken we over het
maken van keuzes en beslissingen over hoe een land, provincie of gemeente bestuurd moet
worden.
1.2 Beslissen we zelf?
In Nederland leven wij in een democratie, dit betekent het volk heerst. De macht is dus
verdeeld. Een democratie moet voldoen aan 3 formele kenmerken:
1. Regelmatige vrije en geheime verkiezingen.
2. Grondwet waarin grondrechten en staatsinrichting zijn vastgelegd.
3. Onafhankelijke rechtsspraak.
Er bestaat directe en indirecte democratie. Bij directe democratie oefent het volk direct
invloed uit op het bestuur (referendum). Bij indirecte democratie is eer een tussenpersoon
(wij stemmen op een politieke partij, zij maken dan de beslissingen. Besluiten worden dus
genomen door vertegenwoordigers.
Waar geen democratie is, is een dictatuur. In een dictatuur heeft een persoon of een groep
personen het voor het zeggen. Als er verkiezingen zijn mag niet elk partij daaraan
deelnemen. Kritiek op de overheid is verboden en er bestaat geen vrije pers. Politieke
tegenstanders kunnen hierdoor in de gevangenis belanden.
Wij hebben in Nederland een indirecte democratie omdat referenda zo ook hun tegens
hebben. Ingewikkelde kwesties waar geen ja en nee op gezegd kan worden, kun je beter
overlaten aan deskundigen. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat, dit
betekend dat de landelijke overheid bepaalde bevoegdheden heeft overgelaten aan andere
organen.
Parlementaire democratie
1.1 Wie lost onze problemen op?
Bij een maatschappelijk probleem zijn er altijd meerdere instanties betrokken. Een
maatschappelijk probleem voldoet aan de volgende 4 kenmerken:
1. Het gaat groepen mensen aan.
2. Het hangt samen met of is het gevolg van maatschappelijke veranderingen.
3. Er bestaan verschillende meningen over de oorzaken en de aanpak.
4. Het vraagt om een gemeenschappelijke oplossing.
De opvattingen over deze problemen hangen vaak samen met verschillen in normen en
waarden en tegengestelde belangen.
Volgens velen is er een staat nodig om problemen op te kunnen lossen. Een staat voldoet
aan de volgende 3 kenmerken:
1. Een staat beschikt over omgrensd grondgebied.
2. Het grondgebied wordt bewoond door een groep mensen, het volk.
3. De staat heeft de hoogste macht, de soevereiniteit over dat gebied en de bevolking.
De Nederlandse staat heeft het geweldsmonopolie. Vaak wordt de overheid gebruikt als
instantie die de hoogste macht heeft.
Iedereen heeft verschillende normen en waarden, waarden zijn principes die jij belangrijk
vindt en normen zijn gedragsregels. Als we het over de politiek hebben spreken we over het
maken van keuzes en beslissingen over hoe een land, provincie of gemeente bestuurd moet
worden.
1.2 Beslissen we zelf?
In Nederland leven wij in een democratie, dit betekent het volk heerst. De macht is dus
verdeeld. Een democratie moet voldoen aan 3 formele kenmerken:
1. Regelmatige vrije en geheime verkiezingen.
2. Grondwet waarin grondrechten en staatsinrichting zijn vastgelegd.
3. Onafhankelijke rechtsspraak.
Er bestaat directe en indirecte democratie. Bij directe democratie oefent het volk direct
invloed uit op het bestuur (referendum). Bij indirecte democratie is eer een tussenpersoon
(wij stemmen op een politieke partij, zij maken dan de beslissingen. Besluiten worden dus
genomen door vertegenwoordigers.
Waar geen democratie is, is een dictatuur. In een dictatuur heeft een persoon of een groep
personen het voor het zeggen. Als er verkiezingen zijn mag niet elk partij daaraan
deelnemen. Kritiek op de overheid is verboden en er bestaat geen vrije pers. Politieke
tegenstanders kunnen hierdoor in de gevangenis belanden.
Wij hebben in Nederland een indirecte democratie omdat referenda zo ook hun tegens
hebben. Ingewikkelde kwesties waar geen ja en nee op gezegd kan worden, kun je beter
overlaten aan deskundigen. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat, dit
betekend dat de landelijke overheid bepaalde bevoegdheden heeft overgelaten aan andere
organen.
