Hoofdstuk 11 ‘Kostenstructuur‘
Een bedrijf maakt kosten om producten of diensten te leveren aan klanten, deze kosten worden
veroorzaakt door het gebruik van productiemiddelen. Er bestaat een relatie tussen de hoogte van de
kosten en de omvang van de productie, maar dit is verschillend per productiemiddel.
Kosten op basis van de relatie met de productieomvang:
1
Basisboek Bedrijfseconomie
, Constante kosten = veranderen niet als de
productie toe- of afneemt.
De constante kosten kunnen wel veranderen
door andere oorzaken, de
productiecapaciteit is bepalend voor deze
kosten. Capaciteitskosten
Bij een daling van de productie kan de capaciteit niet meteen aan de geringere behoefte
worden aangepast, hierdoor blijven de kosten op hetzelfde niveau.
Indien de periode voldoende lang is kunnen de constante kosten wel beïnvloedbaar zijn, op
langer termijn kan de capaciteit wel worden aangepast.
Kosten zijn echt constant, wanneer er van uitgegaan mag worden dat het productieniveau
zich bevindt binnen de op de korte termijn geldende capaciteitsgrenzen van de
onderneming, binnen het relevante productie-interval.
Variabele kosten = veranderen als de productie varieert.
Deze kosten stijgen niet altijd recht evenredig met de
productieomvang.
- Proportioneel variabele kosten = de kosten stijgen recht
evenredig met de productieomvang, per eenheid van
het product blijven de variabele kosten gelijk.
- Degressief variabele kosten = de kosten nemen
verhoudingsgewijs minder sterk toe dan de productie.
Gevolg; de kosten per eenheid product vertonen een
dalend verloop. (laag niveau van productie)
- Progressief variabele kosten = de kosten stijgen relatief
sneller dan de geproduceerde hoeveelheid, de kosten per eenheid nemen toe. (hoog
niveau van productie)
- Trapsgewijs variabele kosten = wanneer productiemiddelen slechts
beperkt deelbaar zijn, maar op korte termijn in de benodigde
hoeveelheid kunnen worden ingezet. Er ontstaat een discontinu
verloop binnen het relevante productie-interval.
Afschrijvingskosten zijn constante kosten als de slijtage van het duurzame
productiemiddel ontstaat door tijdsverloop, indien deze slijtage vooral bepaald wordt door het
gebruik dat ervan gemaakt wordt zijn het variabele kosten.
Kostenanalyses moeten betrekking hebben op alle kosten, en om de kostenstructuur zo volledig
mogelijk te analyseren moet er van alle kosten worden bepaald in welke mate ze constant en
variabel zijn. Het kan ook voorkomen dat de kosten gedeeltelijk constant en gedeeltelijk variabel zijn,
dat zijn dan gemengde kosten.
Productiebedrijven kosten voor een belangrijk deel uit variabele kosten.
Dienstverlenende onderneming merendeel van de totale kosten is vast, de variabele kosten
hebben weinig betekenis.
Hoog-laagmethode
Om inzicht te krijgen in de kostenstructuur kan de hoog-laagmethode worden gebruikt, dit is alleen
mogelijk indien er uitgegaan kan worden van een lineair verband tussen de productieomvang en
kosten. Bij deze methode worden uit de kostengegevens van het verleden de kosten van de periode
met de laagste productieomvang vergeleken met de kosten van de periode met de hoogste
productieomvang.
Totale kosten = vaste kosten + aantal eenheden x variabele kosten per eenheid
2
Basisboek Bedrijfseconomie
Een bedrijf maakt kosten om producten of diensten te leveren aan klanten, deze kosten worden
veroorzaakt door het gebruik van productiemiddelen. Er bestaat een relatie tussen de hoogte van de
kosten en de omvang van de productie, maar dit is verschillend per productiemiddel.
Kosten op basis van de relatie met de productieomvang:
1
Basisboek Bedrijfseconomie
, Constante kosten = veranderen niet als de
productie toe- of afneemt.
De constante kosten kunnen wel veranderen
door andere oorzaken, de
productiecapaciteit is bepalend voor deze
kosten. Capaciteitskosten
Bij een daling van de productie kan de capaciteit niet meteen aan de geringere behoefte
worden aangepast, hierdoor blijven de kosten op hetzelfde niveau.
Indien de periode voldoende lang is kunnen de constante kosten wel beïnvloedbaar zijn, op
langer termijn kan de capaciteit wel worden aangepast.
Kosten zijn echt constant, wanneer er van uitgegaan mag worden dat het productieniveau
zich bevindt binnen de op de korte termijn geldende capaciteitsgrenzen van de
onderneming, binnen het relevante productie-interval.
Variabele kosten = veranderen als de productie varieert.
Deze kosten stijgen niet altijd recht evenredig met de
productieomvang.
- Proportioneel variabele kosten = de kosten stijgen recht
evenredig met de productieomvang, per eenheid van
het product blijven de variabele kosten gelijk.
- Degressief variabele kosten = de kosten nemen
verhoudingsgewijs minder sterk toe dan de productie.
Gevolg; de kosten per eenheid product vertonen een
dalend verloop. (laag niveau van productie)
- Progressief variabele kosten = de kosten stijgen relatief
sneller dan de geproduceerde hoeveelheid, de kosten per eenheid nemen toe. (hoog
niveau van productie)
- Trapsgewijs variabele kosten = wanneer productiemiddelen slechts
beperkt deelbaar zijn, maar op korte termijn in de benodigde
hoeveelheid kunnen worden ingezet. Er ontstaat een discontinu
verloop binnen het relevante productie-interval.
Afschrijvingskosten zijn constante kosten als de slijtage van het duurzame
productiemiddel ontstaat door tijdsverloop, indien deze slijtage vooral bepaald wordt door het
gebruik dat ervan gemaakt wordt zijn het variabele kosten.
Kostenanalyses moeten betrekking hebben op alle kosten, en om de kostenstructuur zo volledig
mogelijk te analyseren moet er van alle kosten worden bepaald in welke mate ze constant en
variabel zijn. Het kan ook voorkomen dat de kosten gedeeltelijk constant en gedeeltelijk variabel zijn,
dat zijn dan gemengde kosten.
Productiebedrijven kosten voor een belangrijk deel uit variabele kosten.
Dienstverlenende onderneming merendeel van de totale kosten is vast, de variabele kosten
hebben weinig betekenis.
Hoog-laagmethode
Om inzicht te krijgen in de kostenstructuur kan de hoog-laagmethode worden gebruikt, dit is alleen
mogelijk indien er uitgegaan kan worden van een lineair verband tussen de productieomvang en
kosten. Bij deze methode worden uit de kostengegevens van het verleden de kosten van de periode
met de laagste productieomvang vergeleken met de kosten van de periode met de hoogste
productieomvang.
Totale kosten = vaste kosten + aantal eenheden x variabele kosten per eenheid
2
Basisboek Bedrijfseconomie
