Recht 4.1 – 4.2.9 + 19.1.2 – 19.1.3.3 strafrecht
4.1-4.2.9
Strafrecht is formeel negatief sanctiesysteem: Formeel omdat het aan strikte procedure regels is
verbonden en negatief omdat de overheid er een bepaald gedrag mee wilt afdwingen door straf te
geven. (publiekrecht).
Crimineel gedrag is al het gedrag wat strafbaar is. Art 1 lid 1 Sr geeft aan dat er een wet moet zijn om
te kunnen straffen. Daarnaast is het heel belangrijk om eigenrichting (iemand speelt voor eigen
rechter) te voorkomen. Als de overheid en instanties er niet zouden zijn, dan zou eigenrichting enorm
groeien en toenemend geweld zou daarop volgen. De politie en overheid mogen wel op bepaalde
momenten geweld gebruiken dit valt onder geweldsmonopolie .
Hierbij komen de beginselen van Subsidiariteit (alleen geweld gebruiken als het niet anders kan) en
proportionaliteit (niet meer geweld toepassen dan echt noodzakelijk is) bij kijken.
4.2 materieel strafrecht = alle regels waarbij bepaald menselijk gedrag strafbaar wordt gesteld. Dat is
het wetboek van strafrecht, maar ook APV vallen hieronder als overtreding.
Formeel strafrecht = regels over de procedure die moet worden gevolgd. Hierbij hoort het wetboek
van strafvordering.
Je hebt misdrijven: zware delicten die indruisen tegen fundamentele normen en waarden in de
maatschappij en je hebt overtredingen: delicten van een lichtere soort. Bijv APV.
Sr boek 2 = misdrijven en Sr 3 = overtredingen. Boek 1 = algemene bepalingen
Delictsomschrijving: een bepaald artikel van de wet van een verboden gedraging word omschreven.
Hierop legt omschrijft de OvJ de Tenlastelegging: wat de misdrijf is en wat voor straf daar op staat.
Een OvJ kan ook meerdere dingen tenlasteleggen bijv een zwaardere en een minder zwaardere straf:
alternatieve tenlastelegging. Als er geen bewijs is voor de zwaardere feit dan heb je die andere nog.
Bij een cumulatieve tenlastelegging: legt de OvJ meerdere feiten ten laste.
Dan is er nog het feit of je schuld hebt of het met opzet hebt gedaan.
Schuld: er is een zekere verantwoordelijkheid, ook als dingen per ongeluk gaan. Dit verschilt per
situatie en in welke positie je bevindt.
Met opzet: Hier gaat het om de wil om een fataal gevolg te bereiken en weten dat dat gevolg door de
daad komt. -> Willens en wetens. Dit is lastig te bewijzen meestal, dus dan kijken ze naar de
intenties van de dader uit zijn concrete gedragingen: objectiveren.
Voorwaardelijke opzet: is dat de voorwaarden voor opzet ook aanwezig had kunnen zijn en dat de de
dader in ieder geval een kans had om te weten wat de gevolgen zouden zijn, maar die op de koop
heeft genomen.
Als er bewezen is dat een verdachte een bepaald feit heeft begaan, kan het toch zijn dat ze geen straf
opleggen, omdat er dan sprake is van strafuitsluitingsgrond.
a) Rechtvaardigingsgrond: er is een rechtvaardiging voor het gedrag. Het gedrag is wel in strijd
met de strafbepaling maar het handelen in is niet wederrechtelijke. (voorbeeld. Vaccinatie.
Je maakt eigenlijk iemand opzettelijk ziek, maar hierdoor voorkom je erger. Of als de dokter
iemand moet opensnijden om te genezen) Dit, het ontbreken van de materiële
wederrechtelijkheid, is niet op wettelijke grond, maar het komt uit jurisprudentie.
Overmacht wegens noodzaak: het gaat om de keuze tussen de wet en de maatschappelijke
plicht. Het is vaak ook incidentele karakter van de noodzaak.
Noodweer: Je verdedigen tegen de aanval van een ander. Het is dan noodzakelijk en
gerechtvaardigd. Maar ze kijken ook: was er een ander minder gewelddadige oplossing
aanwezig? En is het niet buitenproportioneel?
4.1-4.2.9
Strafrecht is formeel negatief sanctiesysteem: Formeel omdat het aan strikte procedure regels is
verbonden en negatief omdat de overheid er een bepaald gedrag mee wilt afdwingen door straf te
geven. (publiekrecht).
Crimineel gedrag is al het gedrag wat strafbaar is. Art 1 lid 1 Sr geeft aan dat er een wet moet zijn om
te kunnen straffen. Daarnaast is het heel belangrijk om eigenrichting (iemand speelt voor eigen
rechter) te voorkomen. Als de overheid en instanties er niet zouden zijn, dan zou eigenrichting enorm
groeien en toenemend geweld zou daarop volgen. De politie en overheid mogen wel op bepaalde
momenten geweld gebruiken dit valt onder geweldsmonopolie .
Hierbij komen de beginselen van Subsidiariteit (alleen geweld gebruiken als het niet anders kan) en
proportionaliteit (niet meer geweld toepassen dan echt noodzakelijk is) bij kijken.
4.2 materieel strafrecht = alle regels waarbij bepaald menselijk gedrag strafbaar wordt gesteld. Dat is
het wetboek van strafrecht, maar ook APV vallen hieronder als overtreding.
Formeel strafrecht = regels over de procedure die moet worden gevolgd. Hierbij hoort het wetboek
van strafvordering.
Je hebt misdrijven: zware delicten die indruisen tegen fundamentele normen en waarden in de
maatschappij en je hebt overtredingen: delicten van een lichtere soort. Bijv APV.
Sr boek 2 = misdrijven en Sr 3 = overtredingen. Boek 1 = algemene bepalingen
Delictsomschrijving: een bepaald artikel van de wet van een verboden gedraging word omschreven.
Hierop legt omschrijft de OvJ de Tenlastelegging: wat de misdrijf is en wat voor straf daar op staat.
Een OvJ kan ook meerdere dingen tenlasteleggen bijv een zwaardere en een minder zwaardere straf:
alternatieve tenlastelegging. Als er geen bewijs is voor de zwaardere feit dan heb je die andere nog.
Bij een cumulatieve tenlastelegging: legt de OvJ meerdere feiten ten laste.
Dan is er nog het feit of je schuld hebt of het met opzet hebt gedaan.
Schuld: er is een zekere verantwoordelijkheid, ook als dingen per ongeluk gaan. Dit verschilt per
situatie en in welke positie je bevindt.
Met opzet: Hier gaat het om de wil om een fataal gevolg te bereiken en weten dat dat gevolg door de
daad komt. -> Willens en wetens. Dit is lastig te bewijzen meestal, dus dan kijken ze naar de
intenties van de dader uit zijn concrete gedragingen: objectiveren.
Voorwaardelijke opzet: is dat de voorwaarden voor opzet ook aanwezig had kunnen zijn en dat de de
dader in ieder geval een kans had om te weten wat de gevolgen zouden zijn, maar die op de koop
heeft genomen.
Als er bewezen is dat een verdachte een bepaald feit heeft begaan, kan het toch zijn dat ze geen straf
opleggen, omdat er dan sprake is van strafuitsluitingsgrond.
a) Rechtvaardigingsgrond: er is een rechtvaardiging voor het gedrag. Het gedrag is wel in strijd
met de strafbepaling maar het handelen in is niet wederrechtelijke. (voorbeeld. Vaccinatie.
Je maakt eigenlijk iemand opzettelijk ziek, maar hierdoor voorkom je erger. Of als de dokter
iemand moet opensnijden om te genezen) Dit, het ontbreken van de materiële
wederrechtelijkheid, is niet op wettelijke grond, maar het komt uit jurisprudentie.
Overmacht wegens noodzaak: het gaat om de keuze tussen de wet en de maatschappelijke
plicht. Het is vaak ook incidentele karakter van de noodzaak.
Noodweer: Je verdedigen tegen de aanval van een ander. Het is dan noodzakelijk en
gerechtvaardigd. Maar ze kijken ook: was er een ander minder gewelddadige oplossing
aanwezig? En is het niet buitenproportioneel?
