Beknopte samenvatting Juridische en Ethische aspecten.
Premaster Pedagogische Wetenschappen.
Kader 1. Afstamming en gezag.
AFSTAMMING.
In de meeste gevallen zijn de biologische ouders de juridische ouders van een
kind. Maar dat is niet altijd zo, denk aan een zaaddonor of adoptie.
Juridisch ouder zijn houdt in: kind krijgt jouw naam, achternaam, nationaliteit
en erfrecht.
Plichten van een juridisch ouder: onderhoudsplicht, recht op omgang,
informatie en consultatie.
Juridisch ouder is levenslang en kan ontstaan in de volgende gevallen:
1. Geboorte.
a. Een meerderjarige moeder is automatisch juridisch ouder.
b. Getrouwde ouders die een kind krijgen zijn beide automatisch
juridisch ouders.
Wanneer de getrouwde man niet de vader is moet de moeder binnen
een jaar na geboorte het huwelijks vaderschap ontkennen. De vader
moet binnen een jaar nadat hij ontdekt dat hij niet de vader is het
vaderschap ontkennen om zo geen juridisch ouder te zijn.
c. Niet getrouwd stel: vader moet met toestemming van de moeder het
kind erkennen.
d. Wanneer een kind binnen 306 dagen na overlijden van de vader wordt
geboren staat het nog steeds in familierechtelijke betrekkingen met de
vader zijn familie.
2. Erkenning.
Een vader kan zijn kind erkennen met toestemming van de ongehuwde
moeder. Hij hoeft niet de biologische ouder te zijn van het kind. De vader
is dan juridisch ouder maar heeft nog geen gezag.
Erkennen kan niet in de volgende gevallen:
a. Als men geen huwelijk mag sluiten.
b. Als de vader of duo-moeder jonger is dan 16.
c. Als de moeder geen toestemming geeft.
d. Als de vader of duo-moeder een geestelijke stoornis heeft onder
curatele staat.
e. Als er al 2 juridisch ouders zijn.
f. Als de man of vrouw al getrouwd is met een ander, tenzij er sprake is
van een nauwe band tussen de man en de moeder.
3. Adoptie.
Wensouders worden juridisch ouders door adoptie. Het kind verliest dan
alle familiebanden met de oude familie.
4. Gerechtelijke vaststelling vaderschap.
Een vaderschapsacte kan ervoor zorgen dat een niet-juridische vader toch
moet bijdragen aan de onderhoud van het kind.
,GEZAG.
Als een ouder gezag heeft dan betekent dat dat deze persoon
beslissingsbevoegd is en rechten en plichten heeft. Ouders met gezag hebben de
plicht om te zorgen voor hun kind en het kind heeft het recht om verzorgd te
worden.
De leerplicht is een grens waar ouders zich aan moeten houden. Verder hebben
zij veel vrijheid.
Gezamenlijk gezag: Beide ouder hebben gezag als het gaat om een
nauwe band tussen het kind en de ouder. Wanneer een ouder wil
verzoeken het gezamenlijk gezag om te zetten in één ouder gezag of
andersom, moeten beide ouders hierbij aanwezig zijn.
Voogdij: Soms kan de juridisch ouder zelf het gezag niet uitvoeren. Denk
aan overlijden of als de ouder het gezag misbruikt, dan kan een persoon of
organisatie de voogdij krijgen.
o Persoon:
Testamentair.
Datieve voogdij.
o Organisatie:
Gecertificeerde instelling zoals
Nidos.
Echtscheiding: gezag loopt door.
Minderjarigen kunnen zelf geen ouderlijk gezag of voogdij uitvoeren
omdat zij zelf onder gezag staan. Een minderjarige moeder van 16 of 17
kan de rechter wel verzoeken haar meerderjarig te laten verklaren.
ZEGGENSCHAP.
<12 jaar: gezaghebbende ouders of voogd.
12-15 jaar: gezaghebbende ouders of voogd samen met het kind.
16-17 jaar: kind is beslissingsbevoegd.
SPECIALE GEVALLEN VAN GEZAG.
Vondelingen: Ouders zijn niet bekend dus het kind gaat in voorlopige
voogdij voor 3 maanden.
Minderjarige vreemdelingen: Geen familie in de Nederland dus Nidas
(voogdij instelling) zorgt voor het kind.
Ouder met gezag overlijdt: Andere ouder heeft een voorkeurspositie
voor gezag.
Beide gezaghebbende ouders overlijden: De rechter kijkt naar
testamentaire voogdij. Als die er niet is dan datieve voogdij (rechter wijst
een voogd aan).
Misbruik van gezag: Gezag kan worden beëindigd.
MINDERJARIGEN.
>Kind is nog geen 21: ouders hebben de plicht te voorzien in levensonderhoud
en studie.
<16 jaar: ouders zijn aansprakelijk voor gedrag van kinderen.
, WILSBEKWAAMHEID.
Om euthanasie te mogen aanvragen moet iemand wilsbekwaam zijn.
12-16 jaar: kind mag een verzoek doen als de ouders instemmen.
16-18 jaar: kind mag zelf een verzoek doen.
Uit een onderzoek kwam naar voren dat kinderen onder de 9,6 jaar niet
wilsbekwaam zijn en boven de 11,6 jaar wel. Daartussen is een grijs gebied en er
zijn veel individuele verschillen.
HOMOSTELLEN.
Als duo-moeders getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben zijn zij
gelijk aan getrouwde heterostellen. Dit geldt echter alleen als zij een kind krijgen
met een anonieme zaaddonor.
Als de duo-moeders alleen samenwonen moet de duomoeder het kind erkennen
en gezamenlijk gezag aanvragen. Als die tweede stap wordt vergeten heeft de
duo-moeder geen gezag.
Duovaders kunnen doormiddel van adoptie afstamming en gezag krijgen. Als ze
via een draagmoeder kinderen willen krijgen is het verkrijgen van gezag wat
ingewikkeld.
DRAAGMOEDER.
De draagmoeder heeft direct afstamming en gezag. Als de draagmoeder is
getrouwd moet het kind geadopteerd worden voordat de wensouders
afstamming en gezag willen krijgen.
Als de draagmoeder niet getrouwd is dan kan de wensmoeder het kind wel
erkennen.
BEGRIPPEN.
Nationaliteitsbeginsel Iedereen die wordt geboren uit
Nederlandse ouders is Nederlands.
Territorialiteitsbeginsel Iedereen die is geboren in Nederland
is Nederlands.
Staatslozen Nationaliteit is onbekend.
Hoorrecht Minderjarigen worden gehoord zonder
ouders.
BOPZ Wet bijzondere opnemingen in
psychiatrische ziekenhuizen voor
mensen vanaf 12 jaar die een gevaar
zijn voor zichzelf of anderen.
Gerechtelijke vaststelling Wanneer de vader of duo-moeder niet
meer in staat is om het ouderschap te
erkennen door overlijden of niet
willen.
Vaderschapsacte Houdt in dat er geen familierechtelijke
betrekkingen ontstaan tussen de man
en het kind, maar dat de man wel een
onderhoudsbijdrage moet betalen
omdat hij de verwekker is van het
Premaster Pedagogische Wetenschappen.
Kader 1. Afstamming en gezag.
AFSTAMMING.
In de meeste gevallen zijn de biologische ouders de juridische ouders van een
kind. Maar dat is niet altijd zo, denk aan een zaaddonor of adoptie.
Juridisch ouder zijn houdt in: kind krijgt jouw naam, achternaam, nationaliteit
en erfrecht.
Plichten van een juridisch ouder: onderhoudsplicht, recht op omgang,
informatie en consultatie.
Juridisch ouder is levenslang en kan ontstaan in de volgende gevallen:
1. Geboorte.
a. Een meerderjarige moeder is automatisch juridisch ouder.
b. Getrouwde ouders die een kind krijgen zijn beide automatisch
juridisch ouders.
Wanneer de getrouwde man niet de vader is moet de moeder binnen
een jaar na geboorte het huwelijks vaderschap ontkennen. De vader
moet binnen een jaar nadat hij ontdekt dat hij niet de vader is het
vaderschap ontkennen om zo geen juridisch ouder te zijn.
c. Niet getrouwd stel: vader moet met toestemming van de moeder het
kind erkennen.
d. Wanneer een kind binnen 306 dagen na overlijden van de vader wordt
geboren staat het nog steeds in familierechtelijke betrekkingen met de
vader zijn familie.
2. Erkenning.
Een vader kan zijn kind erkennen met toestemming van de ongehuwde
moeder. Hij hoeft niet de biologische ouder te zijn van het kind. De vader
is dan juridisch ouder maar heeft nog geen gezag.
Erkennen kan niet in de volgende gevallen:
a. Als men geen huwelijk mag sluiten.
b. Als de vader of duo-moeder jonger is dan 16.
c. Als de moeder geen toestemming geeft.
d. Als de vader of duo-moeder een geestelijke stoornis heeft onder
curatele staat.
e. Als er al 2 juridisch ouders zijn.
f. Als de man of vrouw al getrouwd is met een ander, tenzij er sprake is
van een nauwe band tussen de man en de moeder.
3. Adoptie.
Wensouders worden juridisch ouders door adoptie. Het kind verliest dan
alle familiebanden met de oude familie.
4. Gerechtelijke vaststelling vaderschap.
Een vaderschapsacte kan ervoor zorgen dat een niet-juridische vader toch
moet bijdragen aan de onderhoud van het kind.
,GEZAG.
Als een ouder gezag heeft dan betekent dat dat deze persoon
beslissingsbevoegd is en rechten en plichten heeft. Ouders met gezag hebben de
plicht om te zorgen voor hun kind en het kind heeft het recht om verzorgd te
worden.
De leerplicht is een grens waar ouders zich aan moeten houden. Verder hebben
zij veel vrijheid.
Gezamenlijk gezag: Beide ouder hebben gezag als het gaat om een
nauwe band tussen het kind en de ouder. Wanneer een ouder wil
verzoeken het gezamenlijk gezag om te zetten in één ouder gezag of
andersom, moeten beide ouders hierbij aanwezig zijn.
Voogdij: Soms kan de juridisch ouder zelf het gezag niet uitvoeren. Denk
aan overlijden of als de ouder het gezag misbruikt, dan kan een persoon of
organisatie de voogdij krijgen.
o Persoon:
Testamentair.
Datieve voogdij.
o Organisatie:
Gecertificeerde instelling zoals
Nidos.
Echtscheiding: gezag loopt door.
Minderjarigen kunnen zelf geen ouderlijk gezag of voogdij uitvoeren
omdat zij zelf onder gezag staan. Een minderjarige moeder van 16 of 17
kan de rechter wel verzoeken haar meerderjarig te laten verklaren.
ZEGGENSCHAP.
<12 jaar: gezaghebbende ouders of voogd.
12-15 jaar: gezaghebbende ouders of voogd samen met het kind.
16-17 jaar: kind is beslissingsbevoegd.
SPECIALE GEVALLEN VAN GEZAG.
Vondelingen: Ouders zijn niet bekend dus het kind gaat in voorlopige
voogdij voor 3 maanden.
Minderjarige vreemdelingen: Geen familie in de Nederland dus Nidas
(voogdij instelling) zorgt voor het kind.
Ouder met gezag overlijdt: Andere ouder heeft een voorkeurspositie
voor gezag.
Beide gezaghebbende ouders overlijden: De rechter kijkt naar
testamentaire voogdij. Als die er niet is dan datieve voogdij (rechter wijst
een voogd aan).
Misbruik van gezag: Gezag kan worden beëindigd.
MINDERJARIGEN.
>Kind is nog geen 21: ouders hebben de plicht te voorzien in levensonderhoud
en studie.
<16 jaar: ouders zijn aansprakelijk voor gedrag van kinderen.
, WILSBEKWAAMHEID.
Om euthanasie te mogen aanvragen moet iemand wilsbekwaam zijn.
12-16 jaar: kind mag een verzoek doen als de ouders instemmen.
16-18 jaar: kind mag zelf een verzoek doen.
Uit een onderzoek kwam naar voren dat kinderen onder de 9,6 jaar niet
wilsbekwaam zijn en boven de 11,6 jaar wel. Daartussen is een grijs gebied en er
zijn veel individuele verschillen.
HOMOSTELLEN.
Als duo-moeders getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben zijn zij
gelijk aan getrouwde heterostellen. Dit geldt echter alleen als zij een kind krijgen
met een anonieme zaaddonor.
Als de duo-moeders alleen samenwonen moet de duomoeder het kind erkennen
en gezamenlijk gezag aanvragen. Als die tweede stap wordt vergeten heeft de
duo-moeder geen gezag.
Duovaders kunnen doormiddel van adoptie afstamming en gezag krijgen. Als ze
via een draagmoeder kinderen willen krijgen is het verkrijgen van gezag wat
ingewikkeld.
DRAAGMOEDER.
De draagmoeder heeft direct afstamming en gezag. Als de draagmoeder is
getrouwd moet het kind geadopteerd worden voordat de wensouders
afstamming en gezag willen krijgen.
Als de draagmoeder niet getrouwd is dan kan de wensmoeder het kind wel
erkennen.
BEGRIPPEN.
Nationaliteitsbeginsel Iedereen die wordt geboren uit
Nederlandse ouders is Nederlands.
Territorialiteitsbeginsel Iedereen die is geboren in Nederland
is Nederlands.
Staatslozen Nationaliteit is onbekend.
Hoorrecht Minderjarigen worden gehoord zonder
ouders.
BOPZ Wet bijzondere opnemingen in
psychiatrische ziekenhuizen voor
mensen vanaf 12 jaar die een gevaar
zijn voor zichzelf of anderen.
Gerechtelijke vaststelling Wanneer de vader of duo-moeder niet
meer in staat is om het ouderschap te
erkennen door overlijden of niet
willen.
Vaderschapsacte Houdt in dat er geen familierechtelijke
betrekkingen ontstaan tussen de man
en het kind, maar dat de man wel een
onderhoudsbijdrage moet betalen
omdat hij de verwekker is van het
