7. VENTILATIE, OBSTRUCTIEVE
LONGFUNCTIESTOORNISSEN
Inhoud
Hoorcolleges
➢ PD: Hoesten en astma – een patiënt
➢ Basale mechanismen astma
➢ Longfunctie en hyperreactiviteit
➢ Astma bij kinderen
➢ Respiratoire insufficiëntie
➢ Basale mechanismen COPD
➢ Pathologie COPD
➢ Longfunctie bij COPD
➢ Kliniek van een patient met COPD
➢ Farmacotherapie bij obstructieve longziekten
➢ Radiologische afwijkingen bij longziekten
Zelfstudieopdrachten
➢ COPD
➢ Farmacotherapie bij astma en COPD
➢ Kliniek van een patiënt met kortademigheid
➢ Longfunctiestoornissen; ventilatie-perfusiestoornissen, shunt en dode ruimte
➢ Respiratoire insufficiëntie
Vaardigheidsonderwijs
➢ DD: hypoxaemie – als de saturatie 82 is
➢ Praktische spirometrie en casussen
➢ Macroscopie: longen en luchtwegen
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 1
,HOORCOLLEGES
PD: Hoesten en astma – een patiënt
• Ten eerste een oppervlakkige hoest, wat laterna volgde met een hevige
hoest. Hierbij kwam geen slijm vrij. De hoest werd getriggerd door bepaalde
prikkelingen zoals temperatuurswisselingen, rook en sterke parfum. Na deze
trigger voelde de patiënt zich benauwd.
• Bijkomend was het opkomen van maagzuur, wat het hoesten verergerde.
• Periode: 14 dagen ziek.
• Laatste astma aanval: 6-7 jaar geleden. Dit was behandeld met 2x/dag
corticosteroïden te puffen.
• Neuspoliepen zijn verwijderd bij 5 jaar oud.
• Allergieën: huisstofmijt en katten.
Symptomen: benauwd, piepen, loopneus en tranende ogen.
Preventie: seritine (lang werkend medicijn; anti-histiminicum en bronchi
verwijdend)
• Moeder heeft gerookt tijdens de zwangerschap.
✓ NOTE: kind dat frequent een ontsteking heeft aan de luchtwegen is een zéér
sterke aanduiding op astma. (8-10% v/d Nederlandse kinderen heeft astma)
Oorzaken van acuut hoesten (minder dan drie weken lang)
• Virale of bacteriële infectie van de bovenste luchtwegen
- Beperkt de patiënt in zijn/haar functioneren.
- Bijna nooit medicatie nodig: gaat vanzelf over.
• Acute sinusitis: overmatig slijmproductie in de sinussen.
- Wanneer de patiënt gaat liggen loopt het slijm uit de sinussen de keel in.
Dit triggert een hoestreflex.
• Astma: acute herhaalde hoestperiodes.
- Kan veroorzaakt worden door overmatige gevoeligheid.
Hoe ontstaat hoesten?
• Prikkeling van hoestreceptoren in de long, neus of slokdarm.
• Afferente zenuwbanen stimuleren het hoestcentrum om een hoestreflex in
gang te brengen. Prikkels naar de diafragma gaan via de n. phrenicus.
- Uitwenige gehoorgang: n. vagus (oorprop kan dus ook chronisch hoesten
veroorzaken).
- Neus: n. trigeminus.
• Dit reflex staat onder controle van de hersencortex.
• Stress heeft een verergert effect op hoesten.
Oorzaken van chronisch hoesten (langer dan drie weken)
• 1/3 is astma of COPD
• 1/3 is zure reflux uit de maag in de slokdarm
• 1/3 is postnasale drip (sinusitis)
• Minder frequente oorzaken:
- Longkanker
- Tuberculose (infectieziekte)
- Bronchiectasieën: blijvende verwijdingen van vertakkingen van de
luchtwegen (bronchiën) door beschadiging van de bronchuswand.
Hierdoor ontstaat er slijmophoping.
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 2
, - Kinkhoest: getypeerd door luidruchtig hoesten met de tong naar buiten.
- Inname van bloeddrukverlagers
- Cerumprop in de uitwendige gehoorhang
Complicaties van chronisch hoesten
• Urine incontinentie
• Rib fractuur
• Hoest syncope: flauwvallen (typisch bij kinkhoest)
Basale mechanismen astma
Astma
Definitie: Een chronische ontsteking van de lagere luchtwegen waarbij talrijke
cellen (eosinofiel, mest cel, T cel) een rol spelen die bij gevoelige personen leidt tot
herhaalde periodes van luchtwegvernauwing met piepende ademhaling,
kortademigheid en hoesten, vooral ’s nachts of in de vroege ochtend (verband met
lage cortisolspiegel ‘s nachts). De ontsteking veroorzaakt ook een verhoogde
prikkelbaarheid van de luchtwegen voor allerlei prikkels. Deze symptomen gaan
gepaard met een diffuse maar variabele luchtstroombeperking, die tenminste
reversibel is, hetzij spontaan, hetzij onder invloed van behandeling.
De prevalentie van astma is hoog, met name in ontwikkelde landen.
Klachten
- Hoesten
- Drukkend gevoel op de borst
- Benauwdheid
- Kortademigheid
- Hoorbaar piepen
- ’s nachts wakker worden met deze klachten
- Klachten na blootstelling van prikkels
- Variabiliteit van klacht presentatie is een sterke indicatie voor astma
- Aprehensie: bij een aanval niet in hele zinnen kunnen spreken.
De reactie van een astmapatiënt op inhalatie van een allergeen:
1. Er treedt bronchospasme op (FEV1 omlaag; vroege allergische respons)
2. Na acht uur vindt opnieuw een respons plaats door inflammatie (late
allergische respons).
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 3
, TENTAMENVRAAG!
Vernauwing van de luchtwegen
1. De luchtweg is vernauwd door acute bronchoconstrictie door contractie
van gladde spieren.
2. Verdikking van de bronchiale wand door oedeem en ontsteking.
3. Mucusvorming in het lumen.
4. Structurele remodelling van de bronchuswand met verdikking van het
basale membraan. Bij astma patiënten is de basaal membraan wél te zien,
terwijl dat bij een gezond persoon niet te zien is.
Inflammatie
Er zijn veel cellen betrokken bij de inflammatie:
Leukocyten (ontstekingscellen):
- Dendritische cellen (antigeen presentatie)
- T-lymfocyten (T-helper 2 cellen)
- B-lymfocyten
- Mest cellen
- Eosinofiele granulocyten
- Neutrofiele granulocyten
Cellen van de luchtwegen:
- epitheel cellen
- gladde spiercellen
- (myofibroblasten)
1. Het allergeen/virus/bacterie wordt opgepikt door de dendritische cel (DC).
Deze zijn onder andere aanwezig in epitheel van luchtwegen en alveoli.
2. Vervolgens vervoeren deze dendritische cellen hun antigeen naar
lymfeklieren en stimuleren naïeve T-helpercellen (Th cel).
• Bij astma produceren DC’s IL-10 (niet duidelijk waarom). IL-10 stimuleert
de differentiatie van naïeve Th cellen tot Th-2 cellen.
Mestcel
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 4
LONGFUNCTIESTOORNISSEN
Inhoud
Hoorcolleges
➢ PD: Hoesten en astma – een patiënt
➢ Basale mechanismen astma
➢ Longfunctie en hyperreactiviteit
➢ Astma bij kinderen
➢ Respiratoire insufficiëntie
➢ Basale mechanismen COPD
➢ Pathologie COPD
➢ Longfunctie bij COPD
➢ Kliniek van een patient met COPD
➢ Farmacotherapie bij obstructieve longziekten
➢ Radiologische afwijkingen bij longziekten
Zelfstudieopdrachten
➢ COPD
➢ Farmacotherapie bij astma en COPD
➢ Kliniek van een patiënt met kortademigheid
➢ Longfunctiestoornissen; ventilatie-perfusiestoornissen, shunt en dode ruimte
➢ Respiratoire insufficiëntie
Vaardigheidsonderwijs
➢ DD: hypoxaemie – als de saturatie 82 is
➢ Praktische spirometrie en casussen
➢ Macroscopie: longen en luchtwegen
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 1
,HOORCOLLEGES
PD: Hoesten en astma – een patiënt
• Ten eerste een oppervlakkige hoest, wat laterna volgde met een hevige
hoest. Hierbij kwam geen slijm vrij. De hoest werd getriggerd door bepaalde
prikkelingen zoals temperatuurswisselingen, rook en sterke parfum. Na deze
trigger voelde de patiënt zich benauwd.
• Bijkomend was het opkomen van maagzuur, wat het hoesten verergerde.
• Periode: 14 dagen ziek.
• Laatste astma aanval: 6-7 jaar geleden. Dit was behandeld met 2x/dag
corticosteroïden te puffen.
• Neuspoliepen zijn verwijderd bij 5 jaar oud.
• Allergieën: huisstofmijt en katten.
Symptomen: benauwd, piepen, loopneus en tranende ogen.
Preventie: seritine (lang werkend medicijn; anti-histiminicum en bronchi
verwijdend)
• Moeder heeft gerookt tijdens de zwangerschap.
✓ NOTE: kind dat frequent een ontsteking heeft aan de luchtwegen is een zéér
sterke aanduiding op astma. (8-10% v/d Nederlandse kinderen heeft astma)
Oorzaken van acuut hoesten (minder dan drie weken lang)
• Virale of bacteriële infectie van de bovenste luchtwegen
- Beperkt de patiënt in zijn/haar functioneren.
- Bijna nooit medicatie nodig: gaat vanzelf over.
• Acute sinusitis: overmatig slijmproductie in de sinussen.
- Wanneer de patiënt gaat liggen loopt het slijm uit de sinussen de keel in.
Dit triggert een hoestreflex.
• Astma: acute herhaalde hoestperiodes.
- Kan veroorzaakt worden door overmatige gevoeligheid.
Hoe ontstaat hoesten?
• Prikkeling van hoestreceptoren in de long, neus of slokdarm.
• Afferente zenuwbanen stimuleren het hoestcentrum om een hoestreflex in
gang te brengen. Prikkels naar de diafragma gaan via de n. phrenicus.
- Uitwenige gehoorgang: n. vagus (oorprop kan dus ook chronisch hoesten
veroorzaken).
- Neus: n. trigeminus.
• Dit reflex staat onder controle van de hersencortex.
• Stress heeft een verergert effect op hoesten.
Oorzaken van chronisch hoesten (langer dan drie weken)
• 1/3 is astma of COPD
• 1/3 is zure reflux uit de maag in de slokdarm
• 1/3 is postnasale drip (sinusitis)
• Minder frequente oorzaken:
- Longkanker
- Tuberculose (infectieziekte)
- Bronchiectasieën: blijvende verwijdingen van vertakkingen van de
luchtwegen (bronchiën) door beschadiging van de bronchuswand.
Hierdoor ontstaat er slijmophoping.
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 2
, - Kinkhoest: getypeerd door luidruchtig hoesten met de tong naar buiten.
- Inname van bloeddrukverlagers
- Cerumprop in de uitwendige gehoorhang
Complicaties van chronisch hoesten
• Urine incontinentie
• Rib fractuur
• Hoest syncope: flauwvallen (typisch bij kinkhoest)
Basale mechanismen astma
Astma
Definitie: Een chronische ontsteking van de lagere luchtwegen waarbij talrijke
cellen (eosinofiel, mest cel, T cel) een rol spelen die bij gevoelige personen leidt tot
herhaalde periodes van luchtwegvernauwing met piepende ademhaling,
kortademigheid en hoesten, vooral ’s nachts of in de vroege ochtend (verband met
lage cortisolspiegel ‘s nachts). De ontsteking veroorzaakt ook een verhoogde
prikkelbaarheid van de luchtwegen voor allerlei prikkels. Deze symptomen gaan
gepaard met een diffuse maar variabele luchtstroombeperking, die tenminste
reversibel is, hetzij spontaan, hetzij onder invloed van behandeling.
De prevalentie van astma is hoog, met name in ontwikkelde landen.
Klachten
- Hoesten
- Drukkend gevoel op de borst
- Benauwdheid
- Kortademigheid
- Hoorbaar piepen
- ’s nachts wakker worden met deze klachten
- Klachten na blootstelling van prikkels
- Variabiliteit van klacht presentatie is een sterke indicatie voor astma
- Aprehensie: bij een aanval niet in hele zinnen kunnen spreken.
De reactie van een astmapatiënt op inhalatie van een allergeen:
1. Er treedt bronchospasme op (FEV1 omlaag; vroege allergische respons)
2. Na acht uur vindt opnieuw een respons plaats door inflammatie (late
allergische respons).
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 3
, TENTAMENVRAAG!
Vernauwing van de luchtwegen
1. De luchtweg is vernauwd door acute bronchoconstrictie door contractie
van gladde spieren.
2. Verdikking van de bronchiale wand door oedeem en ontsteking.
3. Mucusvorming in het lumen.
4. Structurele remodelling van de bronchuswand met verdikking van het
basale membraan. Bij astma patiënten is de basaal membraan wél te zien,
terwijl dat bij een gezond persoon niet te zien is.
Inflammatie
Er zijn veel cellen betrokken bij de inflammatie:
Leukocyten (ontstekingscellen):
- Dendritische cellen (antigeen presentatie)
- T-lymfocyten (T-helper 2 cellen)
- B-lymfocyten
- Mest cellen
- Eosinofiele granulocyten
- Neutrofiele granulocyten
Cellen van de luchtwegen:
- epitheel cellen
- gladde spiercellen
- (myofibroblasten)
1. Het allergeen/virus/bacterie wordt opgepikt door de dendritische cel (DC).
Deze zijn onder andere aanwezig in epitheel van luchtwegen en alveoli.
2. Vervolgens vervoeren deze dendritische cellen hun antigeen naar
lymfeklieren en stimuleren naïeve T-helpercellen (Th cel).
• Bij astma produceren DC’s IL-10 (niet duidelijk waarom). IL-10 stimuleert
de differentiatie van naïeve Th cellen tot Th-2 cellen.
Mestcel
Samenvatting BA1B2 week 7 – Judith Bus 4
