Uitwerkingen colleges Diagnostiek

College 1a

Basisbegrippen

Wat is diagnostiek?

 Psychodiagnostiek = de leer (theorie) en toepassing (praktijk) van het stellen van een
diagnose
 Diagnostiek bedrijven = assessment in Engels
 Belangrijke begrippen: diagnose, diagnosticeren, diagnosticus
- Blz. 51 (Resing et al.) -> wie is diagnosticus?

Diagnostiek: definities

 De Zeeuw (1983): De psychodiagnostiek heeft als onderzoekstaak de individuele
verschillen tussen mensen vast te stellen en deze kennis toe te passen op het enkele
individu, de persoon, ten dienste van zijn of haar belang in persoonlijk of
maatschappelijk opzicht
 Rispens (1990): het proces van informatie-inwinning en oordeelsvorming (beschrijven
en analyseren), uitmondend in een uitspraak ook implicaties heeft naar verder
aanpak (= eerste fase in hulpverleningsproces)
 Tak et al. (2014): Psychodiagnostiek voor de hulpverlening = „“al het verwerven en
verwerken van informatie ter onderbouwing van besluiten die in het
hulpverleningsproces genomen dienen te worden, hetzij in de vorm van screening,
gericht onderzoek, monitoring of evaluatie. Het gaat om het verkrijgen van een (voor
dat moment) voldoende compleet, uniek en gedetailleerd beeld van de problematiek
van de hulpvrager(s) en zijn/hun situatie met het oog op gefundeerde advisering en
probleemoplossing.”

Diagnose: oorspronkelijke betekenis

 Dia = uitéén
 Gignoskein = kennen/weten/analyseren
 Oorspronkelijke betekenis: classificeren, toewijzen, onderscheid maken

(Psycho)diagnostiek

 De praktijk = diagnostiek in de hulpverlening ofwel klinische diagnostiek
 De leer

Componenten van psychodiagnostiek (als leer) (Ter Laak, 2011)

 Testleer c.q. psychometrie, de leer van het meten. Gaat over betrouwbaarheid,
validiteit, normering
 Concepten en theorieën, alle theorieën (kennis) binnen psychologie/pedagogiek.
Gaat over individuele kenmerken, omgeving, ontwikkeling etc
 Meetinstrumenten, kennis hierover. Gaat over items, vragen, observatiecategorieën +
afname, scoring, interpretatie
 Diagnostisch proces, het beoefenen van diagnostiek in de praktijk

, - Beschrijving vs normatieve/prescriptieve (voorschrijven) procedures -> NVO
richtlijn = normatief
- Normatieve procedures in Nederland uiteengezet in H1 Handboek Koomen,
weergave in tabel 1.1
- Diagnostisch proces = overkoepelend voor 3 bovenstaande

COTAN beoordelingssysteem

 Gaat over verschillende componenten van psychodiagnostiek
 Beoordeelt de kwaliteit van tests
1. Uitgangspunten van testconstructie
2a) kwaliteit van testmateriaal
2b) kwaliteit van handleiding
3. Normen
4. Betrouwbaarheid
5a) Begripsvalditeit
5b) Criteriumvaliditeit

Diagnostisch proces (Ter Laak)




Verschillen diagnostiek

 Doelstelling
 Diagnose
 Object

Doelstelling

 Doelen/functies
 Typen vraagstellingen

Veel voorkomende soorten (typen) van vragen in de praktijk

1. Wat is er aan de hand met het kind? Waaruit bestaat het probleem?
2. Waarom zijn deze problemen met dit kind er nu? Hoe komt het? Wat zijn de oorzaken
van de problematische situatie?
3. Wat is de meest geschikte behandeling gezien het kind en zijn situatie?

, 4. Wat kan er gedaan worden om de problemen te verminderen Wat kan er gedaan
worden om de of te doen verdwijnen?
5. Heeft de geadviseerde behandeling het verwachte en gewenste effect opgeleverd?
Zijn de problemen verminderd of verdwenen?

Wat voor prototypen horen hierbij?

1. Beschrijvend
2. Verklaring
3. Advies
4. Plan van aanpak/behandelingsplan
5. Evaluatie

^ horen verschillende typen diagnostiek bij

Diagnose

 = bepaald type uitspraak

Onderkennende (/beschrijvende diagnostiek) doelen/functies

 Objectieve beschrijving van het probleem: (hoe ziet het probleem eruit? Hoe ernstig
is het?)
 Classificatie: (bijv. is er sprake van een bepaalde stoornis in DSM-4/5). Is alleen
vaststellen/onderkennen, is geen verklaring!
 Niveaubepaling (screening): is er op een bepaald ontwikkelingsgebied of vaardigheid
een achterstand?
 Preventieve niveaubepaling (periodieke screening): bijv. niveau bepalen in de vorm
van periodieke screening. Er is geen probleem, ontwikkeling (van iedereen) wordt
gevolgd. Dan kunnen problemen eventueel vastgesteld worden.

Verklarende diagnostiek

 Condities/factoren (= functioneel verklaren)
 Interpretaties „verhaal‟ (= narratief of semantisch verklaren)
 … de probleemgedrag veroorzaken en/of in stand houden
Doelen/functies:
- Probleemoplossing (waarom in deze situatie deze problematiek)
- Advisering (op welke condities en interpretaties moet de behandeling worden
gericht?)

Indicerende diagnostiek (in enge zin)

 Vragen:
- Welke behandeling is geïndiceerd gezien de behoeften en kenmerken?
- Voldoet het kind aan de (toelatings)criteria van de behandeling?
 Doelen/functies
- Plaatsing (toewijzen aan de meest geschikte behandeling)
- Selectie (bepalen van geschiktheid voor functie/opleiding)