Juridische Context van de Vastgoedmarkt
Deel 1: Staatsrecht
Hoofdstuk 1: Wat is Recht?
Het recht kan je niet omvatten in 1 definitie, het zijn verschillende elementen samen.
1. Geheel van gedragsregels
• Vb. Het verkeersreglement, de grondwet
• Art. 1134 BW: belofte maakt schuld (contract moet nageleefd worden)
2. Opgelegd door het gezag van de gemeenschap (parlementen)
3. Doel is ruimtelijke ordening
4. Rechtsregels die worden gehandhaafd door het maatschappelijk gezag
(Politie, Rechtbank)
Bronnen van het Belgisch recht
Internationale verdragen
• Vb. dubbelbelastingverdragen: om dezelfde materie geen 2x te laten
belasten.
Europees recht
• Verordeningen (direct toepasbaar recht) en richtlijnen (omzetten in nationaal
recht)
• Vb. BTW-Wetboek
Puur Belgisch recht
1. Grondwet Hoogste norm, werking en organisatie staat, rechten en plichten
2. Wetten, decreten en ordonnanties1
• Parlement vaardigt ze uit
• Moet de Grondwet respecteren
• Territoriale toepassing: wet- heel België/ gewest/ gemeenschap
• Controle Grondwettelijk Hof 2
3. Uitvoeringsbesluiten
• Koninklijk Besluit, Ministerieel Besluit, Besluit van Gemeenschaps-en
Gewestregeringen
• Voeren wetten, decreten en ordonnanties uit
• Controle door Raad van State 3
1 Legislatieve akten, aangenomen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wetgevende macht.
2 Rechtscollege bestaande uit twaalf rechters die waken over de inachtneming van de Grondwet door de
wetgevers in België.
3 bijzonder adviesorgaan en rechtscollege. De Raad van State staat buiten de rechterlijke macht en maakt deel
uit van de rechterlijke orde.
Dylan De Temmerman 1B2 2020-2021
, • Grote territoriale toepassing: gans België/Gewest/Gemeenschap
Voorbeeld: in uitvoering van Woninghuurdecreet heeft Vlaamse Regering in een
besluit de lijst vastgelegd van kleine herstellingen die ten laste komen van de huurder
en het modelformulier dat geldt als bewijs van waarborg.
4. Rechtspraak
• = rechterlijke uitspraken
• Enkel van toepassing tussen partijen in geding
• Bijzondere, nieuwe interpretatie= precedent4: kan leiden tot nieuw
recht
• Te vinden in gespecialiseerde tijdschriften en databanken
5. Rechtsleer
• = commentaren bij wetgeving en rechtspraak
• Zorgen voor argumenten om wetgeving in bepaalde zin te
interpreteren
• Onrechtstreeks beïnvloeden van rechtspraak (rechter overtuigen)
• Terug te vinden in gespecialiseerde tijdschriften en boeken
6. Gewoonten en gebruiken
• Zeer uitzonderlijke bron van recht
• Wordt verwezen in wetgeving (bv. Afstand bomen tot perceelgrens
art.35 Veldwetboek)
Draagwijdte van bronnen van het Belgisch recht
Rechtsregels Gebiedende rechtsregels Regels van openbare orde, Regels van
goede zeden, Regels van dwingend recht
Rechtsregels Aanvullende rechtsregels Contract
Regels van openbare orde + Regels van goede zeden
Art. 6 BW:
“Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door
bijzondere overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan” m.a.w. in een contract
kan je niet ingaan tegen deze regels.
Regels van openbare orde
• Regels die het essentieel belang van de staat of gemeenschap raken (in het
algemeen belang, beschermen hele samenleving) de orde in onze
maatschappij
4een gebeurtenis waarop men zich kan beroepen als een nieuw dergelijk geval zich voordoet om er hetzelfde
gevolg aan te geven.
, • Sanctie= nietigheid van contract
Voorbeelden
- Schijnhuwelijk
- Verhuur woning die niet voldoet aan Vlaamse kwaliteitsnormen
Regels van goede zeden
• Wat momenteel moreel aanvaardbaar is
• Regels die meegaan met de tijd (vb. euthanasie)
• Sanctie= nietigheid van contract
Voorbeelden
- Handel in verdovende middelen
- Organen verkopen
Voorbeeld bordeelmeisje neemt zaak over maar kan overnamesom niet betalen:
verkoper eist voor rechter betaling volledige som
Strijdig met openbare orde – goede zeden
Koop wordt vernietigd
Regels van dwingend recht
• Ter bescherming van zwakke partijen in een contract
(Vb. opzegtermijn huurder (6 maand)), volledig appartementsrecht)
• Sanctie: nietigheid
Suppletief recht= aanvullend recht (kan een examenvraag zijn + een voorbeeld)
Wordt toegepast wanneer het contract geen oplossing geeft
Vb. kosten van levering voor koper of verkoper? Oplossing in art. 1608 BW
“De kosten van de levering komen ten laste van de verkoper, en die van de
afhaling komen ten laste van de koper, indien het tegendeel niet bedongen is”
Is een afwijking van het contract.
Rechtsstaat
Overheid kan maar handelen als er wettelijke basis is
Burger mag alles zolang niet wettelijk verboden is
Federale staat
Macht is verdeeld over federaal niveau (nationaal) en deelstaten (gemeenschappen
en gewesten)
, Verdeling van bevoegdheden over de verschillende niveaus
1. Scheiding der machten
WM (wetgevende macht) = parlementen en raden
UM (uitvoerende macht) = regeringen
RM (rechterlijke macht) = rechtbanken
2. Verschillende beleidsniveaus (enkel voor WM en UM, RM altijd federaal)
A. Nevengeschikt niveau federaal, gewest, gemeenschap
B. Ondergeschikt niveau provincie, gemeente
Wetgevende en uitvoerende macht op federaal niveau
Wetgevende macht
= federaal parlement + Koning
Federaal parlement= Kamer van Volksvertegenwoordigers en Senaat
Beslist via wet
Uitvoerende macht
= federale regering + Koning
Beslist via Koninklijk Besluit en Ministerieel Besluit
(Kan examenvraag zijn= In welke 2 machten heeft de Koning een beslissende
functie)
Op federaal niveau wordt de wetgevende en uitvoerende macht door instanties
uitgevoerd worden kan examenvraag zijn (fout antwoord= op federaal niveau)
Wetgevende en uitvoerende macht op niveau van gemeenschap en gewest
Kan examenvraag zijn: Verschil tussen woninghuurwet (voor 2019) en
woninghuurdecreet (na 2019)
, + Restbevoegdheden als het niet in de lijsten staat dan is het een restbevoegdheid
voor federaal niveau. Bv. Abortuswet, Euthanasiewet …
Algemene beginselen van behoorlijke rechtspraak
1. Iedereen heeft recht op het oordeel van een onafhankelijke en onpartijdige
rechter (Art. 151) Spaghetti-arrest Cassatie
2. Iedereen heeft recht op een eerlijke behandeling tijdens het proces
Men mag zichzelf verdedigen, maar men kan op bijstand vragen van een
advocaat
Rechten van verdediging moeten gerespecteerd worden: elke partij moet haar
argumenten kunnen brengen en standpunt kunnen verdedigen = iedereen heeft
recht op tegenspraak
3. De rechter heeft motiveringsplicht (Art. 149)
De rechter moet feiten en rechtsregels geven die tot beslissing leiden
De rechter antwoordt enkel op vragen die de partijen stellen
4. In principe wordt elke zaak openbaar behandeld (Art. 148)
Iedereen mag een rechtszaak bijwonen
Uitzondering in het belang van goede zeden, openbare orde en openbare
veiligheid
Deel 1: Staatsrecht
Hoofdstuk 1: Wat is Recht?
Het recht kan je niet omvatten in 1 definitie, het zijn verschillende elementen samen.
1. Geheel van gedragsregels
• Vb. Het verkeersreglement, de grondwet
• Art. 1134 BW: belofte maakt schuld (contract moet nageleefd worden)
2. Opgelegd door het gezag van de gemeenschap (parlementen)
3. Doel is ruimtelijke ordening
4. Rechtsregels die worden gehandhaafd door het maatschappelijk gezag
(Politie, Rechtbank)
Bronnen van het Belgisch recht
Internationale verdragen
• Vb. dubbelbelastingverdragen: om dezelfde materie geen 2x te laten
belasten.
Europees recht
• Verordeningen (direct toepasbaar recht) en richtlijnen (omzetten in nationaal
recht)
• Vb. BTW-Wetboek
Puur Belgisch recht
1. Grondwet Hoogste norm, werking en organisatie staat, rechten en plichten
2. Wetten, decreten en ordonnanties1
• Parlement vaardigt ze uit
• Moet de Grondwet respecteren
• Territoriale toepassing: wet- heel België/ gewest/ gemeenschap
• Controle Grondwettelijk Hof 2
3. Uitvoeringsbesluiten
• Koninklijk Besluit, Ministerieel Besluit, Besluit van Gemeenschaps-en
Gewestregeringen
• Voeren wetten, decreten en ordonnanties uit
• Controle door Raad van State 3
1 Legislatieve akten, aangenomen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wetgevende macht.
2 Rechtscollege bestaande uit twaalf rechters die waken over de inachtneming van de Grondwet door de
wetgevers in België.
3 bijzonder adviesorgaan en rechtscollege. De Raad van State staat buiten de rechterlijke macht en maakt deel
uit van de rechterlijke orde.
Dylan De Temmerman 1B2 2020-2021
, • Grote territoriale toepassing: gans België/Gewest/Gemeenschap
Voorbeeld: in uitvoering van Woninghuurdecreet heeft Vlaamse Regering in een
besluit de lijst vastgelegd van kleine herstellingen die ten laste komen van de huurder
en het modelformulier dat geldt als bewijs van waarborg.
4. Rechtspraak
• = rechterlijke uitspraken
• Enkel van toepassing tussen partijen in geding
• Bijzondere, nieuwe interpretatie= precedent4: kan leiden tot nieuw
recht
• Te vinden in gespecialiseerde tijdschriften en databanken
5. Rechtsleer
• = commentaren bij wetgeving en rechtspraak
• Zorgen voor argumenten om wetgeving in bepaalde zin te
interpreteren
• Onrechtstreeks beïnvloeden van rechtspraak (rechter overtuigen)
• Terug te vinden in gespecialiseerde tijdschriften en boeken
6. Gewoonten en gebruiken
• Zeer uitzonderlijke bron van recht
• Wordt verwezen in wetgeving (bv. Afstand bomen tot perceelgrens
art.35 Veldwetboek)
Draagwijdte van bronnen van het Belgisch recht
Rechtsregels Gebiedende rechtsregels Regels van openbare orde, Regels van
goede zeden, Regels van dwingend recht
Rechtsregels Aanvullende rechtsregels Contract
Regels van openbare orde + Regels van goede zeden
Art. 6 BW:
“Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door
bijzondere overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan” m.a.w. in een contract
kan je niet ingaan tegen deze regels.
Regels van openbare orde
• Regels die het essentieel belang van de staat of gemeenschap raken (in het
algemeen belang, beschermen hele samenleving) de orde in onze
maatschappij
4een gebeurtenis waarop men zich kan beroepen als een nieuw dergelijk geval zich voordoet om er hetzelfde
gevolg aan te geven.
, • Sanctie= nietigheid van contract
Voorbeelden
- Schijnhuwelijk
- Verhuur woning die niet voldoet aan Vlaamse kwaliteitsnormen
Regels van goede zeden
• Wat momenteel moreel aanvaardbaar is
• Regels die meegaan met de tijd (vb. euthanasie)
• Sanctie= nietigheid van contract
Voorbeelden
- Handel in verdovende middelen
- Organen verkopen
Voorbeeld bordeelmeisje neemt zaak over maar kan overnamesom niet betalen:
verkoper eist voor rechter betaling volledige som
Strijdig met openbare orde – goede zeden
Koop wordt vernietigd
Regels van dwingend recht
• Ter bescherming van zwakke partijen in een contract
(Vb. opzegtermijn huurder (6 maand)), volledig appartementsrecht)
• Sanctie: nietigheid
Suppletief recht= aanvullend recht (kan een examenvraag zijn + een voorbeeld)
Wordt toegepast wanneer het contract geen oplossing geeft
Vb. kosten van levering voor koper of verkoper? Oplossing in art. 1608 BW
“De kosten van de levering komen ten laste van de verkoper, en die van de
afhaling komen ten laste van de koper, indien het tegendeel niet bedongen is”
Is een afwijking van het contract.
Rechtsstaat
Overheid kan maar handelen als er wettelijke basis is
Burger mag alles zolang niet wettelijk verboden is
Federale staat
Macht is verdeeld over federaal niveau (nationaal) en deelstaten (gemeenschappen
en gewesten)
, Verdeling van bevoegdheden over de verschillende niveaus
1. Scheiding der machten
WM (wetgevende macht) = parlementen en raden
UM (uitvoerende macht) = regeringen
RM (rechterlijke macht) = rechtbanken
2. Verschillende beleidsniveaus (enkel voor WM en UM, RM altijd federaal)
A. Nevengeschikt niveau federaal, gewest, gemeenschap
B. Ondergeschikt niveau provincie, gemeente
Wetgevende en uitvoerende macht op federaal niveau
Wetgevende macht
= federaal parlement + Koning
Federaal parlement= Kamer van Volksvertegenwoordigers en Senaat
Beslist via wet
Uitvoerende macht
= federale regering + Koning
Beslist via Koninklijk Besluit en Ministerieel Besluit
(Kan examenvraag zijn= In welke 2 machten heeft de Koning een beslissende
functie)
Op federaal niveau wordt de wetgevende en uitvoerende macht door instanties
uitgevoerd worden kan examenvraag zijn (fout antwoord= op federaal niveau)
Wetgevende en uitvoerende macht op niveau van gemeenschap en gewest
Kan examenvraag zijn: Verschil tussen woninghuurwet (voor 2019) en
woninghuurdecreet (na 2019)
, + Restbevoegdheden als het niet in de lijsten staat dan is het een restbevoegdheid
voor federaal niveau. Bv. Abortuswet, Euthanasiewet …
Algemene beginselen van behoorlijke rechtspraak
1. Iedereen heeft recht op het oordeel van een onafhankelijke en onpartijdige
rechter (Art. 151) Spaghetti-arrest Cassatie
2. Iedereen heeft recht op een eerlijke behandeling tijdens het proces
Men mag zichzelf verdedigen, maar men kan op bijstand vragen van een
advocaat
Rechten van verdediging moeten gerespecteerd worden: elke partij moet haar
argumenten kunnen brengen en standpunt kunnen verdedigen = iedereen heeft
recht op tegenspraak
3. De rechter heeft motiveringsplicht (Art. 149)
De rechter moet feiten en rechtsregels geven die tot beslissing leiden
De rechter antwoordt enkel op vragen die de partijen stellen
4. In principe wordt elke zaak openbaar behandeld (Art. 148)
Iedereen mag een rechtszaak bijwonen
Uitzondering in het belang van goede zeden, openbare orde en openbare
veiligheid
