Samenvatting BMZ2022 Schaarste In De Zorg (BMZ2022)

Casus 1
Economie:
De studie van schaarste. Behoeften zijn onbegrensd, maar middelen beperkt. Daarom moeten er
keuzes gemaakt worden over hoe de middelen gebruikt worden.
Individuen maken rationele beslissingen  er is goede informatie gegeven, dus kunnen zij kiezen om
dingen in hun eigen belang te doen. In dat belang staat het maximaliseren van hun nut met de
middelen/bronnen die zij tot hun beschikking hebben.

Bronnen kun je onderverdelen in 3 soorten:
 Menselijke bronnen: Arbeid
Dit is gelimiteerd in aantal en mogelijkheden van werknemers
 Natuurlijke bronnen
Er zit een limiet op het beschikbare land en op de ‘rauwe’ materialen in de wereld
 Gefabriceerde bronnen: Kapitaal
Deze bronnen moeten eerst zelf geproduceerd worden, maar er is een limiet op fabrieken,
machines en transport mogelijkheden.

Economie kun je op delen in twee stromingen:
 Macro-economie
De macro-economie houdt zich bezig met de economie als geheel. Het bestudeerd de
nationale economie en de groei daarvan, maar ook problemen zoals crisis, werkloosheid en
inflatie.
 Micro-economie
De micro-economie houdt zich bezig met de individuele onderdelen van de economie en met
de vraag een aanbod van goederen, diensten en bronnen.

Productie:
Het combineren van bronnen tot iets nuttigs. Goederen zijn het resultaat van het combineren van
bronnen in het productieproces.
3 manieren waarop mensen kunnen profiteren van het bezitten van goederen:
 Consumeren
Het nut van een goed wordt meteen gebruikt. Bv. een wandelstok
 Investeren
Goederen kunnen input zijn voor een productieproces. Bv. appels voor een appeltaart
 Ruilwaarde
Je kunt een goed verkopen en andere goederen voor terugkopen

Opportuniteitskosten  de kosten voor het opofferen van alternatieven

Gezondheidseconomie
Deelgebied van de economische wetenschap dat zich richt op de efficiënte allocatie van schaarse
middelen met betrekking tot zorg en gezondheid

Gezondheidseconomie verschilt van de gewone markt doordat:
 Onzekerheid en asymmetrische informatie
Kennis en informatie zijn ongelijk verdeeld over verschillende partijen
o Het tijdstip, de aard, omvang en kosten van gezondheidszorg zijn onzeker
o Verschillende partijen: vragers, aanbieders, verzekeraars, overheid etc.
 Uitschakeling van het prijsmechanisme

, De overheid of verzekeraars vergoeden een groot deel van de kosten waardoor vraag en
aanbod niet op elkaar afgestemd kunnen worden
 Aanbodgeïnduceerde vraag
Aanbieders van zorg beïnvloeden de vraag naar diensten om eigen doelstellingen te halen
Bv. inkomen, vrije tijd, status
 Heterogeniteit van het product
Hierdoor wordt de vertrouwensband tussen vrager en aanbieder sterk beïnvloedt
 Moral hazard
Onnodig veel of onnodig dure zorg consumeren of voorschrijven & minder preventie
 Kosten gaan ver voor de baten uit  preventie is daardoor lastig
 Solidariteit gevoelens
Burgers kennen waarde toe aan het zorggebruik van anderen en willen daarvoor betalen
o Prisoners dillema  niet zeker dat anderen ook betalen
o Free rider probleem  sommige profiteren onterecht
 Zorg is de productiefactor van gezondheid
Vraag is naar goede gezondheid, zorg is een middel om dat te bereiken

Sector gezondheidszorg is de afgelopen jaren steeds meer schaarse nationale middelen gaan
gebruiken.  vraag naar gezondheidszorg zal de komende jaren alleen maar groter worden.

Gezondheidstoestand hangt behalve goede gezondheidszorg ook af van:
 Inkomen
 Arbeidsomstandigheden
 Kwaliteit van scholing
 Voeding
 Huisvesting
 Milieu en veiligheid

Macro-economisch beleid kan ingrijpen op vraag en aanbod op 2 manieren:
 Beleid aan de vraagzijde
Hiermee wordt geprobeerd het niveau van de uitgaven in de economie te beïnvloeden. Dit
kan leiden tot beïnvloeden van het niveau van de productie, prijzen en werkgelegenheid
 Beleid aan de aanbodzijde
Bedoeld om het productieniveau direct te beïnvloeden. Bv. prikkels creëren voor
werknemers of zakenmensen

Negatieve impact van gezondheidszorg als onderdeel van het macro-economisch overheidsbeleid
 Uitgaven aan gezondheidszorg verhogen de arbeidskosten en hebben dus invloed op de
concurrentiepositie van de nationale economie
Gunstige impact van gezondheidszorg als onderdeel van het macro-economisch overheidsbeleid
 Een goede gezondheidszorg vormt een belangrijke investering in het ‘menselijke kapitaal’
 Menselijke kapitaal = het geheel aan vaardigheden, competenties, kennis, sociale en
persoonlijke vaardigheden die economisch waardevol zijn
 Leidt tot verhoging van de arbeidsproductiviteit

Oorzaken voor vraagstijging en dus kostengroei in de gezondheidszorg:
 Vergrijzing
 Technologische groei  aandoeningen kunnen beter worden behandeld, waardoor vraag
stijgt
 Chronische ziekten  meer mensen met een chronische ziekte die er niet aan overlijden,
hoge zorgkosten

,  Productiviteitskloof
Baumol-effect  lonen stijgen ook als de hoeveelheid verleende zorg gelijk blijft, dus zorg
wordt duurder

Slechte gevolgen:
 Verdringing van andere sectoren
Andere sectoren krijgen minder geld van de overheid omdat geld naar de zorg gaat
 Staatsschuld
Overheid leent geld, maar lenen is verschuiven van de kosten. Daarnaast is er rente die
betaald moet worden
 Hogere belastingen en premies
Door stijging van de belasting daalt de arbeidsparticipatie  mensen willen minder werken
omdat elk uur maar een klein beetje extra oplevert
 Herverdeling
Hoge inkomens gaan meer betalen voor lage inkomens, gezonde mensen betalen voor
zieken, jongeren betalen meer voor ouderen

Goede gevolgen:
 Langer leven
 Stijging kwaliteit van leven
 Arbeidsparticipatie stijgt
 Zekerheid over continue beschikbaarheid van zorg
 Zorgzaamheid  als er zorg nodig is, is het beschikbaar
 Verbeteren welbevinden door ondersteuning ouderen en gehandicapten in zelfstandigheid
en autonomie

Studie van gezondheidseconomie is belangrijk omdat:
 De omvang van de bijdrage van de gezondheidssector aan de totale economie
 De nationale beleidskwesties die voortkomen uit het belang dat veel mensen hechten aan de
economische problemen die zij hebben bij het nastreven en onderhouden van hun
gezondheid
 De vele gezondheidskwesties hebben een substantieel economisch element

Gezondheidszorg een groot en groeiend deel van de economie:
 Mensen kopen meer gezondheidsdiensten
 Mensen kunnen gezondheidsdiensten van hogere kwaliteit kopen , ook producten die
vroeger niet beschikbaar waren maar die de kwaliteit van zorg hebben verhoogd
 Mensen zijn bereid meer te betalen voor betere kwaliteit
 Zorg inflatie kan hoger zijn dan de algemene inflatie ratio.
Hogere inkomens en toegenomen prevalentie van verzekeringen kunnen hebben geleid tot
hogere prijzen voor gezondheidszorg