8. NIERFUNCTIE, INLEIDING EN
FUNCTIE
Inhoud
Hoorcolleges
➢ Inleiding op het onderdeel nierfunctie
➢ Disfunctioneren nieren (PD)
➢ Microscopische anatomie: nier en urinewegen
➢ Regulatie van renale bloeddoorstroming en glomerulaire filtratie
➢ Afbeeldingstechnieken van nieren en urinewegen
➢ Innervatie blaas en mictiereflex
➢ Tubulaire reabsorptie en secretie
➢ Tubulaire reabsorptie en secretie, uitwerking van een casus
➢ Integratie/responsiecollege
Zelfstudieopdrachten
➢ Microscopische anatomie en pathologie van de nier en de urinewegen
➢ Glomerulaire filtratie
➢ Casus tubulaire reabsorptie en secretie
➢ Onderzoek van urineblaas en urethrale functie: urodynamica
➢ Urine- afvloedbelemmering
Vaardigheidsonderwijs
➢ Microscopische anatomie en pathologie van nieren en urinewegen
NOTE: kijk filmpjes met de rode trui op de youtube pagina van Erasmus MC.
Samenvatting BA1B2 week 8 – Judith Bus 1
,HOORCOLLEGES
Inleiding op het onderdeel nierfunctie
De functies van de nier zijn:
• Het uitscheiden van water en gifstoffen.
• Stimulatie aanmaak van rode bloedcellen (productie EPO).
• Regulatie van de bloeddruk en ze spelen een rol in de botstofwisseling door
activatie van vitamine D.
Algemene informatie
• De nier gebruikt 80% van zijn ATP voor reabsorptie.
• Het filteren van bloed heet glomerulaire filtratie.
• De glomerulaire filtratiesnelheid (GFR) staat gelijk aan de nierfunctie,
deze is normaal gesproken 120ml/min (180L/d).
Overzicht
ADH: uitscheiden van water.
GFR en secretie: uitscheiden van gifstoffen en afvalstoffen.
EPO (erythropoetine): stimuleert de aanmaak van erythrocyten.
Uitscheiding H+ / reabsorptie en productie bicarbonaat: regulatie zuur-base
balans
RAAS: regulatie Na+ en K+ uitscheiding
➔ Regulatie bloeddruk
Vitamine D: rol in de botstofwisseling
Voor de regulatie van uitscheiding van water moet de nier de urine kunnen
verdunnen, maar ook kunnen concentreren anders zou je urine met dezelfde
osmolaliteit als het bloed uitplassen.
Erythrocyten
Om rode bloedcellen aan te maken zijn bouwstoffen (ijzer, foliumzuur, vitamine
B12) en een signaal (EPO) nodig. Erytrocyten worden aangemaakt in het beenmerg
nadat het een signaal van de nier heeft gekregen. Dit is handig omdat in bepaalde
delen van de nier een zeer grote zuurstofconsumptie is, waardoor de nieren een
goede indicatie kan maken van de zuurstofspanning.
Samenvatting BA1B2 week 8 – Judith Bus 2
, Bloeddrukregulatie door de nier gaat via zoutuitscheiding, dit gaat echter wel heel
langzaam. Er zijn ook snel reagerende systemen nodig (bijv. bij opstaan). Dit zijn de
baroreceptoren en het CNS met behulp van reflexvasoconstrictie.
Regulatie van wateruitscheiding noemen we osmoregulatie (ADH); regulatie van
zoutuitscheiding noemen we volumeregulatie (RAAS).
Vitamine D metabolisme
De nieren hebben normaal gesproken geen grote rol in de botstofwisseling, totdat
ze disfunctioneren. Hierdoor kan je geen fosfaat meer uitscheiden of onvoldoende
vitamine D aanmaken wat neerslagen van calciumfosfaat (in bloedvaten →
hypertensie) en osteoporose geeft.
De nieren liggen retroperitoneaal achter de onderkant van de ribben. 25% van de
cardiac output gaat naar de nieren.
In de cortex van de nier liggen de glomeruli. De vasa recta gaan tot diep in de
medulla. Niet alle glomeruli gaan zo diep het merg in. In de schors vindt met name
filtratie plaats en het merg wordt de samenstelling van de urine bepaald. Ook wordt
het schors het meest doorbloed. Het nefron is de functionele eenheid van de nier.
De glomerulaire filtratie komt tot stand door de hydrostatische en de
colloidosmotische druk, welke netto altijd naar buiten is. PGC (glomerulaire
capillairdruk) ofwel de hydrostatische druk is netto groter naar buiten dan de πGC, de
colloidosmotische druk die naar binnen werkt.
Om de nierfunctie te bepalen kijken we naar de GFR. Hiervoor wordt de klaring van
creatinine gebruikt omdat dit in constante hoeveelheden wordt aangemaakt en
alleen in de nieren wordt uitgescheden. De normale klaring is 70micromol/L, mensen
met een slechte filtratie kunnen waarden tot 1000micromol/L hebben.
Samenvatting BA1B2 week 8 – Judith Bus 3
FUNCTIE
Inhoud
Hoorcolleges
➢ Inleiding op het onderdeel nierfunctie
➢ Disfunctioneren nieren (PD)
➢ Microscopische anatomie: nier en urinewegen
➢ Regulatie van renale bloeddoorstroming en glomerulaire filtratie
➢ Afbeeldingstechnieken van nieren en urinewegen
➢ Innervatie blaas en mictiereflex
➢ Tubulaire reabsorptie en secretie
➢ Tubulaire reabsorptie en secretie, uitwerking van een casus
➢ Integratie/responsiecollege
Zelfstudieopdrachten
➢ Microscopische anatomie en pathologie van de nier en de urinewegen
➢ Glomerulaire filtratie
➢ Casus tubulaire reabsorptie en secretie
➢ Onderzoek van urineblaas en urethrale functie: urodynamica
➢ Urine- afvloedbelemmering
Vaardigheidsonderwijs
➢ Microscopische anatomie en pathologie van nieren en urinewegen
NOTE: kijk filmpjes met de rode trui op de youtube pagina van Erasmus MC.
Samenvatting BA1B2 week 8 – Judith Bus 1
,HOORCOLLEGES
Inleiding op het onderdeel nierfunctie
De functies van de nier zijn:
• Het uitscheiden van water en gifstoffen.
• Stimulatie aanmaak van rode bloedcellen (productie EPO).
• Regulatie van de bloeddruk en ze spelen een rol in de botstofwisseling door
activatie van vitamine D.
Algemene informatie
• De nier gebruikt 80% van zijn ATP voor reabsorptie.
• Het filteren van bloed heet glomerulaire filtratie.
• De glomerulaire filtratiesnelheid (GFR) staat gelijk aan de nierfunctie,
deze is normaal gesproken 120ml/min (180L/d).
Overzicht
ADH: uitscheiden van water.
GFR en secretie: uitscheiden van gifstoffen en afvalstoffen.
EPO (erythropoetine): stimuleert de aanmaak van erythrocyten.
Uitscheiding H+ / reabsorptie en productie bicarbonaat: regulatie zuur-base
balans
RAAS: regulatie Na+ en K+ uitscheiding
➔ Regulatie bloeddruk
Vitamine D: rol in de botstofwisseling
Voor de regulatie van uitscheiding van water moet de nier de urine kunnen
verdunnen, maar ook kunnen concentreren anders zou je urine met dezelfde
osmolaliteit als het bloed uitplassen.
Erythrocyten
Om rode bloedcellen aan te maken zijn bouwstoffen (ijzer, foliumzuur, vitamine
B12) en een signaal (EPO) nodig. Erytrocyten worden aangemaakt in het beenmerg
nadat het een signaal van de nier heeft gekregen. Dit is handig omdat in bepaalde
delen van de nier een zeer grote zuurstofconsumptie is, waardoor de nieren een
goede indicatie kan maken van de zuurstofspanning.
Samenvatting BA1B2 week 8 – Judith Bus 2
, Bloeddrukregulatie door de nier gaat via zoutuitscheiding, dit gaat echter wel heel
langzaam. Er zijn ook snel reagerende systemen nodig (bijv. bij opstaan). Dit zijn de
baroreceptoren en het CNS met behulp van reflexvasoconstrictie.
Regulatie van wateruitscheiding noemen we osmoregulatie (ADH); regulatie van
zoutuitscheiding noemen we volumeregulatie (RAAS).
Vitamine D metabolisme
De nieren hebben normaal gesproken geen grote rol in de botstofwisseling, totdat
ze disfunctioneren. Hierdoor kan je geen fosfaat meer uitscheiden of onvoldoende
vitamine D aanmaken wat neerslagen van calciumfosfaat (in bloedvaten →
hypertensie) en osteoporose geeft.
De nieren liggen retroperitoneaal achter de onderkant van de ribben. 25% van de
cardiac output gaat naar de nieren.
In de cortex van de nier liggen de glomeruli. De vasa recta gaan tot diep in de
medulla. Niet alle glomeruli gaan zo diep het merg in. In de schors vindt met name
filtratie plaats en het merg wordt de samenstelling van de urine bepaald. Ook wordt
het schors het meest doorbloed. Het nefron is de functionele eenheid van de nier.
De glomerulaire filtratie komt tot stand door de hydrostatische en de
colloidosmotische druk, welke netto altijd naar buiten is. PGC (glomerulaire
capillairdruk) ofwel de hydrostatische druk is netto groter naar buiten dan de πGC, de
colloidosmotische druk die naar binnen werkt.
Om de nierfunctie te bepalen kijken we naar de GFR. Hiervoor wordt de klaring van
creatinine gebruikt omdat dit in constante hoeveelheden wordt aangemaakt en
alleen in de nieren wordt uitgescheden. De normale klaring is 70micromol/L, mensen
met een slechte filtratie kunnen waarden tot 1000micromol/L hebben.
Samenvatting BA1B2 week 8 – Judith Bus 3
