Inhoudsopgave
ARTIKEL VROUWELIJKE ISIS-GANGERS: WAAROM GAAN ZE?..........................................................................3
MOSLIMJONGEREN IN NEDERLAND: WAAROM VERVREEMDEN ZE?.....................................................................................3
HOE ONTSTAAT RADICALISERING?.................................................................................................................................3
WAAROM RADICALISEREN MOSLIMA’S?.........................................................................................................................3
VOLGENS DE EXPERTS KUN JE DE VROUWELIJKE UITREIZIGERS IN DRIE CATEGORIEËN VERDELEN:..............................................4
MOTIEVEN VOOR VROUWEN OM NAAR ISIS TE GAAN......................................................................................................4
HOE WORDEN VROUWEN GEREKRUTEERD?....................................................................................................................4
VOEDINGSBODEM (DEEL 1).........................................................................................................................................5
SIGNALEN DIE OUDERS OPVALLEN.................................................................................................................................5
KINDERZEGGEN DAT OUDERS GEEN GOEDE MOSLIMS ZIJN.................................................................................................5
ARTIKEL SALAFISME IN NEDERLAND: DIVERSITEIT EN DYNAMIEK...................................................................6
INLEIDING................................................................................................................................................................6
HET SALAFISME ALS SPECTRUM (DEEL 1).......................................................................................................................6
ACTUELE SCHETS VAN DE SALAFISTISCHE BEWEGING IN NEDERLAND (DEEL 1)......................................................................7
DE DEMOCRATISCHE RECHTSORDE ALS TE BESCHERMEN BELANG (DEEL 1)...........................................................................8
CONCLUSIES (DEEL 1).................................................................................................................................................9
CONCLUSIES (DEEL 2)...............................................................................................................................................10
ARTIKEL TALKING FOREIGN FIGHTERS:......................................................................................................... 11
COMPARATIVE ANALYSIS OF FINDINGS FROM RECENT STUDIES OF FOREIGN FIGHTERS........................................................11
DUTCH FOREIGN FIGHTERS: “LOW PROSPECTS” AND THE SEARCH FOR “PURPOSE” (DEEL 1)...............................................11
BELGIAN FOREIGN FIGHTERS: “YOUTH SUBCULTURE OF ‘NO FUTURE’” (DEEL 1)...............................................................12
BELGIAN FOREIGN FIGHTERS: “YOUTH SUBCULTURE OF ‘NO FUTURE’” (DEEL 2)...............................................................13
THE NEW SAMPLE OF FOREIGN FIGHTERS: “THE PROMISE OF MORE”.............................................................................14
INTERPRETING TERRORIST ACCOUNTS (DEEL 1).............................................................................................................15
CONCLUDING REMARK.............................................................................................................................................17
ARTIKEL AFKALVEND FRONT, BLIJVEND BELADEN.........................................................................................18
INLEIDING..............................................................................................................................................................18
EXTREEM OF EXTREMISME?.......................................................................................................................................18
EXTREMISME..........................................................................................................................................................18
WIE IS WIE? (DEEL 1)..............................................................................................................................................18
Extreemrechts................................................................................................................................................18
WIE IS WIE? (DEEL 2)..............................................................................................................................................19
Rechts-extremisme........................................................................................................................................19
Wereldbeeld...................................................................................................................................................19
DE DREIGING TEGEN DE DEMOCRATISCHE RECHTSORDE (DEEL 1).....................................................................................19
DE DREIGING TEGEN DE DEMOCRATISCHE RECHTSORDE (DEEL 2).....................................................................................20
DE BEELDVORMING EN DE FEITEN...............................................................................................................................20
ROL AIVD.............................................................................................................................................................21
CONCLUSIE.............................................................................................................................................................21
ENGINEERS OF JIHAD................................................................................................................................... 22
WAT DE SCHRIJVERS TOT NU TOE WETEN, IS:...............................................................................................................22
DE SCHRIJVERS MOETEN UIT ZIEN TE VINDEN:...............................................................................................................22
TRAITS FOR TYPES OF EXTREMISTS (DEEL 1).................................................................................................................22
TRAITS FOR TYPES OF EXTREMISTS (DEEL 2).................................................................................................................23
TRAITS FOR TYPES OF EXTREMISTS (DEEL 3).................................................................................................................24
THE THREE TRAITS AMONG GRADUATES (DEEL 1)........................................................................................................24
ENTER WOMEN (DEEL 1)..........................................................................................................................................24
ENTER WOMEN (DEEL 2)..........................................................................................................................................25
ONE MORE TRAIT: ‘’SIMPLISM’’ (DEEL 1)...................................................................................................................25
pag. 1
, ONE MORE TRAIT: ‘’SIMPLISM’’ (DEEL 2)...................................................................................................................26
TRAITS AND DISCIPLINES...........................................................................................................................................26
CONCLUSIES...........................................................................................................................................................27
DREIGINGSBEELD TERRORISME NEDERLAND 52............................................................................................ 28
ACTIEPROGAMMA AANPAK JIHADISME....................................................................................................... 29
INLEIDING..............................................................................................................................................................29
WERKT HET NEDERLANDS DERADICALISERINGSBELEID?...............................................................................30
DE NEDERLANDSE AANPAK (DEEL 1)...........................................................................................................................30
DE NEDERLANDSE AANPAK (DEEL 2)...........................................................................................................................31
EVALUATIEONDERZOEK.............................................................................................................................................31
DRIE RAPPORTAGES OP GROND VAN REALISTIC EVALUATION............................................................................................32
PRISONS AND TERRORISM........................................................................................................................... 33
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 1)....................................................................................33
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 2)....................................................................................34
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 3)....................................................................................35
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 4)....................................................................................36
CONCLUSION...........................................................................................................................................................37
POLARISATIE: BEDREIGEND EN VERRIJKEND.................................................................................................38
CULTURELE VERANDERINGEN SINDS DE JAREN ZESTIG.....................................................................................................38
NIEUW-RECHTS POPULISME EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING.................................................................................39
INDIVIDUELE VRIJHEID EN OMGANG MET CULTUREEL VERSCHIL........................................................................................39
NIEUW-RECHTS POPULISME EN DE OVERHEID...............................................................................................................40
POPULISTISCHE ANTIPOLITIEK.....................................................................................................................................40
STEMMEN IN EEN POST-CHRISTELIJKE SAMENLEVING......................................................................................................40
CONCLUSIE.............................................................................................................................................................41
RAN POLARISATION MANAGEMENT MANUAL..............................................................................................42
SUMMARY..............................................................................................................................................................42
INTRODUCTION TO POLARISATION, RAN AND PRACTITIONERS.........................................................................................42
POLARISATION: WHAT ARE WE TALKING ABOUT? (DEEL 1)..............................................................................................42
POLARISATION: WHAT ARE WE TALKING ABOUT? (DEEL 2)..............................................................................................43
UNDERSTANDING AND MANAGING POLARISATION – BY BART BRANDSMA.........................................................................43
A RAN POLARISATION MANAGEMENT MANUAL FOR FIRST-LINE PRACTITIONERS...............................................................44
COMMUNICATION AND POLARISATION MANAGEMENT...................................................................................................44
LOCAL GOVERNMENTS AND POLARISATION MANAGEMENT..............................................................................................44
POLICE AND POLARISATION MANAGEMENT...................................................................................................................45
EDUCATION AND POLARISATION MANAGEMENT (DEEL 1)...............................................................................................46
EDUCATION AND POLARISATION MANAGEMENT (DEEL 2)...............................................................................................46
YOUTH, FAMILIES & COMMUNICATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 1)..........................................................46
YOUTH, FAMILIES & COMMUNICATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 1)..........................................................47
PRISON AND PROBATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 1)..............................................................................47
PRISON AND PROBATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 2)..............................................................................48
pag. 2
,Artikel Vrouwelijke ISIS-gangers: waarom gaan ze?
Cijfers
Sinds 2014 zijn meer dan drieduizend mensen naar Syrië vertrokken, waaronder 550 vrouwen. Zij zijn
tussen de 16 en 24 jaar en voornamelijk tweede generatie vrouwen en vrouwen die zich tot de islam
hebben bekeerd.
Moslimjongeren in Nederland: waarom vervreemden ze?
De moslimpopulatie kent een stigmatisering in de media, politiek en samenleving op basis
van hun geloof.
De moord op Theo van Gogh in 2004 heeft het religieus geïnspireerd terrorisme dichterbij
gebracht in Nederland. Dit heeft ervoor gezorgd dat het maatschappelijk debat over moslims
verhard is en het ‘wij- en zij’-denken heeft versterkt (op basis van onderzoek ‘Ervaren
discriminatie in Nederland).
In het onderzoek ‘Jongeren en hun Islam’ wordt geconcludeerd dat Turkse en Marokkaanse
jongeren zich negatief bejegend voelen door de “negatieve houding” van de Nederlandse
samenleving jegens de islam. Ook bij het zoeken naar werk ervaren zij moeilijkheden.
Het is belangrijk te benadrukken dat jongeren die slecht op school presteren, die niet aan het
werk komen of discriminatie op de arbeidsmarkt en andere terreinen ervaren, meer
kwetsbaar zijn voor een radicaal gedachtegoed.
Hoe ontstaat radicalisering?
Volgens Bartels is het maken van keuzes onder (moslim)jongeren een kernactiviteit
geworden in het construeren van een eigen identiteit.
De religieuze en etnische identiteitsontwikkeling kan worden beschouwd als ‘een
proces dat plaatsvindt in interactie met anderen, binnen en buiten de eigen
religieuze en etnische groep’.
Daarnaast speelt de overgang van de islam naar het Westen door migratie van
moslims een rol. Volgens politicoloog Roy moeten moslims hierdoor hun religie zelf
opnieuw definiëren die geen maatschappelijk draagvlak meer heeft. Bijvoorbeeld,
moslimvrouwen die mannen wel of geen hand geven.
De onderzoekers Slootman & Tillie hebben het over ‘vervreemdingstocht’ of
radicalisering. Zij spreken van radicalisering als ‘een proces waarin het vertrouwen in
het democratisch systeem meer afneemt en de uittreding in de eigen groep
toeneemt’.
De onderzoekers geven aan dat er twee centrale aangrijpingspunten voor
radicalisering zijn:
Religieuze dimensie (zeer orthodoxe geloofsvulling)
Politieke dimensie (ervaren politieke en maatschappelijke
onrechtvaardigheid)
Dat wil zeggen dat orthodoxie niet automatische tot politieke onvrede leidt (en dus tot mogelijke
radicalisering) ze benadrukken hiermee dat iemand die orthodox is niet per se radicaal hoeft te zijn,
of het risico loop radicaal te worden
Waarom radicaliseren moslima’s?
Jonge moslimvrouwen leven onder psychische druk en die druk kan leiden tot
kwetsbaarheid en emotionele isolatie.
Doordat zij in de puberteit het gevoel hebben gehad er alleen voor te staan, kan het
ertoe bijdragen dat ze kwetsbaar en beïnvloedbaar zijn. Hierdoor is er een verhoogd
risico op verslaving, ronselen voor de jihad en seksueel geweld met zich mee. Dat
pag. 3
, leidt op zijn beurt weer tot een uitgesproken behoefte aan affectie, liefde en
erkenning.
Deze behoefte wordt binnen de familiebanden, vriendschappen maar ook in de
romantische liefde. Volgens onderzoeken kan dit weer leiden tot het aangaan van
risicovolle (liefdes)relaties en tot het opzoeken van ‘foute vrienden’ of een radicale
groep waarbij extreme loyaliteit gevraagd en gegeven wordt.
Wie zijn de uitreizigers?
De overeenkomsten in de groepen uitreizigers volgens experts zijn:
- De meisjes komen uit een beknellen de thuissituatie.
- Bijna alle meisjes hebben een laag opleidingsniveau. (Vmbo). School verlaters is groot.
- De meeste meisjes zijn in het verleden ‘losbandig’ geweest en hebben geëxperimenteerd
met jongens, drugs en/of alcohol. Ook zaten sommigen in de prostitutie.
- De meisjes hebben een kentering in hun leven ervaren, een moment waarop zij zijn gaan
nadenken over hun identiteit.
Volgens de experts kun je de vrouwelijke uitreizigers in drie categorieën verdelen:
1. Naïevelingen
▪ Proberen met religie houvast te krijgen in het leven.
2. Idealistisch-politiek geëngageerden
▪ Zetten zich af tegen allerlei vormen van institutionele autoriteiten.
3. Ideologisch-onderlegden
▪ Zijn religieus onderlegd, hebben kennis van de islam en van politieke ontwikkelingen.
Motieven voor vrouwen om naar ISIS te gaan
• Uit verschillende onderzoeken komen drie motieven naar voren voor vrouwen om uit te reizen
naar ISIS. Deze motieven komen in alle onderzoeken overeen (let op: deze motieven zijn verhalen
van achteraf en dienen als zodanig te worden beschouwd):
1. Religieuze motieven; ze geloven dat iedere moslim die het geloof serieus neemt, zou
moeten migreren naar het huis van de islam ‘het kalifaat’. Zij geloven dat als zij deze taal
naar behoren uitvoeren, zij een plaats in de hemel kunnen bemachtigen. Beloning is daarom
ook een reden waarom vrouwen naar ISIS vertrekken.
2. Politieke motieven; (gevoelens van onrechtvaardigheid) De vrouwen sympathiseren met
moslimslachtoffers en vinden dat het Westen deze conflicten, bijvoorbeeld in Palestina, in
stand houdt. Daarnaast kunnen ervaren discriminatie, gevoelens van uitsluiting en de
stigmatisering van moslims en de islam
3. Romantisch avontuur. L. wessels en A dijkman zeggen dat jongen moslimvrouwen die
vatbaar zijn voor radicalisering een uitgesproken behoeften hebben aan affectie, liefde en
erkenning, ook in de romantische liefde. Deze behoefte kan leiden tot het aangaan van
risicovolle liefdesrelaties, wellicht in de hoop op echte affectie
Hoe worden vrouwen gerekruteerd?
Volgens de expert gaat het om jonge moslimvrouwen die thuis minder bewegingsruimte
hebben en vrijheidsbeperkingen ervaren. Vaak speelt de slechte relatie met de ouders een
rol. Binnen de islamitische traditie wordt aan de relatie met de ouders veel waarde gehecht.
Het ISIS-gedachtegoed wijkt daar echter van af.
Wanneer ouders het uitreizen van de kinderen proberen te voorkomen, zijn ze in de ogen
van ISIS niet goed genoeg moslim en wordt er op de eigen ouders een ‘takfir’ gepleegd – het
excommuniceren van moslims. Dit is hoe de vaak mannelijke rekruteer de meisjes probeert
over te halen om naar ISIS af te reizen en te trouwen met hem, een jihadstrijder. Dit is
volgens experts ook een vorm van bevrijding voor de meisjes, omdat ze de slechte
thuissituatie kunnen ontvluchten. Voor het meisje is dit een vorm van vrijheid van partnerkeuze,
pag. 4
ARTIKEL VROUWELIJKE ISIS-GANGERS: WAAROM GAAN ZE?..........................................................................3
MOSLIMJONGEREN IN NEDERLAND: WAAROM VERVREEMDEN ZE?.....................................................................................3
HOE ONTSTAAT RADICALISERING?.................................................................................................................................3
WAAROM RADICALISEREN MOSLIMA’S?.........................................................................................................................3
VOLGENS DE EXPERTS KUN JE DE VROUWELIJKE UITREIZIGERS IN DRIE CATEGORIEËN VERDELEN:..............................................4
MOTIEVEN VOOR VROUWEN OM NAAR ISIS TE GAAN......................................................................................................4
HOE WORDEN VROUWEN GEREKRUTEERD?....................................................................................................................4
VOEDINGSBODEM (DEEL 1).........................................................................................................................................5
SIGNALEN DIE OUDERS OPVALLEN.................................................................................................................................5
KINDERZEGGEN DAT OUDERS GEEN GOEDE MOSLIMS ZIJN.................................................................................................5
ARTIKEL SALAFISME IN NEDERLAND: DIVERSITEIT EN DYNAMIEK...................................................................6
INLEIDING................................................................................................................................................................6
HET SALAFISME ALS SPECTRUM (DEEL 1).......................................................................................................................6
ACTUELE SCHETS VAN DE SALAFISTISCHE BEWEGING IN NEDERLAND (DEEL 1)......................................................................7
DE DEMOCRATISCHE RECHTSORDE ALS TE BESCHERMEN BELANG (DEEL 1)...........................................................................8
CONCLUSIES (DEEL 1).................................................................................................................................................9
CONCLUSIES (DEEL 2)...............................................................................................................................................10
ARTIKEL TALKING FOREIGN FIGHTERS:......................................................................................................... 11
COMPARATIVE ANALYSIS OF FINDINGS FROM RECENT STUDIES OF FOREIGN FIGHTERS........................................................11
DUTCH FOREIGN FIGHTERS: “LOW PROSPECTS” AND THE SEARCH FOR “PURPOSE” (DEEL 1)...............................................11
BELGIAN FOREIGN FIGHTERS: “YOUTH SUBCULTURE OF ‘NO FUTURE’” (DEEL 1)...............................................................12
BELGIAN FOREIGN FIGHTERS: “YOUTH SUBCULTURE OF ‘NO FUTURE’” (DEEL 2)...............................................................13
THE NEW SAMPLE OF FOREIGN FIGHTERS: “THE PROMISE OF MORE”.............................................................................14
INTERPRETING TERRORIST ACCOUNTS (DEEL 1).............................................................................................................15
CONCLUDING REMARK.............................................................................................................................................17
ARTIKEL AFKALVEND FRONT, BLIJVEND BELADEN.........................................................................................18
INLEIDING..............................................................................................................................................................18
EXTREEM OF EXTREMISME?.......................................................................................................................................18
EXTREMISME..........................................................................................................................................................18
WIE IS WIE? (DEEL 1)..............................................................................................................................................18
Extreemrechts................................................................................................................................................18
WIE IS WIE? (DEEL 2)..............................................................................................................................................19
Rechts-extremisme........................................................................................................................................19
Wereldbeeld...................................................................................................................................................19
DE DREIGING TEGEN DE DEMOCRATISCHE RECHTSORDE (DEEL 1).....................................................................................19
DE DREIGING TEGEN DE DEMOCRATISCHE RECHTSORDE (DEEL 2).....................................................................................20
DE BEELDVORMING EN DE FEITEN...............................................................................................................................20
ROL AIVD.............................................................................................................................................................21
CONCLUSIE.............................................................................................................................................................21
ENGINEERS OF JIHAD................................................................................................................................... 22
WAT DE SCHRIJVERS TOT NU TOE WETEN, IS:...............................................................................................................22
DE SCHRIJVERS MOETEN UIT ZIEN TE VINDEN:...............................................................................................................22
TRAITS FOR TYPES OF EXTREMISTS (DEEL 1).................................................................................................................22
TRAITS FOR TYPES OF EXTREMISTS (DEEL 2).................................................................................................................23
TRAITS FOR TYPES OF EXTREMISTS (DEEL 3).................................................................................................................24
THE THREE TRAITS AMONG GRADUATES (DEEL 1)........................................................................................................24
ENTER WOMEN (DEEL 1)..........................................................................................................................................24
ENTER WOMEN (DEEL 2)..........................................................................................................................................25
ONE MORE TRAIT: ‘’SIMPLISM’’ (DEEL 1)...................................................................................................................25
pag. 1
, ONE MORE TRAIT: ‘’SIMPLISM’’ (DEEL 2)...................................................................................................................26
TRAITS AND DISCIPLINES...........................................................................................................................................26
CONCLUSIES...........................................................................................................................................................27
DREIGINGSBEELD TERRORISME NEDERLAND 52............................................................................................ 28
ACTIEPROGAMMA AANPAK JIHADISME....................................................................................................... 29
INLEIDING..............................................................................................................................................................29
WERKT HET NEDERLANDS DERADICALISERINGSBELEID?...............................................................................30
DE NEDERLANDSE AANPAK (DEEL 1)...........................................................................................................................30
DE NEDERLANDSE AANPAK (DEEL 2)...........................................................................................................................31
EVALUATIEONDERZOEK.............................................................................................................................................31
DRIE RAPPORTAGES OP GROND VAN REALISTIC EVALUATION............................................................................................32
PRISONS AND TERRORISM........................................................................................................................... 33
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 1)....................................................................................33
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 2)....................................................................................34
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 3)....................................................................................35
COLLECTIVE DE-RADICALISATION AND DISENGAGEMENT (DEEL 4)....................................................................................36
CONCLUSION...........................................................................................................................................................37
POLARISATIE: BEDREIGEND EN VERRIJKEND.................................................................................................38
CULTURELE VERANDERINGEN SINDS DE JAREN ZESTIG.....................................................................................................38
NIEUW-RECHTS POPULISME EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING.................................................................................39
INDIVIDUELE VRIJHEID EN OMGANG MET CULTUREEL VERSCHIL........................................................................................39
NIEUW-RECHTS POPULISME EN DE OVERHEID...............................................................................................................40
POPULISTISCHE ANTIPOLITIEK.....................................................................................................................................40
STEMMEN IN EEN POST-CHRISTELIJKE SAMENLEVING......................................................................................................40
CONCLUSIE.............................................................................................................................................................41
RAN POLARISATION MANAGEMENT MANUAL..............................................................................................42
SUMMARY..............................................................................................................................................................42
INTRODUCTION TO POLARISATION, RAN AND PRACTITIONERS.........................................................................................42
POLARISATION: WHAT ARE WE TALKING ABOUT? (DEEL 1)..............................................................................................42
POLARISATION: WHAT ARE WE TALKING ABOUT? (DEEL 2)..............................................................................................43
UNDERSTANDING AND MANAGING POLARISATION – BY BART BRANDSMA.........................................................................43
A RAN POLARISATION MANAGEMENT MANUAL FOR FIRST-LINE PRACTITIONERS...............................................................44
COMMUNICATION AND POLARISATION MANAGEMENT...................................................................................................44
LOCAL GOVERNMENTS AND POLARISATION MANAGEMENT..............................................................................................44
POLICE AND POLARISATION MANAGEMENT...................................................................................................................45
EDUCATION AND POLARISATION MANAGEMENT (DEEL 1)...............................................................................................46
EDUCATION AND POLARISATION MANAGEMENT (DEEL 2)...............................................................................................46
YOUTH, FAMILIES & COMMUNICATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 1)..........................................................46
YOUTH, FAMILIES & COMMUNICATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 1)..........................................................47
PRISON AND PROBATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 1)..............................................................................47
PRISON AND PROBATION AND POLARIZATION MANAGEMENT (DEEL 2)..............................................................................48
pag. 2
,Artikel Vrouwelijke ISIS-gangers: waarom gaan ze?
Cijfers
Sinds 2014 zijn meer dan drieduizend mensen naar Syrië vertrokken, waaronder 550 vrouwen. Zij zijn
tussen de 16 en 24 jaar en voornamelijk tweede generatie vrouwen en vrouwen die zich tot de islam
hebben bekeerd.
Moslimjongeren in Nederland: waarom vervreemden ze?
De moslimpopulatie kent een stigmatisering in de media, politiek en samenleving op basis
van hun geloof.
De moord op Theo van Gogh in 2004 heeft het religieus geïnspireerd terrorisme dichterbij
gebracht in Nederland. Dit heeft ervoor gezorgd dat het maatschappelijk debat over moslims
verhard is en het ‘wij- en zij’-denken heeft versterkt (op basis van onderzoek ‘Ervaren
discriminatie in Nederland).
In het onderzoek ‘Jongeren en hun Islam’ wordt geconcludeerd dat Turkse en Marokkaanse
jongeren zich negatief bejegend voelen door de “negatieve houding” van de Nederlandse
samenleving jegens de islam. Ook bij het zoeken naar werk ervaren zij moeilijkheden.
Het is belangrijk te benadrukken dat jongeren die slecht op school presteren, die niet aan het
werk komen of discriminatie op de arbeidsmarkt en andere terreinen ervaren, meer
kwetsbaar zijn voor een radicaal gedachtegoed.
Hoe ontstaat radicalisering?
Volgens Bartels is het maken van keuzes onder (moslim)jongeren een kernactiviteit
geworden in het construeren van een eigen identiteit.
De religieuze en etnische identiteitsontwikkeling kan worden beschouwd als ‘een
proces dat plaatsvindt in interactie met anderen, binnen en buiten de eigen
religieuze en etnische groep’.
Daarnaast speelt de overgang van de islam naar het Westen door migratie van
moslims een rol. Volgens politicoloog Roy moeten moslims hierdoor hun religie zelf
opnieuw definiëren die geen maatschappelijk draagvlak meer heeft. Bijvoorbeeld,
moslimvrouwen die mannen wel of geen hand geven.
De onderzoekers Slootman & Tillie hebben het over ‘vervreemdingstocht’ of
radicalisering. Zij spreken van radicalisering als ‘een proces waarin het vertrouwen in
het democratisch systeem meer afneemt en de uittreding in de eigen groep
toeneemt’.
De onderzoekers geven aan dat er twee centrale aangrijpingspunten voor
radicalisering zijn:
Religieuze dimensie (zeer orthodoxe geloofsvulling)
Politieke dimensie (ervaren politieke en maatschappelijke
onrechtvaardigheid)
Dat wil zeggen dat orthodoxie niet automatische tot politieke onvrede leidt (en dus tot mogelijke
radicalisering) ze benadrukken hiermee dat iemand die orthodox is niet per se radicaal hoeft te zijn,
of het risico loop radicaal te worden
Waarom radicaliseren moslima’s?
Jonge moslimvrouwen leven onder psychische druk en die druk kan leiden tot
kwetsbaarheid en emotionele isolatie.
Doordat zij in de puberteit het gevoel hebben gehad er alleen voor te staan, kan het
ertoe bijdragen dat ze kwetsbaar en beïnvloedbaar zijn. Hierdoor is er een verhoogd
risico op verslaving, ronselen voor de jihad en seksueel geweld met zich mee. Dat
pag. 3
, leidt op zijn beurt weer tot een uitgesproken behoefte aan affectie, liefde en
erkenning.
Deze behoefte wordt binnen de familiebanden, vriendschappen maar ook in de
romantische liefde. Volgens onderzoeken kan dit weer leiden tot het aangaan van
risicovolle (liefdes)relaties en tot het opzoeken van ‘foute vrienden’ of een radicale
groep waarbij extreme loyaliteit gevraagd en gegeven wordt.
Wie zijn de uitreizigers?
De overeenkomsten in de groepen uitreizigers volgens experts zijn:
- De meisjes komen uit een beknellen de thuissituatie.
- Bijna alle meisjes hebben een laag opleidingsniveau. (Vmbo). School verlaters is groot.
- De meeste meisjes zijn in het verleden ‘losbandig’ geweest en hebben geëxperimenteerd
met jongens, drugs en/of alcohol. Ook zaten sommigen in de prostitutie.
- De meisjes hebben een kentering in hun leven ervaren, een moment waarop zij zijn gaan
nadenken over hun identiteit.
Volgens de experts kun je de vrouwelijke uitreizigers in drie categorieën verdelen:
1. Naïevelingen
▪ Proberen met religie houvast te krijgen in het leven.
2. Idealistisch-politiek geëngageerden
▪ Zetten zich af tegen allerlei vormen van institutionele autoriteiten.
3. Ideologisch-onderlegden
▪ Zijn religieus onderlegd, hebben kennis van de islam en van politieke ontwikkelingen.
Motieven voor vrouwen om naar ISIS te gaan
• Uit verschillende onderzoeken komen drie motieven naar voren voor vrouwen om uit te reizen
naar ISIS. Deze motieven komen in alle onderzoeken overeen (let op: deze motieven zijn verhalen
van achteraf en dienen als zodanig te worden beschouwd):
1. Religieuze motieven; ze geloven dat iedere moslim die het geloof serieus neemt, zou
moeten migreren naar het huis van de islam ‘het kalifaat’. Zij geloven dat als zij deze taal
naar behoren uitvoeren, zij een plaats in de hemel kunnen bemachtigen. Beloning is daarom
ook een reden waarom vrouwen naar ISIS vertrekken.
2. Politieke motieven; (gevoelens van onrechtvaardigheid) De vrouwen sympathiseren met
moslimslachtoffers en vinden dat het Westen deze conflicten, bijvoorbeeld in Palestina, in
stand houdt. Daarnaast kunnen ervaren discriminatie, gevoelens van uitsluiting en de
stigmatisering van moslims en de islam
3. Romantisch avontuur. L. wessels en A dijkman zeggen dat jongen moslimvrouwen die
vatbaar zijn voor radicalisering een uitgesproken behoeften hebben aan affectie, liefde en
erkenning, ook in de romantische liefde. Deze behoefte kan leiden tot het aangaan van
risicovolle liefdesrelaties, wellicht in de hoop op echte affectie
Hoe worden vrouwen gerekruteerd?
Volgens de expert gaat het om jonge moslimvrouwen die thuis minder bewegingsruimte
hebben en vrijheidsbeperkingen ervaren. Vaak speelt de slechte relatie met de ouders een
rol. Binnen de islamitische traditie wordt aan de relatie met de ouders veel waarde gehecht.
Het ISIS-gedachtegoed wijkt daar echter van af.
Wanneer ouders het uitreizen van de kinderen proberen te voorkomen, zijn ze in de ogen
van ISIS niet goed genoeg moslim en wordt er op de eigen ouders een ‘takfir’ gepleegd – het
excommuniceren van moslims. Dit is hoe de vaak mannelijke rekruteer de meisjes probeert
over te halen om naar ISIS af te reizen en te trouwen met hem, een jihadstrijder. Dit is
volgens experts ook een vorm van bevrijding voor de meisjes, omdat ze de slechte
thuissituatie kunnen ontvluchten. Voor het meisje is dit een vorm van vrijheid van partnerkeuze,
pag. 4
