Inhoud
Hoorcollege 1: Inleiding internationaal belastingrecht..........................................................2
Hoorcollege 2: Inleiding Europees belastingrecht................................................................14
Hoorcollege 3: Inwonerschap (deel 1)..................................................................................24
Hoorcollege 4: Inwonerschap (deel 2)..................................................................................32
Hoorcollege 5: Inkomsten uit grensoverschrijdende dienstbetrekking (deel 1)..................46
Hoorcollege 6: Inkomsten uit grensoverschrijdende dienstbetrekking (deel 2)..................54
Hoorcollege 7: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 1)...............................63
Hoorcollege 8: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 2)...............................73
Hoorcollege 9: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 3)...............................87
Hoorcollege 10: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 4).............................95
Hoorcollege 11: Fowler case...............................................................................................106
Werkcollege 1: Inleiding internationaal belastingrecht......................................................112
Werkcollege 2: Inleiding Europees belastingrecht.............................................................118
Werkcollege 3: Inwonerschap.............................................................................................123
Werkcollege 4: Inkomsten uit grensoverschrijdende dienstbetrekking.............................131
Werkcollege 5: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (vaste inrichting)..............138
Werkcollege 6: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (non-discriminatie vaste
inrichting)............................................................................................................................144
Werkcollege 7: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (winsttoerekening vaste
inrichting)............................................................................................................................149
Werkcollege 8: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (winsttoerekening vaste
inrichting)............................................................................................................................155
Werkcollege 9: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 3: “mismatches”,
digitale ondernemingen, valutavertaalresultaten en toerekening financieringskosten)...159
Werkcollege 10: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 4:
grensoverschrijdende verliesverrekening, bronheffingen en grensoverschrijdende
dienstverlening)..................................................................................................................164
,Hoorcollege 1: Inleiding internationaal belastingrecht
IBR gaat om de verdeling van heffingsrechten. Het doel is om internationale belastingheffing
te voorkomen in een internationale context. Internationale belastingheffing is namelijk
slecht voor de economie en arbeidsparticipatie. Daarom maken landen onderling afspraken
om dubbele belastingheffing te voorkomen. De laatste jaren is de focus voornamelijk komen
te liggen op het voorkomen van een dubbele non-heffing. Samenvattend kan IBR in de
volgende definitie worden gevat: “het recht betreffende de afbakening, verdeling en
onderlinge afstemming van belastingsoevereiniteit tussen staten ter zake van arbeids- en
kapitaalinkomen en vermogen.”
Kwalitatieve juridische beginselen ter afbakening van heffingsrechten
Soevereiniteit is leidend het land bepaalt dus in beginsel zelf of het gaat heffen. Dit
soevereiniteitsbeginsel (waarmee in theorie iedereen zomaar kan worden belast) wordt in
de praktijk begrenst door:
Subjectief:
o Woonplaatsbeginsel; iemand kan alleen worden belast als hij inwoner is van
dat land.
o Nationaliteitsbeginsel; iemand kan alleen worden belast als hij de nationaliteit
heeft van dat land.
o Functionaliteitsbeginsel; hierbij wordt belast op basis van het land dat wordt
vertegenwoordigd. (Bijv. diplomaten, militairen etc.)
Objectief:
o Bronbeginsel; inkomen wordt slechts belast voor zover het zijn oorsprong
heeft in het grondgebied van het land.
o Oorsprongsbeginsel; lijkt op het bronbeginsel, maar is meer economisch van
aard. Het gaat dan bijvoorbeeld om het achterhalen van de oorsprong van de
geldstroom.
o Bestemmingslandbeginsel (toekomst?); inkomen wordt slechts belast voor
zover de eindbestemming zich in het grondgebied van het land bevindt.
o Single taxation-beginsel (toekomst?); men is zich er meer en meer bewust van
dat inkomen ergens moet worden belast. De vraag is dan wel wanneer iets
voldoende is belast.
Bij kwalitatieve beginselen gaat het er dus om hoe wordt bepaald of een land heffingsrecht
heeft. Dit zijn de rechtvaardigingen om een bepaald persoon te belasten.
Bij kwantitatieve beginselen is de vraag in hoeverre een land gebruik maakt van het
heffingsrecht.
Kwantitatieve juridische beginselen ter afbakening van heffingsrechten
De vraag is dus wat onder de streep het gevolg is van het heffingsrecht. Hierin zijn 2
beginselen te onderscheiden:
Universaliteitsbeginsel; iemand die binnen de bereikbaarheid van het heffingsrecht
valt, wordt voor zijn totale wereldinkomen belast. Dit beginsel vertoont samenhang
met de kwalitatieve, subjectieve beginselen:
o Woonplaats;
o Nationaliteit;
o Functionaliteit;
, Territorialiteitsbeginsel; belastingheffing naar inkomen dat is verdiend in de
betreffende staat. Dit beginsel vertoont samenhang met de kwalitatieve, objectieve
beginselen:
o Bron;
o Oorsprong;
o Bestemmingsland;
Wat is internationale dubbele belasting?
Internationale juridische dubbele belasting; de heffing van vergelijkbare belastingen
in twee (of meer) staten van dezelfde belastingplichtige over materieel hetzelfde
object.
Internationale economische dubbele belasting; de heffing van belastingen in twee
(of meer) staten over dezelfde economische transactie, inkomen of vermogen van
verschillende belastingplichtigen.
Belastingverdragen zien met name op het voorkomen van internationale dubbele juridische
belastingheffing en slechts beperkt op economische dubbele belasting. In het BEPS-project is
gesteld dat landen meer moeten doen om ook economische belasting te voorkomen. In
steeds meer verdragen zie je daarom terugkomen dat wordt geprobeerd om economische
dubbele belasting te voorkomen. Dit wordt veelal gedaan in onderlinge overeenstemming
tussen staten. Hierbij moet worden gewaakt voor het risico van dubbele non-heffing.
Oorzaken van internationale dubbele belasting
Samenloop/mismatch van subjectieve beginselen; het ene land heft alleen over
inwoners (NL/woonplaats) en het andere land heft over nationaliteit
(VS/nationaliteit).
Samenloop/mismatch van subjectieve en objectieve beginselen; het ene land heft
over het wereldinkomen (woonplaats) en het andere land op basis van het
bronbeginsel.
Samenloop/mismatch van objectieve beginselen; bronland en bestemmingsland
(toekomst?)
Kwalificatieverschillen; ieder land bepaalt zelf aan wie inkomen moet worden
toegerekend. Zo kan NL zeggen dat het inkomen van een vof (transparante entiteit)
wordt belast bij de achterliggende participant. Terwijl een ander land zegt dat
inkomen wordt belast in hun land (want zelfstandige entiteit).
Classificatieverschillen; hierbij wordt een bepaald object door verschillende landen
op een andere manier geclassificeerd, waardoor een dubbele belasting of non-heffing
ontstaat. (Bijv. ene land zegt pensioen, ander zegt loon)
Transfer pricing mismatches/verschillen; hierbij verschillen landen van inzicht over
waar de meerwaarde van een product wordt gecreëerd. Dit kan tot gevolg hebben
dat winst dubbel wordt belast. Het gaat dus om mismatches door onderlinge
verrekenprijzen. (Bijv. concernstructuur Apple waarbij het productieproces door
verschillende landen loopt)
Met uitzondering van transfer pricing mismatches, geldt voor alle oorzaken dat ze ook
kunnen leiden tot een dubbele non-heffing (weliswaar in spiegelbeeld).
, Instrumenten ter voorkomen van dubbele belasting
Er zijn in feite 3 niveaus om internationale dubbele heffing te voorkomen:
1. Nationaal; de nationale wet
2. Internationaal; de belastingverdragen
3. Europees recht;
Ieder land geeft zijn eigen invulling aan het internationale belastingrecht. Het Nederlandse
internationale belastingrecht kan dus afwijken van het Duitse. Ondanks het bestaan van
belastingverdragen kan alsnog een situatie van dubbele belastingheffing voorkomen (of non-
heffing).
Basisvragen IBR
1. Kan NL heffen op grond van de nationale wet? (IB/LB/VPB/Div.Bel.)
a. Subject: wie is mogelijk belastingplichtig?
i. Inwoner (binnenlands belastingplichtig)
ii. Niet-inwoner (buitenlands belastingplichtig)
b. Object: wat voor inkomen wordt er verdiend? (en wat is het tarief?)
i. Wereldinkomen
ii. Nederlands inkomen
2. Mag NL heffen op grond van het belastingverdrag of enige andere regeling ter
voorkoming van dubbele belasting?
a. Subject: (verdrags)inwoner
b. Object: welk land mag (on)beperkt heffen over het desbetreffende
inkomensbestanddeel
c. Methode ter voorkoming dubbele belasting: vrijstelling of verrekening
i. Hoofdregel; primaat heffingsrecht ligt bij de woonstaat
ii. Uitzondering; bronstaat mag heffen bij voldoende economische
binding (nexus)
iii. Gevolg; als bronstaat mag heffen woonstaat moet dubbele heffing
voorkomen
Hoorcollege 1: Inleiding internationaal belastingrecht..........................................................2
Hoorcollege 2: Inleiding Europees belastingrecht................................................................14
Hoorcollege 3: Inwonerschap (deel 1)..................................................................................24
Hoorcollege 4: Inwonerschap (deel 2)..................................................................................32
Hoorcollege 5: Inkomsten uit grensoverschrijdende dienstbetrekking (deel 1)..................46
Hoorcollege 6: Inkomsten uit grensoverschrijdende dienstbetrekking (deel 2)..................54
Hoorcollege 7: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 1)...............................63
Hoorcollege 8: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 2)...............................73
Hoorcollege 9: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 3)...............................87
Hoorcollege 10: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 4).............................95
Hoorcollege 11: Fowler case...............................................................................................106
Werkcollege 1: Inleiding internationaal belastingrecht......................................................112
Werkcollege 2: Inleiding Europees belastingrecht.............................................................118
Werkcollege 3: Inwonerschap.............................................................................................123
Werkcollege 4: Inkomsten uit grensoverschrijdende dienstbetrekking.............................131
Werkcollege 5: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (vaste inrichting)..............138
Werkcollege 6: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (non-discriminatie vaste
inrichting)............................................................................................................................144
Werkcollege 7: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (winsttoerekening vaste
inrichting)............................................................................................................................149
Werkcollege 8: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (winsttoerekening vaste
inrichting)............................................................................................................................155
Werkcollege 9: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 3: “mismatches”,
digitale ondernemingen, valutavertaalresultaten en toerekening financieringskosten)...159
Werkcollege 10: Winst uit grensoverschrijdende onderneming (deel 4:
grensoverschrijdende verliesverrekening, bronheffingen en grensoverschrijdende
dienstverlening)..................................................................................................................164
,Hoorcollege 1: Inleiding internationaal belastingrecht
IBR gaat om de verdeling van heffingsrechten. Het doel is om internationale belastingheffing
te voorkomen in een internationale context. Internationale belastingheffing is namelijk
slecht voor de economie en arbeidsparticipatie. Daarom maken landen onderling afspraken
om dubbele belastingheffing te voorkomen. De laatste jaren is de focus voornamelijk komen
te liggen op het voorkomen van een dubbele non-heffing. Samenvattend kan IBR in de
volgende definitie worden gevat: “het recht betreffende de afbakening, verdeling en
onderlinge afstemming van belastingsoevereiniteit tussen staten ter zake van arbeids- en
kapitaalinkomen en vermogen.”
Kwalitatieve juridische beginselen ter afbakening van heffingsrechten
Soevereiniteit is leidend het land bepaalt dus in beginsel zelf of het gaat heffen. Dit
soevereiniteitsbeginsel (waarmee in theorie iedereen zomaar kan worden belast) wordt in
de praktijk begrenst door:
Subjectief:
o Woonplaatsbeginsel; iemand kan alleen worden belast als hij inwoner is van
dat land.
o Nationaliteitsbeginsel; iemand kan alleen worden belast als hij de nationaliteit
heeft van dat land.
o Functionaliteitsbeginsel; hierbij wordt belast op basis van het land dat wordt
vertegenwoordigd. (Bijv. diplomaten, militairen etc.)
Objectief:
o Bronbeginsel; inkomen wordt slechts belast voor zover het zijn oorsprong
heeft in het grondgebied van het land.
o Oorsprongsbeginsel; lijkt op het bronbeginsel, maar is meer economisch van
aard. Het gaat dan bijvoorbeeld om het achterhalen van de oorsprong van de
geldstroom.
o Bestemmingslandbeginsel (toekomst?); inkomen wordt slechts belast voor
zover de eindbestemming zich in het grondgebied van het land bevindt.
o Single taxation-beginsel (toekomst?); men is zich er meer en meer bewust van
dat inkomen ergens moet worden belast. De vraag is dan wel wanneer iets
voldoende is belast.
Bij kwalitatieve beginselen gaat het er dus om hoe wordt bepaald of een land heffingsrecht
heeft. Dit zijn de rechtvaardigingen om een bepaald persoon te belasten.
Bij kwantitatieve beginselen is de vraag in hoeverre een land gebruik maakt van het
heffingsrecht.
Kwantitatieve juridische beginselen ter afbakening van heffingsrechten
De vraag is dus wat onder de streep het gevolg is van het heffingsrecht. Hierin zijn 2
beginselen te onderscheiden:
Universaliteitsbeginsel; iemand die binnen de bereikbaarheid van het heffingsrecht
valt, wordt voor zijn totale wereldinkomen belast. Dit beginsel vertoont samenhang
met de kwalitatieve, subjectieve beginselen:
o Woonplaats;
o Nationaliteit;
o Functionaliteit;
, Territorialiteitsbeginsel; belastingheffing naar inkomen dat is verdiend in de
betreffende staat. Dit beginsel vertoont samenhang met de kwalitatieve, objectieve
beginselen:
o Bron;
o Oorsprong;
o Bestemmingsland;
Wat is internationale dubbele belasting?
Internationale juridische dubbele belasting; de heffing van vergelijkbare belastingen
in twee (of meer) staten van dezelfde belastingplichtige over materieel hetzelfde
object.
Internationale economische dubbele belasting; de heffing van belastingen in twee
(of meer) staten over dezelfde economische transactie, inkomen of vermogen van
verschillende belastingplichtigen.
Belastingverdragen zien met name op het voorkomen van internationale dubbele juridische
belastingheffing en slechts beperkt op economische dubbele belasting. In het BEPS-project is
gesteld dat landen meer moeten doen om ook economische belasting te voorkomen. In
steeds meer verdragen zie je daarom terugkomen dat wordt geprobeerd om economische
dubbele belasting te voorkomen. Dit wordt veelal gedaan in onderlinge overeenstemming
tussen staten. Hierbij moet worden gewaakt voor het risico van dubbele non-heffing.
Oorzaken van internationale dubbele belasting
Samenloop/mismatch van subjectieve beginselen; het ene land heft alleen over
inwoners (NL/woonplaats) en het andere land heft over nationaliteit
(VS/nationaliteit).
Samenloop/mismatch van subjectieve en objectieve beginselen; het ene land heft
over het wereldinkomen (woonplaats) en het andere land op basis van het
bronbeginsel.
Samenloop/mismatch van objectieve beginselen; bronland en bestemmingsland
(toekomst?)
Kwalificatieverschillen; ieder land bepaalt zelf aan wie inkomen moet worden
toegerekend. Zo kan NL zeggen dat het inkomen van een vof (transparante entiteit)
wordt belast bij de achterliggende participant. Terwijl een ander land zegt dat
inkomen wordt belast in hun land (want zelfstandige entiteit).
Classificatieverschillen; hierbij wordt een bepaald object door verschillende landen
op een andere manier geclassificeerd, waardoor een dubbele belasting of non-heffing
ontstaat. (Bijv. ene land zegt pensioen, ander zegt loon)
Transfer pricing mismatches/verschillen; hierbij verschillen landen van inzicht over
waar de meerwaarde van een product wordt gecreëerd. Dit kan tot gevolg hebben
dat winst dubbel wordt belast. Het gaat dus om mismatches door onderlinge
verrekenprijzen. (Bijv. concernstructuur Apple waarbij het productieproces door
verschillende landen loopt)
Met uitzondering van transfer pricing mismatches, geldt voor alle oorzaken dat ze ook
kunnen leiden tot een dubbele non-heffing (weliswaar in spiegelbeeld).
, Instrumenten ter voorkomen van dubbele belasting
Er zijn in feite 3 niveaus om internationale dubbele heffing te voorkomen:
1. Nationaal; de nationale wet
2. Internationaal; de belastingverdragen
3. Europees recht;
Ieder land geeft zijn eigen invulling aan het internationale belastingrecht. Het Nederlandse
internationale belastingrecht kan dus afwijken van het Duitse. Ondanks het bestaan van
belastingverdragen kan alsnog een situatie van dubbele belastingheffing voorkomen (of non-
heffing).
Basisvragen IBR
1. Kan NL heffen op grond van de nationale wet? (IB/LB/VPB/Div.Bel.)
a. Subject: wie is mogelijk belastingplichtig?
i. Inwoner (binnenlands belastingplichtig)
ii. Niet-inwoner (buitenlands belastingplichtig)
b. Object: wat voor inkomen wordt er verdiend? (en wat is het tarief?)
i. Wereldinkomen
ii. Nederlands inkomen
2. Mag NL heffen op grond van het belastingverdrag of enige andere regeling ter
voorkoming van dubbele belasting?
a. Subject: (verdrags)inwoner
b. Object: welk land mag (on)beperkt heffen over het desbetreffende
inkomensbestanddeel
c. Methode ter voorkoming dubbele belasting: vrijstelling of verrekening
i. Hoofdregel; primaat heffingsrecht ligt bij de woonstaat
ii. Uitzondering; bronstaat mag heffen bij voldoende economische
binding (nexus)
iii. Gevolg; als bronstaat mag heffen woonstaat moet dubbele heffing
voorkomen
