H1 Psychologie als wetenschap.
2 vormen kennis; dagelijkse en wetenschappelijke kennis > wordt beide
verworven door ordening en selectie.
Verschillen verwerven dagelijkse en wetenschappelijke kennis:
- verwerving van wetenschappelijke kennis verloopt via strikte regels.
Wetenschappers proberen onderscheid te maken tussen toevallige, willekeurige
verbanden en niet-toevallige verbanden.
Zo objectief mogelijk aan kennis komen.
- het gaat verder dan zoeken van verbanden in de waargenomen werkelijkheid.
Proberen theorieën te formuleren. Met een theorie doet de wetenschap een stap
verder dan het beschrijven van wat je ziet, dmv een theorie kun je ook verklaren
en toekomstige ontwikkelingen voorspellen. In de dagelijkse kennis zijn ook
theorieën verworven, maar dit zijn persoonlijke theorieën, het verschil met
wetenschappelijke theorieën is dat het aan onderzoek wordt onderworpen > onze
dagelijkse kennis bevat veel onjuistheden, mythen, vooroordelen. De wetenschap
ontkracht hier veel van
Verschil dagelijkse kennis en wetenschappelijke kennis;
1. wetenschap is alleen beschrijvend en verklarend, houdt zich alleen met feiten
bezig.
Dagelijkse kennis is meer geladen met waarden
2. wetenschap gaat van theorie uit, dagelijkse kennis gaat juist van vooroordelen,
mythe, religieus wereldbeeld en ideologie uit.
3. wetenschap is objectief. Dagelijkse kennis is subjectief > grotere rol door
emotionaliteit
4. wetenschap is meer op abstractie gericht, dagelijkse benadering is concreter
Dagelijks=cultuurgebonden / wetenschap = universeel
Ontwikkelingspsychologie
Psychologische stromingen
Sociale psychologie
Hierbij: Diversiteit, sociologie, filosofie, geschiedenis van de zorg en religie
6 stromingen:
- psychoanalyse
- behaviorisme
- cognitieve psychologie
- humanistische psychologie
- biologische psychologie
- communicatie theorie
Psychologie als wetenschap:
- resultaat van wetenschappelijk onderzoek
- zo objectief mogelijk
- zo valide mogelijk
- zo betrouwbaar mogelijk
- zo generaliseerbaar mogelijk
- zo tijdloos mogelijk
- Wetenschappelijke theorieën dienen ter beschrijving, verklaring en voorspelling
van verschijnselen.
,- Wetenschappelijke theorieën helpen te begrijpen hoe de werkelijkheid in elkaar
zit, maar moeten niet worden verward met waarheid.
- Wetenschappelijke theorieën zijn doorlopend in ontwikkeling
- Theorieën in het mw zijn eenvoudiger dan de waarheid of de werkelijkheid
-Theorieën in het mw zijn micro- meso en macro theorieën: psychologie, sociale
psychologie en sociologie.
- Theorieën in het mw brengen je op ideeën waarop je misschien zelf niet zou zijn
gekomen
- Theorieën in het mw helpen bij het analyseren van problemen op micro, meso
en macro niveau.
- Theorieën in het mw helpen om passende handelingsdoelen te formuleren,
aansluitend op de probleemanalyse
Psychologie is een wetenschap, een ervaringswetenschap of ook wel een
empirische wetenschap.
Ervaringswetenschap; houdt zich bezig met het opstellen van theorieën en het
geven van verklaringen voor de door ons waargenomen werkelijkheid.
Hieronder onderscheidt je normatieve wetenschappen ( wetenschappen die iets
voorschrijven; wat de juiste manier van handelen is of hoe je je moet gedragen)
en formele wetenschappen (logica en wiskunde)
Natuurwetenschap; natuurkunde, scheikunde en biologie
Geestes- of cultuurwetenschappen ; geschiedenis, taalwetenschappen en
musicologie
‘snijvlak’ van natuur en cultuur; de psychologie houdt zich met zowel de
menselijke natuur als met de menselijke cultuur bezig.
Het snijvlak is het thema van de psychologie. ; moeten we de oorzaken van
gedrag in de menselijke natuur, in de menselijke cultuur of in beide zoeken?
Wetenschap = het op een bepaale manier bestuderen van een object.
Definitie van Rigter:
Psychologie is een wetenschap waarbij zowel:
- het gedrag van mensen wordt bestudeerd
- als de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het ervaren van hun
gedrag en de omstandigheden waarin dat plaatsvind.
3 indelingen van de psychologie:
- interne systematiek
- indeling in werkvelden c.q. specialisaties
- indeling naar theoretische veronderstelling: de scholen
bestuderen van gedrag:
buitenkant;
- direct waarneembaar gedrag
- observatie van gedrag en van consequentie van gedrag
Hulpmiddelen: ogen, oren, meetinstrumenten en camera’s
Binnenkant;
- niet waarneembaar, indirect gedrag
Hulpmiddelen: vragen stellen en meetinstrumenten
,Meetinstrumenten:
GRS; huidrespons (bijv. meten of iemand gaat zweten)
Polygraaf/leugendetector; meerdere fysiologische reacties kunnen tegelijk
worden geregistreerd.
EEG; meet elektrische verschillen in de hersenen via de hoofdhuid.
Stromingen:
A Lichaam – geest problematiek;
Onderscheid tussen de binnenkant en de buitenkant van de mens.
Op scholen:
Dualisme/interactionalisme ; (meest toegepast) er kan benadrukt worden dat
lichaam en geest allebei van belang zijn en elkaar beïnvloeden. Dagelijks denken;
oorzaken voor lichamelijke verschijnselen kunnen ook veroorzaakt worden door
psychische verschijnselen en andersom.
Monistische zienswijze; nadruk op een van de twee onderdelen. ( één beginsel als
verkalring van de werkelijkheid.
Materialistische zienswijze; de nadruk op het lichaam.
Idealistische zienswijze; de nadruk op de geest (psyche) uitspraak; het zit
tussen je oren.
B Mechanistisch, organisch en personalistisch
Deze perspectieven hoeven elkaar niet uit te sluiten, ze kunnen elkaar juist
aanvullen
Mechanistische theorie; laagste niveau, men gaat er van uit dat het gedrag
bepaald wordt door specifieke factoren. behavioristische theorie. ( deze
theorie is erg deterministisch)
Organistische theorie; niveau hoger. Men gaat ervan uit dat een organisme
gecoördineerd functioneert en als een geheel moet worden benaderd. Me mens
moet altijd in interactie met zijn omgeving worden bestudeerd.
Personalistische theorie; ziet de individuele persoonlijkheid als het centrale
begrip. Hoogste niveau. Principes krijgen alleen betekenis als dit vertaald kan
worden in termen van persoonlijk leven en persoonlijke ervaringen.
Personalistische theorieën staan dichtbij opvattingen uit het dagelijkse leven.
Bewuste, menselijke handelen is het uitgangspunt ; humanistische psychologie.
Psycholoog; houdt zich niet alleen bezig net de psychische stoornissen, maar
met alle vormen van gedrag. En juist bij het gewonde gedrag stelt hij vragen; hoe
leren mensen? Hoe denken mensen?
Psychiater; gespecialiseerde arts in psychische stoornissen. Hij mag medicijnen
voorschrijven en lichamelijk onderzoek. Dit mag een psycholoog niet.
Psychotherapeut; werkt meestal in de (geestelijke) gezondheidszorg. Kennis uit
de psychologie en psychiatrie wordt toegepast in de behandeling va psychische
problematieken.
Psychoanalyticus; iemand die zich op een bepaalde school oriënteert;
psychoanalyse. Hij gaat uit van specifieke verklaringen van het menselijk gedrag
en past hier specifieke methodes toe.
Psycholoog, psychiater en psychotherapeut zijn met een universitaire opleiding.
Psychoanalyticus moet een opleiding aan een erkend instituut gevolgd hebben en
lid zijn van de beroepsvereniging.
Reptielenbrein: zoogdierenbrein:
, Hersenstam limbisch systeem + cortex
- grove bewegingen - emoties
- lichaamsfuncties - klassieke operante condiotionering
- instincten: vluchten, vechten, paren, eten
- klassieke conditionering
Mensenbrein
Neocortex
- fijne bewegingen
- denken
- taal
- cognitieve leerprocessen
Psychoanalyse:
Freud: bedenker van psychoanalyse;
- dromen duiden
- drifttheorie
- psychoseksuele ontwikkelingsfase
Psycholanalyse;
Uitlegkunde:
- Bewustwording van onbewuste onderliggende oorzaken van gedrag.
- langdurige therapieën
- niet evidence-based qua effectiviteit
Aspecten die relevant zijn voor de MWD’er ;
1. bewust – onbewust informatie geven(emoties, vrouw met makeup)
2. ontwikkeling van psychische structuur
3. afweermechanisme
4. overdracht en tegenoverdracht
Klassieke theorie
Binnen de theorie van Freud worden 5 hoofdonderdelen onderscheiden;
1. een theorie over onbewuste mentale processen
2. een theorie over de ontwikkeling van een psychische structuur bij een individu
3. een theorie over psychoseksuele ontwikkeling van kinderen
4. een theorie over verdedingsmechanismen
5. praktijk theorie
Onbewuste mentale processen
Het bewuste, het voorbewuste en het onbewuste
Bewuste; is dat deel van het psychische dat alles omcat wat zich op een
bepaald moment onder de aandacht afspeelt ( waarnemen, herinneren, emoties,
gedacht enz)
Voorbewuste; is die kennis, emoties enz die niet op dat moment onder de
aandacht spelen, maar die wel op te roepen zijn. Als wij over ons gedrag
reflecteren dan gebruiken we ook de ingoud van ons voorbewuste.
Onbewuste; is dat deel van het psychische waarvan men niet weet. Het bevat
kinderlijke wensen en herinneringen die te veel angst opwekken om zich bewust
van te zijn. Dit is er al vanaf de geboorte en bevat dan twee aangeboren driften;
levensdrift en doodsdrift.
2 vormen kennis; dagelijkse en wetenschappelijke kennis > wordt beide
verworven door ordening en selectie.
Verschillen verwerven dagelijkse en wetenschappelijke kennis:
- verwerving van wetenschappelijke kennis verloopt via strikte regels.
Wetenschappers proberen onderscheid te maken tussen toevallige, willekeurige
verbanden en niet-toevallige verbanden.
Zo objectief mogelijk aan kennis komen.
- het gaat verder dan zoeken van verbanden in de waargenomen werkelijkheid.
Proberen theorieën te formuleren. Met een theorie doet de wetenschap een stap
verder dan het beschrijven van wat je ziet, dmv een theorie kun je ook verklaren
en toekomstige ontwikkelingen voorspellen. In de dagelijkse kennis zijn ook
theorieën verworven, maar dit zijn persoonlijke theorieën, het verschil met
wetenschappelijke theorieën is dat het aan onderzoek wordt onderworpen > onze
dagelijkse kennis bevat veel onjuistheden, mythen, vooroordelen. De wetenschap
ontkracht hier veel van
Verschil dagelijkse kennis en wetenschappelijke kennis;
1. wetenschap is alleen beschrijvend en verklarend, houdt zich alleen met feiten
bezig.
Dagelijkse kennis is meer geladen met waarden
2. wetenschap gaat van theorie uit, dagelijkse kennis gaat juist van vooroordelen,
mythe, religieus wereldbeeld en ideologie uit.
3. wetenschap is objectief. Dagelijkse kennis is subjectief > grotere rol door
emotionaliteit
4. wetenschap is meer op abstractie gericht, dagelijkse benadering is concreter
Dagelijks=cultuurgebonden / wetenschap = universeel
Ontwikkelingspsychologie
Psychologische stromingen
Sociale psychologie
Hierbij: Diversiteit, sociologie, filosofie, geschiedenis van de zorg en religie
6 stromingen:
- psychoanalyse
- behaviorisme
- cognitieve psychologie
- humanistische psychologie
- biologische psychologie
- communicatie theorie
Psychologie als wetenschap:
- resultaat van wetenschappelijk onderzoek
- zo objectief mogelijk
- zo valide mogelijk
- zo betrouwbaar mogelijk
- zo generaliseerbaar mogelijk
- zo tijdloos mogelijk
- Wetenschappelijke theorieën dienen ter beschrijving, verklaring en voorspelling
van verschijnselen.
,- Wetenschappelijke theorieën helpen te begrijpen hoe de werkelijkheid in elkaar
zit, maar moeten niet worden verward met waarheid.
- Wetenschappelijke theorieën zijn doorlopend in ontwikkeling
- Theorieën in het mw zijn eenvoudiger dan de waarheid of de werkelijkheid
-Theorieën in het mw zijn micro- meso en macro theorieën: psychologie, sociale
psychologie en sociologie.
- Theorieën in het mw brengen je op ideeën waarop je misschien zelf niet zou zijn
gekomen
- Theorieën in het mw helpen bij het analyseren van problemen op micro, meso
en macro niveau.
- Theorieën in het mw helpen om passende handelingsdoelen te formuleren,
aansluitend op de probleemanalyse
Psychologie is een wetenschap, een ervaringswetenschap of ook wel een
empirische wetenschap.
Ervaringswetenschap; houdt zich bezig met het opstellen van theorieën en het
geven van verklaringen voor de door ons waargenomen werkelijkheid.
Hieronder onderscheidt je normatieve wetenschappen ( wetenschappen die iets
voorschrijven; wat de juiste manier van handelen is of hoe je je moet gedragen)
en formele wetenschappen (logica en wiskunde)
Natuurwetenschap; natuurkunde, scheikunde en biologie
Geestes- of cultuurwetenschappen ; geschiedenis, taalwetenschappen en
musicologie
‘snijvlak’ van natuur en cultuur; de psychologie houdt zich met zowel de
menselijke natuur als met de menselijke cultuur bezig.
Het snijvlak is het thema van de psychologie. ; moeten we de oorzaken van
gedrag in de menselijke natuur, in de menselijke cultuur of in beide zoeken?
Wetenschap = het op een bepaale manier bestuderen van een object.
Definitie van Rigter:
Psychologie is een wetenschap waarbij zowel:
- het gedrag van mensen wordt bestudeerd
- als de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het ervaren van hun
gedrag en de omstandigheden waarin dat plaatsvind.
3 indelingen van de psychologie:
- interne systematiek
- indeling in werkvelden c.q. specialisaties
- indeling naar theoretische veronderstelling: de scholen
bestuderen van gedrag:
buitenkant;
- direct waarneembaar gedrag
- observatie van gedrag en van consequentie van gedrag
Hulpmiddelen: ogen, oren, meetinstrumenten en camera’s
Binnenkant;
- niet waarneembaar, indirect gedrag
Hulpmiddelen: vragen stellen en meetinstrumenten
,Meetinstrumenten:
GRS; huidrespons (bijv. meten of iemand gaat zweten)
Polygraaf/leugendetector; meerdere fysiologische reacties kunnen tegelijk
worden geregistreerd.
EEG; meet elektrische verschillen in de hersenen via de hoofdhuid.
Stromingen:
A Lichaam – geest problematiek;
Onderscheid tussen de binnenkant en de buitenkant van de mens.
Op scholen:
Dualisme/interactionalisme ; (meest toegepast) er kan benadrukt worden dat
lichaam en geest allebei van belang zijn en elkaar beïnvloeden. Dagelijks denken;
oorzaken voor lichamelijke verschijnselen kunnen ook veroorzaakt worden door
psychische verschijnselen en andersom.
Monistische zienswijze; nadruk op een van de twee onderdelen. ( één beginsel als
verkalring van de werkelijkheid.
Materialistische zienswijze; de nadruk op het lichaam.
Idealistische zienswijze; de nadruk op de geest (psyche) uitspraak; het zit
tussen je oren.
B Mechanistisch, organisch en personalistisch
Deze perspectieven hoeven elkaar niet uit te sluiten, ze kunnen elkaar juist
aanvullen
Mechanistische theorie; laagste niveau, men gaat er van uit dat het gedrag
bepaald wordt door specifieke factoren. behavioristische theorie. ( deze
theorie is erg deterministisch)
Organistische theorie; niveau hoger. Men gaat ervan uit dat een organisme
gecoördineerd functioneert en als een geheel moet worden benaderd. Me mens
moet altijd in interactie met zijn omgeving worden bestudeerd.
Personalistische theorie; ziet de individuele persoonlijkheid als het centrale
begrip. Hoogste niveau. Principes krijgen alleen betekenis als dit vertaald kan
worden in termen van persoonlijk leven en persoonlijke ervaringen.
Personalistische theorieën staan dichtbij opvattingen uit het dagelijkse leven.
Bewuste, menselijke handelen is het uitgangspunt ; humanistische psychologie.
Psycholoog; houdt zich niet alleen bezig net de psychische stoornissen, maar
met alle vormen van gedrag. En juist bij het gewonde gedrag stelt hij vragen; hoe
leren mensen? Hoe denken mensen?
Psychiater; gespecialiseerde arts in psychische stoornissen. Hij mag medicijnen
voorschrijven en lichamelijk onderzoek. Dit mag een psycholoog niet.
Psychotherapeut; werkt meestal in de (geestelijke) gezondheidszorg. Kennis uit
de psychologie en psychiatrie wordt toegepast in de behandeling va psychische
problematieken.
Psychoanalyticus; iemand die zich op een bepaalde school oriënteert;
psychoanalyse. Hij gaat uit van specifieke verklaringen van het menselijk gedrag
en past hier specifieke methodes toe.
Psycholoog, psychiater en psychotherapeut zijn met een universitaire opleiding.
Psychoanalyticus moet een opleiding aan een erkend instituut gevolgd hebben en
lid zijn van de beroepsvereniging.
Reptielenbrein: zoogdierenbrein:
, Hersenstam limbisch systeem + cortex
- grove bewegingen - emoties
- lichaamsfuncties - klassieke operante condiotionering
- instincten: vluchten, vechten, paren, eten
- klassieke conditionering
Mensenbrein
Neocortex
- fijne bewegingen
- denken
- taal
- cognitieve leerprocessen
Psychoanalyse:
Freud: bedenker van psychoanalyse;
- dromen duiden
- drifttheorie
- psychoseksuele ontwikkelingsfase
Psycholanalyse;
Uitlegkunde:
- Bewustwording van onbewuste onderliggende oorzaken van gedrag.
- langdurige therapieën
- niet evidence-based qua effectiviteit
Aspecten die relevant zijn voor de MWD’er ;
1. bewust – onbewust informatie geven(emoties, vrouw met makeup)
2. ontwikkeling van psychische structuur
3. afweermechanisme
4. overdracht en tegenoverdracht
Klassieke theorie
Binnen de theorie van Freud worden 5 hoofdonderdelen onderscheiden;
1. een theorie over onbewuste mentale processen
2. een theorie over de ontwikkeling van een psychische structuur bij een individu
3. een theorie over psychoseksuele ontwikkeling van kinderen
4. een theorie over verdedingsmechanismen
5. praktijk theorie
Onbewuste mentale processen
Het bewuste, het voorbewuste en het onbewuste
Bewuste; is dat deel van het psychische dat alles omcat wat zich op een
bepaald moment onder de aandacht afspeelt ( waarnemen, herinneren, emoties,
gedacht enz)
Voorbewuste; is die kennis, emoties enz die niet op dat moment onder de
aandacht spelen, maar die wel op te roepen zijn. Als wij over ons gedrag
reflecteren dan gebruiken we ook de ingoud van ons voorbewuste.
Onbewuste; is dat deel van het psychische waarvan men niet weet. Het bevat
kinderlijke wensen en herinneringen die te veel angst opwekken om zich bewust
van te zijn. Dit is er al vanaf de geboorte en bevat dan twee aangeboren driften;
levensdrift en doodsdrift.
