Onderzoek in de gezondheidszorg
Bakker en Van Buren
Hoofdstuk 2 Theorie
2.1 Onderzoek als cyclus
Een onderzoeksidee is gebaseerd op een bepaalde theorie of een bepaald (klinisch)
probleem.
Theorie = een uitspraak of een samenhangende reeks van uitspraken met een algemeen
geldend karakter. Zo’n theorie is vaak gebaseerd op waarnemingen van concrete
gebeurtenissen.
Inductie = het proces van concrete waarnemingen naar een meer abstracte theorie. Inductie
vindt plaats op basis van toevallige waarnemingen of door systematisch literatuuronderzoek.
Onderzoek of de theorie juist is de theorie omzetten in een aantal toetsbare stellingen
(hypothesen). Van abstracte theorie naar concrete hypothese heet deductie. Deductie vindt
plaats in het stadium van het onderzoek waarin het globale onderzoeksidee omgezet wordt
een concrete onderzoeksvraag. De uitkomstverwachtingen of voorspellingen van het
onderzoek vormen de hypothesen.
In de volgende stap ga je nieuwe gegevens verzamelen, waarmee de hypothese getoetst
wordt in de werkelijkheid. Dit heet de empirische toetsing (het doen van onderzoek). Door
nieuwe waarnemingen kan je de hypothesen aanvaarden of niet aanvaarden en trek je de
conclusie met betrekking tot theorie die vooraf verkregen is. De conclusies leiden meestal
weer tot nieuwe theorieën, waardoor de cyclus van voren af aan begint.
Het doen van onderzoek is een cyclisch proces, waarbij theorievorming en het toetsen van
de theorie in werkelijkheid elkaar steeds afwisselen. Dit proces wordt ook wel empirische
cyclus genoemd.
Voor praktijkgericht onderzoek wordt deze onderzoekscyclus anders beschreven. Er wordt
gesproken over een interventiecyclus of regulatieve cyclus. In deze cyclus staat het praktisch
probleem centraal. Na de diagnose van het probleem wordt er een interventie of oplossing
ontwikkeld die uitgevoerd gaat worden. Deze interventie of oplossing wordt geëvalueerd
gedurende het onderzoek.
De interventiecyclus of regulatieve cyclus ziet er als volgt uit:
- Probleemformulering wat is het probleem en waarom is het een probleem?
- Diagnose wat zijn de achtergronden en de oorzaken van het probleem?
- Interventieplan welke interventies stel je voor om, op basis van de inzichten uit de
diagnose, het probleem te veranderen en hoe zou je die interventie monitoren?
- Interventie een interventie- of veranderingstraject wordt in gang gezet: over het
proces van invoering worden gegevens verzameld.
- Evaluatie in hoeverre is de interventie succesvol geweest? Is de doelstelling
bereikt? Is het probleem opgelost?
Bakker en Van Buren
Hoofdstuk 2 Theorie
2.1 Onderzoek als cyclus
Een onderzoeksidee is gebaseerd op een bepaalde theorie of een bepaald (klinisch)
probleem.
Theorie = een uitspraak of een samenhangende reeks van uitspraken met een algemeen
geldend karakter. Zo’n theorie is vaak gebaseerd op waarnemingen van concrete
gebeurtenissen.
Inductie = het proces van concrete waarnemingen naar een meer abstracte theorie. Inductie
vindt plaats op basis van toevallige waarnemingen of door systematisch literatuuronderzoek.
Onderzoek of de theorie juist is de theorie omzetten in een aantal toetsbare stellingen
(hypothesen). Van abstracte theorie naar concrete hypothese heet deductie. Deductie vindt
plaats in het stadium van het onderzoek waarin het globale onderzoeksidee omgezet wordt
een concrete onderzoeksvraag. De uitkomstverwachtingen of voorspellingen van het
onderzoek vormen de hypothesen.
In de volgende stap ga je nieuwe gegevens verzamelen, waarmee de hypothese getoetst
wordt in de werkelijkheid. Dit heet de empirische toetsing (het doen van onderzoek). Door
nieuwe waarnemingen kan je de hypothesen aanvaarden of niet aanvaarden en trek je de
conclusie met betrekking tot theorie die vooraf verkregen is. De conclusies leiden meestal
weer tot nieuwe theorieën, waardoor de cyclus van voren af aan begint.
Het doen van onderzoek is een cyclisch proces, waarbij theorievorming en het toetsen van
de theorie in werkelijkheid elkaar steeds afwisselen. Dit proces wordt ook wel empirische
cyclus genoemd.
Voor praktijkgericht onderzoek wordt deze onderzoekscyclus anders beschreven. Er wordt
gesproken over een interventiecyclus of regulatieve cyclus. In deze cyclus staat het praktisch
probleem centraal. Na de diagnose van het probleem wordt er een interventie of oplossing
ontwikkeld die uitgevoerd gaat worden. Deze interventie of oplossing wordt geëvalueerd
gedurende het onderzoek.
De interventiecyclus of regulatieve cyclus ziet er als volgt uit:
- Probleemformulering wat is het probleem en waarom is het een probleem?
- Diagnose wat zijn de achtergronden en de oorzaken van het probleem?
- Interventieplan welke interventies stel je voor om, op basis van de inzichten uit de
diagnose, het probleem te veranderen en hoe zou je die interventie monitoren?
- Interventie een interventie- of veranderingstraject wordt in gang gezet: over het
proces van invoering worden gegevens verzameld.
- Evaluatie in hoeverre is de interventie succesvol geweest? Is de doelstelling
bereikt? Is het probleem opgelost?
