Samenvatting Aardrijkskunde
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Kaart en atlas............................................................................................................................ 4
1.1 Wat is aardrijkskunde.....................................................................................................................................4
1.2 Geografisch leren kijken.................................................................................................................................4
1.4 Atlas................................................................................................................................................................5
1.5 Plaatsbepaling op de aarde............................................................................................................................6
1.6 Topografie.......................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Weer en klimaat........................................................................................................................ 7
2.1 Planeet aarde..................................................................................................................................................7
2.2 Temperatuurfactoren.....................................................................................................................................9
2.3 Neerslag........................................................................................................................................................10
2.4 Luchtbewegingen..........................................................................................................................................12
2.5 Plantengroei en klimaten.............................................................................................................................13
2.6 Klimaatverandering......................................................................................................................................17
Hoofdstuk 3: Landschappen in Nederland.................................................................................................... 19
3.1 Zandlandschap..............................................................................................................................................19
3.2 Losslandschap...............................................................................................................................................19
3.3 Veenlandschap.............................................................................................................................................20
3.4 Zeekleilandschap..........................................................................................................................................20
3.5 Duinlandschap..............................................................................................................................................21
3.6 Rivierlandschap.............................................................................................................................................22
Hoofdstuk 4: Nederland en het water.......................................................................................................... 23
4.1 Hoog en laag land.........................................................................................................................................23
4.2 Zuiderzeewerken...........................................................................................................................................24
4.3 Deltawerken..................................................................................................................................................24
4.4 Ruimte voor de rivier....................................................................................................................................25
4.5 Kustverdeling................................................................................................................................................26
4.6 Waterproblemen wereldwijd........................................................................................................................26
Hoofdstuk 5: Actieve aarde.......................................................................................................................... 28
5.1 Endogene en exogene krachten...................................................................................................................28
5.2 Plaatbewegingen..........................................................................................................................................28
5.3 Vulkanisme...................................................................................................................................................30
5.4 De aarde beeft..............................................................................................................................................31
5.5 Bergen...........................................................................................................................................................32
5.6 Kringloop van het gesteente.........................................................................................................................32
Hoofdstuk 6: Bevolking en ruimtelijke inrichting..........................................................................................34
, 6.1 Bevolkingsaantallen......................................................................................................................................34
6.2 Leeftijdsopbouw van de bevolking...............................................................................................................35
6.3 Buitenlandse migratie...................................................................................................................................36
6.4 Binnenlandse migratie..................................................................................................................................37
6.5 Stad en platteland.........................................................................................................................................37
6.6 Ruimtelijk beleid tot 2028.............................................................................................................................38
Hoofdstuk 7: Grenzen en identiteit............................................................................................................... 39
7.1 Soorten grenzen............................................................................................................................................39
7.2 De Europese Unie..........................................................................................................................................40
7.3 Bestuur in de Europese Unie.........................................................................................................................41
7.4 De Europese Unie in de wereld.....................................................................................................................41
7.5 Identiteit en conflicten..................................................................................................................................42
7.6 Wereldgodsdiensten.....................................................................................................................................42
Hoofdstuk 8: Bestaansmiddelen................................................................................................................... 44
8.1 Economische systemen.................................................................................................................................44
8.2 Primaire sector..............................................................................................................................................44
8.3 Secundaire sector..........................................................................................................................................45
8.4 Tertiaire sector..............................................................................................................................................46
8.5 Globalisering.................................................................................................................................................47
8.6 Keerzijde van globalisering...........................................................................................................................48
Hoofdstuk 9: Arm en Rijk in de wereld......................................................................................................... 49
9.1 Wanneer ben je Rijk......................................................................................................................................49
9.2 Steeds meer stedelingen...............................................................................................................................50
9.3 Natuurlijke factoren van onderontwikkeling................................................................................................50
9.4 Economische factoren onderontwikkeling...................................................................................................51
9.5 Sociale factoren voor onderontwikkeling.....................................................................................................52
9.6 Global goals – werelddoelen........................................................................................................................53
, Hoofdstuk 1: Kaart en atlas
1.1 Wat is aardrijkskunde
Aardrijkskunde of geografie
Aardrijkskunde: de kennis over landen of groepen mensen
Fysische geografie of natuurkundige aardrijkskunde: houdt zich bezig met de bestudering
van de fysische of natuurkundige processen die het landschap vormen en gevormd hebben
Sociale geografie: bestudeert de rol van de mens op aarde
Geografen: bestuderen natuurlandschappen en ingerichte landschappen
Inrichtingselementen: dingen die mensen aan het landschap hebben toegevoegd
KNAG
KNAG: Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap. Is een vereniging die zich richt
op de promotie van het vak aardrijkskunde
1.2 Geografisch leren kijken
Actueel wereldbeeld
Mental image: het idee of beeld dat een mens heeft over de samenleving om zich heen en in
ruimere zin over de wereld
Mental map: dat wil zeggen dat iemand een goed ruimtelijk beeld heeft van de
werkelijkheid
Geografische zienswijze of geografische vierslag
Ze leren systematisch naar de wereld om zich heen te kijken
Geografische
Geografische vaardigheden Geografische vragen
zienswijze
Wat zie je
Wat neem je waar
1. Waarnemen
Inventariseren Waar zie je dat
2. Beschrijven
Hoe ziet het eruit
Welke kenmerken ontdek je
Waarom is het daar
Waar ziet het er daar zo uit Wat wordt hierdoor beïnvloed
Waar heb je dat eerder gezien
3. Verklaren
Zie je dat ook wel eens ergens anders
Interpreteren 4. Generaliseren
Hoe ziet het er daar uit Wat betekent dat voor mij Wat
5. Waarderen
betekent dat voor die mensen
Kan het ook anders
Denk ik er nog zo over
Menselijke factoren: veranderingen die veroorzaakt worden door de activiteiten van
mensen.
Economische factoren: veranderingen die veroorzaakt worden door het verdienen van geld
en werk.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Kaart en atlas............................................................................................................................ 4
1.1 Wat is aardrijkskunde.....................................................................................................................................4
1.2 Geografisch leren kijken.................................................................................................................................4
1.4 Atlas................................................................................................................................................................5
1.5 Plaatsbepaling op de aarde............................................................................................................................6
1.6 Topografie.......................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Weer en klimaat........................................................................................................................ 7
2.1 Planeet aarde..................................................................................................................................................7
2.2 Temperatuurfactoren.....................................................................................................................................9
2.3 Neerslag........................................................................................................................................................10
2.4 Luchtbewegingen..........................................................................................................................................12
2.5 Plantengroei en klimaten.............................................................................................................................13
2.6 Klimaatverandering......................................................................................................................................17
Hoofdstuk 3: Landschappen in Nederland.................................................................................................... 19
3.1 Zandlandschap..............................................................................................................................................19
3.2 Losslandschap...............................................................................................................................................19
3.3 Veenlandschap.............................................................................................................................................20
3.4 Zeekleilandschap..........................................................................................................................................20
3.5 Duinlandschap..............................................................................................................................................21
3.6 Rivierlandschap.............................................................................................................................................22
Hoofdstuk 4: Nederland en het water.......................................................................................................... 23
4.1 Hoog en laag land.........................................................................................................................................23
4.2 Zuiderzeewerken...........................................................................................................................................24
4.3 Deltawerken..................................................................................................................................................24
4.4 Ruimte voor de rivier....................................................................................................................................25
4.5 Kustverdeling................................................................................................................................................26
4.6 Waterproblemen wereldwijd........................................................................................................................26
Hoofdstuk 5: Actieve aarde.......................................................................................................................... 28
5.1 Endogene en exogene krachten...................................................................................................................28
5.2 Plaatbewegingen..........................................................................................................................................28
5.3 Vulkanisme...................................................................................................................................................30
5.4 De aarde beeft..............................................................................................................................................31
5.5 Bergen...........................................................................................................................................................32
5.6 Kringloop van het gesteente.........................................................................................................................32
Hoofdstuk 6: Bevolking en ruimtelijke inrichting..........................................................................................34
, 6.1 Bevolkingsaantallen......................................................................................................................................34
6.2 Leeftijdsopbouw van de bevolking...............................................................................................................35
6.3 Buitenlandse migratie...................................................................................................................................36
6.4 Binnenlandse migratie..................................................................................................................................37
6.5 Stad en platteland.........................................................................................................................................37
6.6 Ruimtelijk beleid tot 2028.............................................................................................................................38
Hoofdstuk 7: Grenzen en identiteit............................................................................................................... 39
7.1 Soorten grenzen............................................................................................................................................39
7.2 De Europese Unie..........................................................................................................................................40
7.3 Bestuur in de Europese Unie.........................................................................................................................41
7.4 De Europese Unie in de wereld.....................................................................................................................41
7.5 Identiteit en conflicten..................................................................................................................................42
7.6 Wereldgodsdiensten.....................................................................................................................................42
Hoofdstuk 8: Bestaansmiddelen................................................................................................................... 44
8.1 Economische systemen.................................................................................................................................44
8.2 Primaire sector..............................................................................................................................................44
8.3 Secundaire sector..........................................................................................................................................45
8.4 Tertiaire sector..............................................................................................................................................46
8.5 Globalisering.................................................................................................................................................47
8.6 Keerzijde van globalisering...........................................................................................................................48
Hoofdstuk 9: Arm en Rijk in de wereld......................................................................................................... 49
9.1 Wanneer ben je Rijk......................................................................................................................................49
9.2 Steeds meer stedelingen...............................................................................................................................50
9.3 Natuurlijke factoren van onderontwikkeling................................................................................................50
9.4 Economische factoren onderontwikkeling...................................................................................................51
9.5 Sociale factoren voor onderontwikkeling.....................................................................................................52
9.6 Global goals – werelddoelen........................................................................................................................53
, Hoofdstuk 1: Kaart en atlas
1.1 Wat is aardrijkskunde
Aardrijkskunde of geografie
Aardrijkskunde: de kennis over landen of groepen mensen
Fysische geografie of natuurkundige aardrijkskunde: houdt zich bezig met de bestudering
van de fysische of natuurkundige processen die het landschap vormen en gevormd hebben
Sociale geografie: bestudeert de rol van de mens op aarde
Geografen: bestuderen natuurlandschappen en ingerichte landschappen
Inrichtingselementen: dingen die mensen aan het landschap hebben toegevoegd
KNAG
KNAG: Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap. Is een vereniging die zich richt
op de promotie van het vak aardrijkskunde
1.2 Geografisch leren kijken
Actueel wereldbeeld
Mental image: het idee of beeld dat een mens heeft over de samenleving om zich heen en in
ruimere zin over de wereld
Mental map: dat wil zeggen dat iemand een goed ruimtelijk beeld heeft van de
werkelijkheid
Geografische zienswijze of geografische vierslag
Ze leren systematisch naar de wereld om zich heen te kijken
Geografische
Geografische vaardigheden Geografische vragen
zienswijze
Wat zie je
Wat neem je waar
1. Waarnemen
Inventariseren Waar zie je dat
2. Beschrijven
Hoe ziet het eruit
Welke kenmerken ontdek je
Waarom is het daar
Waar ziet het er daar zo uit Wat wordt hierdoor beïnvloed
Waar heb je dat eerder gezien
3. Verklaren
Zie je dat ook wel eens ergens anders
Interpreteren 4. Generaliseren
Hoe ziet het er daar uit Wat betekent dat voor mij Wat
5. Waarderen
betekent dat voor die mensen
Kan het ook anders
Denk ik er nog zo over
Menselijke factoren: veranderingen die veroorzaakt worden door de activiteiten van
mensen.
Economische factoren: veranderingen die veroorzaakt worden door het verdienen van geld
en werk.
