Inhoudsopgave
Kernbegrippen............................................................................................................................................... 4
Belangrijke levensgebieden : LEREN ( P 261-266)............................................................................................4
M-decreet : in de praktijk............................................................................................................................... 6
VN- verdrag inzake rechten van personen met een handicap (2009)...............................................................6
Het decreet voor het Vlaamse gelijkekansen en gelijkebehandelingsbeleid....................................................6
Het nieuwe M-decreet (2014)........................................................................................................................ 6
Ondersteuningsteams.................................................................................................................................... 6
Gewoon leerprogramma................................................................................................................................ 7
Aangepast leerprogramma............................................................................................................................. 7
Handelingsgericht werken en de M-circel....................................................................................................... 7
Partnering 4 change....................................................................................................................................... 7
Buitengewoon basisonderwijs....................................................................................................................... 7
Buitengewoon secundair onderwijs............................................................................................................... 8
Eindtermene – ontwikkelingsdoelen – leerplannen........................................................................................9
Leerplannen.................................................................................................................................................. 9
Belangrijke levensgebieden: werken en wonen (hoofdstuk 13).......................................................................9
Vlaams agendschap voor personen met een handicap (VAPH)......................................................................10
VAPH........................................................................................................................................................... 10
Ondersteuning van het VAPH ( vlaams agentschap voor personen met een handicap)..................................10
Rechtstreeks toegankelijke hulp = RTH......................................................................................................... 10
Globale individuele ondersteuning ( GIO ).................................................................................................... 11
n- RTH: Multifunctionele centra (MFC)......................................................................................................... 11
N-RTH: persoonlijk assistiebudget (PAB)....................................................................................................... 11
Persoonvolgend budget (PVB)...................................................................................................................... 11
Vergunde zorgaanbieders (VZA)................................................................................................................... 12
Werken........................................................................................................................................................ 12
ICF............................................................................................................................................................... 13
1
,Status praesens........................................................................................................................................... 13
Methodisch handelen en professioneel redeneren P 50................................................................................13
Plan van aanpak........................................................................................................................................... 14
Benaderingswijzen....................................................................................................................................... 14
Ergotherapeutische interventies/benaderingswijzen....................................................................................14
Zone van de naaste ontwikkeling................................................................................................................. 14
Het 4 kwadrantenmodel voor faciliterend leren...........................................................................................15
Evidence based practice & atypische ontwikkeling.......................................................................................15
Basaal leren................................................................................................................................................. 15
Spelend leren om te “leren” spelen....................................................................................................................15
Spelstadia...........................................................................................................................................................15
Speelwerelden volgens Vermeer (Hellendoorn & Berckelaer-Onnes, 1991) .....................................................16
Spelniveaus Vedder (Hellendoorn & Berckelaer-Onnes, 1991) : ........................................................................16
niveaus van samenspel volgens Parten (geciteerd in Feldman 2012):...............................................................16
3. cliënt in beeld..................................................................................................................................................17
4. (ergotherapeutische) interventies..................................................................................................................17
6.2.2 Ergotherapeutische interventies HB p. 105-106........................................................................................17
Spelbegeleiding P108- 109.................................................................................................................................18
4. (ergotherapeutische) interventies..................................................................................................................18
4.2. spelmethodieken.........................................................................................................................................18
Visueel en visueel- ruimtelijke vaardigheden en vormgeving........................................................................19
Ontwikkeling van visuele vaardigheden ( P115-117).........................................................................................19
Primair visueel perceptuele vaardigheden : Oculomotorische controle, visuele veld, visuele scherpte............19
Ontwikkeling van de vormgeving.......................................................................................................................21
De ontwikkeling van ruimtelijke oriëntatie en structuratie................................................................................24
4. De ontwikkeling van ruimtelijke oriëntatie en structuratie............................................................................24
4.1. Het eigen lichaam........................................................................................................................................24
4.2. Het kind oriënteert zich in de ruimte...........................................................................................................24
4.3. Relaties in de ruimte: Voorwerpen oriënteren tov elkaar...........................................................................24
4.4. Oriëntatie op het platte vlak........................................................................................................................25
Cliënt in beeld.............................................................................................................................................. 25
5.1. Beery-Buktenica Developmental test of Visual-Motor Integration (VMI- 6th) (Keith E. Beery et.al., 2010)
............................................................................................................................................................................25
5.2. Observatie Ruimtelijk oriëntatieprogramma J.J.VAN KUYK........................................................................25
5.3. Observatie van de vormgeving en de menstekening...................................................................................26
2
,Ergotherapeutische interventies.................................................................................................................. 26
6.1. Gericht naar visuele en visueel ruimtelijke vaardigheden...........................................................................26
6.2. Interventies gericht naar vormgeving.........................................................................................................28
6.3. Interventies gericht naar Ruimtelijke oriëntatie en structuratie.................................................................28
Basaal leren en toepassen van kennis: schrijven........................................................................................... 29
3. De ontwikkeling van het schrijven..................................................................................................................29
Cliënt in beeld.....................................................................................................................................................30
4.2. Systematische opsporing van schrijfmotorische problemen (SOS 2, VL) (Van Waelvelde, H., De Mey, B.,
Smits-Engelsman, B, 2014).................................................................................................................................30
5. Ergotherapeutische interventies.....................................................................................................................31
5.1. Schrijven voorbereiden................................................................................................................................31
Taakgericht:........................................................................................................................................................33
5.2. Aanvankelijk en gevorderd schrijven...........................................................................................................34
5.3. Compensatiegericht handelen.....................................................................................................................36
Basaal leren en toepassen van kennis: rekenen (HB p 128) .........................................................................36
Rekenen:.................................................................................................................................................... 36
Grote Motoriek:..................................................................................................................................................41
De ontwikkeling van het reiken:....................................................................................................................47
4 stadia van Mesker:......................................................................................................................................49
Cliënt in beeld:....................................................................................................................................................52
Samenvatting atypische
ontwikkeling 1ste jaar
Visie op ergotherapie en ontwikkelingsproblemen
(P 23- 35 in handboek + hoorcollege)
Het Vlaams Overleg Ergotherapie (VLOE,2009) heeft een visie geformuleerd die
steunt volgende pijlers:
1. “De kern is het handelen van
• De cliënt in een specifieke handelingscontext in functie van de kwaliteit van leven,
waarbij de ergotherapeut zicht duidelijk profileert in relatie tot de
maatschappelijke veranderingen en tendensen.”
2. “Ergotherapie is gericht op het mogelijk maken van het handelen, zodat
participatie - het deelnemen van mensen aan het dagelijks en
maatschappelijk leven - gerealiseerd wordt ten behoeve van gezondheid en
welzijn. Dit wordt bereikt door het mogelijk maken van personen, organisaties
3
, of populaties met betrekking tot het handelen te benutten en te vergroten,
dan wel door de omgeving aan te passen en/of te gebruiken.”
Kernbegrippen
1. Handelen en handelingsgericht werken (occupation-based)( belangrijke
levensgebieden). Het handelen zijn doelgerichte dagelijke activiteiten die gerelateerd
zijn aan het persoonlijk leven en zijn context gebonden.
Zorgen/wonen Vrije tijd/spel Werken/leren
Zorgen voor zichzelf Recreatie Maatschappelijke
Zelfredzaamheid Ontspanning participatie door:
Zorgen voor anderen Sociale contacten Onderwijs
Arbeid
Vrijwilligerswerk
2. Participatie en context-based werken
- Via activiteiten en participatie ontwikkelen kinderen vaardigheden, leren ze
samenwerken en leren zichzelf uitdrukken.
- Vinden ze betekenis in leven.
- Het ICF heeft erkenning en invulling gekregen.
- VN convectie inzake de rechten van de personen met een handicap
- context
3. Cliëntgericht en empowerend werken
- Cliënt en cliëntensysteem: ouders, het gezin , de familie, vrienden en andere
relevante personen
- Organisaties met handelingsvragen van kinderen/cliënten. De ergo coacht en
adviseerd de betrokkene in de organisatie gericht op het effictiever en efficenter
handelen van de cliënt.
- Populaties waarin cliënten beperkt worden in hun handelingsmogelijkheden
- Empowerment is een proces waarbij de cliënt en het cliëntensysteem, populaties
en organisaties sterker gemaakt worden via het verwerven van meer controle op
hun eigen situatie en omgeving
- Kind/cliëntgericht werken , Oudergericht werken en familiegericht werken
Belangrijke levensgebieden : LEREN ( P 261-266)
- Onderwijs => inclusief onderwijs ( een kind met een beperking kan zich ook
inschrijven in een gewone school.
- Buitengewoon onderwijs
- VN- verdrag van personen met een beperking ( inclusief onderwijs vooropstelt )
4
Kernbegrippen............................................................................................................................................... 4
Belangrijke levensgebieden : LEREN ( P 261-266)............................................................................................4
M-decreet : in de praktijk............................................................................................................................... 6
VN- verdrag inzake rechten van personen met een handicap (2009)...............................................................6
Het decreet voor het Vlaamse gelijkekansen en gelijkebehandelingsbeleid....................................................6
Het nieuwe M-decreet (2014)........................................................................................................................ 6
Ondersteuningsteams.................................................................................................................................... 6
Gewoon leerprogramma................................................................................................................................ 7
Aangepast leerprogramma............................................................................................................................. 7
Handelingsgericht werken en de M-circel....................................................................................................... 7
Partnering 4 change....................................................................................................................................... 7
Buitengewoon basisonderwijs....................................................................................................................... 7
Buitengewoon secundair onderwijs............................................................................................................... 8
Eindtermene – ontwikkelingsdoelen – leerplannen........................................................................................9
Leerplannen.................................................................................................................................................. 9
Belangrijke levensgebieden: werken en wonen (hoofdstuk 13).......................................................................9
Vlaams agendschap voor personen met een handicap (VAPH)......................................................................10
VAPH........................................................................................................................................................... 10
Ondersteuning van het VAPH ( vlaams agentschap voor personen met een handicap)..................................10
Rechtstreeks toegankelijke hulp = RTH......................................................................................................... 10
Globale individuele ondersteuning ( GIO ).................................................................................................... 11
n- RTH: Multifunctionele centra (MFC)......................................................................................................... 11
N-RTH: persoonlijk assistiebudget (PAB)....................................................................................................... 11
Persoonvolgend budget (PVB)...................................................................................................................... 11
Vergunde zorgaanbieders (VZA)................................................................................................................... 12
Werken........................................................................................................................................................ 12
ICF............................................................................................................................................................... 13
1
,Status praesens........................................................................................................................................... 13
Methodisch handelen en professioneel redeneren P 50................................................................................13
Plan van aanpak........................................................................................................................................... 14
Benaderingswijzen....................................................................................................................................... 14
Ergotherapeutische interventies/benaderingswijzen....................................................................................14
Zone van de naaste ontwikkeling................................................................................................................. 14
Het 4 kwadrantenmodel voor faciliterend leren...........................................................................................15
Evidence based practice & atypische ontwikkeling.......................................................................................15
Basaal leren................................................................................................................................................. 15
Spelend leren om te “leren” spelen....................................................................................................................15
Spelstadia...........................................................................................................................................................15
Speelwerelden volgens Vermeer (Hellendoorn & Berckelaer-Onnes, 1991) .....................................................16
Spelniveaus Vedder (Hellendoorn & Berckelaer-Onnes, 1991) : ........................................................................16
niveaus van samenspel volgens Parten (geciteerd in Feldman 2012):...............................................................16
3. cliënt in beeld..................................................................................................................................................17
4. (ergotherapeutische) interventies..................................................................................................................17
6.2.2 Ergotherapeutische interventies HB p. 105-106........................................................................................17
Spelbegeleiding P108- 109.................................................................................................................................18
4. (ergotherapeutische) interventies..................................................................................................................18
4.2. spelmethodieken.........................................................................................................................................18
Visueel en visueel- ruimtelijke vaardigheden en vormgeving........................................................................19
Ontwikkeling van visuele vaardigheden ( P115-117).........................................................................................19
Primair visueel perceptuele vaardigheden : Oculomotorische controle, visuele veld, visuele scherpte............19
Ontwikkeling van de vormgeving.......................................................................................................................21
De ontwikkeling van ruimtelijke oriëntatie en structuratie................................................................................24
4. De ontwikkeling van ruimtelijke oriëntatie en structuratie............................................................................24
4.1. Het eigen lichaam........................................................................................................................................24
4.2. Het kind oriënteert zich in de ruimte...........................................................................................................24
4.3. Relaties in de ruimte: Voorwerpen oriënteren tov elkaar...........................................................................24
4.4. Oriëntatie op het platte vlak........................................................................................................................25
Cliënt in beeld.............................................................................................................................................. 25
5.1. Beery-Buktenica Developmental test of Visual-Motor Integration (VMI- 6th) (Keith E. Beery et.al., 2010)
............................................................................................................................................................................25
5.2. Observatie Ruimtelijk oriëntatieprogramma J.J.VAN KUYK........................................................................25
5.3. Observatie van de vormgeving en de menstekening...................................................................................26
2
,Ergotherapeutische interventies.................................................................................................................. 26
6.1. Gericht naar visuele en visueel ruimtelijke vaardigheden...........................................................................26
6.2. Interventies gericht naar vormgeving.........................................................................................................28
6.3. Interventies gericht naar Ruimtelijke oriëntatie en structuratie.................................................................28
Basaal leren en toepassen van kennis: schrijven........................................................................................... 29
3. De ontwikkeling van het schrijven..................................................................................................................29
Cliënt in beeld.....................................................................................................................................................30
4.2. Systematische opsporing van schrijfmotorische problemen (SOS 2, VL) (Van Waelvelde, H., De Mey, B.,
Smits-Engelsman, B, 2014).................................................................................................................................30
5. Ergotherapeutische interventies.....................................................................................................................31
5.1. Schrijven voorbereiden................................................................................................................................31
Taakgericht:........................................................................................................................................................33
5.2. Aanvankelijk en gevorderd schrijven...........................................................................................................34
5.3. Compensatiegericht handelen.....................................................................................................................36
Basaal leren en toepassen van kennis: rekenen (HB p 128) .........................................................................36
Rekenen:.................................................................................................................................................... 36
Grote Motoriek:..................................................................................................................................................41
De ontwikkeling van het reiken:....................................................................................................................47
4 stadia van Mesker:......................................................................................................................................49
Cliënt in beeld:....................................................................................................................................................52
Samenvatting atypische
ontwikkeling 1ste jaar
Visie op ergotherapie en ontwikkelingsproblemen
(P 23- 35 in handboek + hoorcollege)
Het Vlaams Overleg Ergotherapie (VLOE,2009) heeft een visie geformuleerd die
steunt volgende pijlers:
1. “De kern is het handelen van
• De cliënt in een specifieke handelingscontext in functie van de kwaliteit van leven,
waarbij de ergotherapeut zicht duidelijk profileert in relatie tot de
maatschappelijke veranderingen en tendensen.”
2. “Ergotherapie is gericht op het mogelijk maken van het handelen, zodat
participatie - het deelnemen van mensen aan het dagelijks en
maatschappelijk leven - gerealiseerd wordt ten behoeve van gezondheid en
welzijn. Dit wordt bereikt door het mogelijk maken van personen, organisaties
3
, of populaties met betrekking tot het handelen te benutten en te vergroten,
dan wel door de omgeving aan te passen en/of te gebruiken.”
Kernbegrippen
1. Handelen en handelingsgericht werken (occupation-based)( belangrijke
levensgebieden). Het handelen zijn doelgerichte dagelijke activiteiten die gerelateerd
zijn aan het persoonlijk leven en zijn context gebonden.
Zorgen/wonen Vrije tijd/spel Werken/leren
Zorgen voor zichzelf Recreatie Maatschappelijke
Zelfredzaamheid Ontspanning participatie door:
Zorgen voor anderen Sociale contacten Onderwijs
Arbeid
Vrijwilligerswerk
2. Participatie en context-based werken
- Via activiteiten en participatie ontwikkelen kinderen vaardigheden, leren ze
samenwerken en leren zichzelf uitdrukken.
- Vinden ze betekenis in leven.
- Het ICF heeft erkenning en invulling gekregen.
- VN convectie inzake de rechten van de personen met een handicap
- context
3. Cliëntgericht en empowerend werken
- Cliënt en cliëntensysteem: ouders, het gezin , de familie, vrienden en andere
relevante personen
- Organisaties met handelingsvragen van kinderen/cliënten. De ergo coacht en
adviseerd de betrokkene in de organisatie gericht op het effictiever en efficenter
handelen van de cliënt.
- Populaties waarin cliënten beperkt worden in hun handelingsmogelijkheden
- Empowerment is een proces waarbij de cliënt en het cliëntensysteem, populaties
en organisaties sterker gemaakt worden via het verwerven van meer controle op
hun eigen situatie en omgeving
- Kind/cliëntgericht werken , Oudergericht werken en familiegericht werken
Belangrijke levensgebieden : LEREN ( P 261-266)
- Onderwijs => inclusief onderwijs ( een kind met een beperking kan zich ook
inschrijven in een gewone school.
- Buitengewoon onderwijs
- VN- verdrag van personen met een beperking ( inclusief onderwijs vooropstelt )
4
